⚡ Oprawy oświetleniowe przenośne ogólnego przeznaczenia do wnętrz i na zewnątrz — wymagania szczegółowe i badania: klasyfikacja (IPX4 na zewnątrz), znakowanie, stateczność na równi 6° i 15°, przewody, ochrona przed porażeniem, badania cieplne i szczelności w położeniu przewróconym; PN-EN 60598-2-4

Elektronika i EMC PN-EN 60598-2-4

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. IEC 60598-2-4:2017 (pkt 4.1) określa wymagania dla przenośnych opraw oświetleniowych ogólnego przeznaczenia do użytku wewnątrz i/lub na zewnątrz (np. w ogrodzie), innych niż lampy ręczne, przeznaczonych do pracy z elektrycznymi źródłami światła albo w nie wyposażonych, przy napięciu zasilania nieprzekraczającym 250 V. Normę stosuje się razem z IEC 60598-1 (Oprawy oświetleniowe — Część 1: Wymagania ogólne i badania); przedmowa: wydanie oparto na ósmym wydaniu IEC 60598-1 (2014). Powołania normatywne: IEC 60598-1 (bez daty) i IEC 61032:1997 (osłony — sondy probiercze). Pojęcie dodatkowe (4.3.1): oprawa świecznikowa — oprawa przenośna z szeregowo połączonymi lampami zamocowanymi na stałe i rozstawionymi na wolnostojącej ramie; może mieć oprawki E5 albo E10. Badania wykonuje się według sekcji 0 IEC 60598-1, w kolejności podanej w tej części (4.4). Pole „Zakres” karty PKN: „Niniejsza część IEC 60598-2 określa wymagania dla przenośnych opraw ogólnego przeznaczenia do stosowania wewnątrz i/lub na zewnątrz (np. do stosowania w ogrodzie), innych niż oprawy ręcznie, przeznaczonych do stosowania ze źródła światła lub zawierających źródła światła na napięcie zasilania nie przekraczające 250 V.” (pisownia karty).

KLASYFIKACJA I ZNAKOWANIE (pkt 4.5–4.6). Według przeznaczenia: oprawy zwykłe są oprawami tylko do wnętrz; oprawy inne niż zwykłe są oprawami „tylko do wnętrz”, jeśli są oznakowane według 4.6.1, a pozostałe — oprawami do użytku na zewnątrz (ponieważ wymagania dla użytku zewnętrznego są ostrzejsze, nadają się też do wnętrz). Według stopnia ochrony przed pyłem i wilgocią oprawy przenośne do użytku na zewnątrz mają klasę IPX4 lub wyższą. Według materiału powierzchni oparcia oprawy stojące na podłodze lub stole klasyfikuje się jako nadające się do bezpośredniego mocowania na powierzchniach normalnie palnych. Znakowanie: sekcja 3 IEC 60598-1 z dodatkami — oprawa inna niż zwykła, nieprzeznaczona na zewnątrz (np. z przewodem zasilającym w PVC), ma symbol „tylko do wnętrz” (rys. 1, IEC 60417-5957:2004-12), objaśniony w instrukcji; oprawa zewnętrzna z gniazdem wtyczkowym ma przy gnieździe oznaczenie mocy maksymalnej obliczonej z obciążalności przewodu zasilającego.

BUDOWA (pkt 4.7). Izolacja przewodów giętkich nie może ulegać uszkodzeniu przy przenoszeniu, regulowaniu i stawianiu oprawy (oględziny). Przewody, które mogłyby ocierać o części metalowe, mocuje się uchwytami z materiału izolacyjnego (albo z trwałą wkładką izolacyjną, gdy są dostępne lub dotykają dostępnych części metalowych). Stateczność (4.7.3): oprawę w najmniej korzystnym położeniu regulacji normalnego użytkowania stawia się na równi nachylonej pod kątem 6° do poziomu (oprawy do wnętrz) albo 15° (oprawy zewnętrzne; powierzchnia nie może pozwalać na zsuwanie), z założonym źródłem światła właściwym dla przeznaczenia i z uwzględnieniem instrukcji producenta — oprawa nie może się przewrócić; oprawy mocowane zaciskami nie podlegają temu badaniu. Oprawy świecznikowe mają mieć łącznik — przy oprawkach E5 lub E10 włączający wszystkie lampy naraz, w oprawie albo na przewodzie w odległości do 300 mm od oprawy; oprawek E5 używa się tylko przy napięciu znamionowym do 25 V na oprawkę, a dla E10 — 60 V przy połączeniu szeregowym albo 250 V przy równoległym; moc znamionowa oprawy do 100 W. Oprawy zewnętrzne: bez końcówek przewodów (pkt 4.6 sekcji 4 IEC 60598-1 nie stosuje się), najwyżej dwa wejścia przewodów, połączenie gniazda do zasilania innych opraw z wtyczką co najmniej o stopniu ochrony oprawy, nie mniejszym niż IPX4, z wtyczką i bez niej; oprawki i wtyczki z materiału odpornego na prądy pełzające (badanie z pkt 13.4 IEC 60598-1). Gniazda na oprawach klasy II mają pozwalać na przyłączenie wyłącznie innych opraw klasy II, a gniazda na oprawach klasy I — tylko opraw klasy I lub II.

PRZEWODY, OCHRONA, BADANIA (pkt 4.8–4.16). Odstępy izolacyjne — sekcja 11 IEC 60598-1; uziemienie — sekcja 7; zaciski — sekcje 14 i 15. Przewody (sekcja 5 IEC 60598-1 ze zmianami): wymaganie, by co najmniej część zamocowania przewodu była przytwierdzona do oprawy lub z nią zintegrowana, nie dotyczy lamp stołowych do wnętrz ze szkła lub ceramiki; oprawy do wnętrz klasy I i II o masie poniżej 1 kg, prądzie znamionowym do 2,5 A i przewodzie giętkim do 2 m — przekrój żył miedzianych co najmniej 0,5 mm²; oprawy zewnętrzne dostarczane bez przewodu i wtyczki — zaciski, zamocowanie przewodu i otwór wejściowy (oględziny, w razie potrzeby próba ciągnienia i skręcania); przewody nieodłączalne opraw zewnętrznych klasy I i II — nie lżejsze niż typ 245 IEC 57. Ochrona przed porażeniem — sekcja 8 IEC 60598-1; oprawy przenośne klasy I z oprawkami do lamp z trzonkiem bagnetowym albo mają trzonek niedostępny dla probierczego palca przegubowego (rys. 2 IEC 61032:1997), albo uziemioną oprawkę metalową. Badania trwałości i cieplne — sekcja 12; oprawy o stopniu ochrony wyższym niż IP20 przechodzą badania z pkt 12.4–12.7 po badaniu z pkt 9.2, a przed badaniem z pkt 9.3; oprawy podłogowe i zwieszane podpiera się jak w użytkowaniu, oprawy stołowe i nastawne bada się na tablicy pomalowanej na czarno matowo (podobnej do opisanej w załączniku D IEC 60598-1); oprawy do wnętrz stojące, które przewracają się na równi 15°, bada się dodatkowo według 12.5.1 na powierzchni poziomej w najmniej korzystnym położeniu przewróconym, jakiego można się spodziewać. Pył i wilgoć — sekcja 9; oprawy zewnętrzne bada się w najmniej korzystnym położeniu przewróconym. Rezystancja izolacji i wytrzymałość elektryczna — sekcja 10; odporność na ciepło, ogień i prądy pełzające — sekcja 13. Według uwagi do pkt 4.5 w Australii i Nowej Zelandii AS/NZS 60598.2.4 wprowadza dodatek A „Proste oprawy przenośne”, a według uwagi do pkt 4.11.4 przewody w izolacji PVC są tam dopuszczone na zewnątrz.

WYDANIE. Trzecie wydanie IEC 60598-2-4:2017 (podkomitet IEC SC 34D Oprawy oświetleniowe, komitet TC 34) zastąpiło wydanie drugie z 1997 r. i jest nowelizacją techniczną. Zmiany według przedmowy: dostosowanie do IEC 60598-1; rozszerzenie zakresu, klasyfikacji i wymagań na oprawy przenośne do wnętrz i na zewnątrz przez przeniesienie wymagań IEC 60598-2-7 (ta ma zostać wycofana po publikacji tej normy); rozszerzenie zakresu na wszystkie elektryczne źródła światła (wcześniej tylko żarówki, świetlówki i inne lampy wyładowcze); symbol dla opraw innych niż zwykłe, ale tylko do wnętrz; badanie stateczności na równi z założonym źródłem światła; minimalny stopień ochrony opraw zewnętrznych podniesiony z IPX3 do IPX4 (wymagania co do położenia wejścia przewodu z IEC 60598-2-7:1982 usunięto jako objęte IPX4); zmiana kryteriów akceptacji wtyczek i gniazd; badanie IP w najmniej korzystnym położeniu przewróconym dla wszystkich klas (wcześniej tylko klasa II). Strona publikacji IEC (odczyt 06.11.2026): wydanie 3.0 z 2017-04-21, 10 stron, data stabilności 2026, prace nad nowym wydaniem na etapie „Approved for CDV”.

STATUS (stan karty PKN na 06.11.2026). Karta PN-EN 60598-2-4:2018-06 (wersja angielska) bez etykiety wycofania: publikacja 04-06-2018, 24 strony, Sektor Elektryki, KT 4 Techniki Świetlnej, „Wprowadza: EN 60598-2-4:2018 [IDT], IEC 60598-2-4:2017 [MOD]”, „Dyrektywa: 2014/35/EU”, „Zastępuje: PN-EN 60598-2-4:2002 - wersja polska, PN-EN 60598-2-7:2000 - wersja polska”, ICS 29.140.40. Oznaczenie [MOD] przy IEC znaczy, że norma europejska przyjęła tekst IEC ze zmianami — opis w tym wpisie opiera się na tekście IEC i zmian europejskich nie zawiera. PN-EN 60598-2-4:2002, powoływana jeszcze w trzech laboratoriach (w AB 1714 jako jedyne wydanie), została więc zastąpiona przez wydanie 2018-06 (wiemy to z pola „Zastępuje” karty 2018; karty wydania 2002 nie czytaliśmy); zastąpiona została też PN-EN 60598-2-7:2000 — zgodnie z przedmową IEC o przeniesieniu jej wymagań. Czy istnieje wersja polska wydania 2018 — nie sprawdziliśmy (wyszukiwarka PKN nie odpowiadała); czy norma jest w wykazie norm zharmonizowanych z dyrektywą 2014/35/UE — nie sprawdzaliśmy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji z 02.11.2026; zakładka „Laboratoria” na labcoda.pl, 06.11.2026). Numer 60598-2-4 stoi w 7 rekordach u 6 polskich laboratoriów: AB 003, AB 022 (dwa), AB 024, AB 044, AB 1552, AB 1714. Zapisy: „PN-EN 60598-2-4:2018-06” sama (AB 022 — oba rekordy, AB 1552) albo z „EN 60598-2-4:2018” i „IEC 60598-2-4:2017” (AB 003); „PN-EN 60598-2-4:2002 PN-EN 60598-2-4:2018-06” (AB 024); oba wydania PN-EN z EN i IEC 1997 oraz 2018/2017 (AB 044); sama „PN-EN 60598-2-4:2002” (AB 1714, razem z CIE 84:1989, CIE 70:1987, PN-EN 13032-1+A1:2012 i PN-EN 60598-2-8:2013-12). Do zbioru liczymy postać „60598-2-4” bez cyfry po numerze (nie liczą się np. 60598-2-40). Poza polskimi jest 12 rekordów u 4 laboratoriów czeskich (1004.3, 1045.1, 1056, 1279 — „ČSN EN 60598-2-4” z wydaniem i punktami, zwykle obok innych części serii). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 60598-2-4”, dopasowanie po rodzinie i numerze) pokazuje 10 laboratoriów: tych 6 polskich i 4 czeskie, z tą samą liczbą pozycji co kopia (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 06.11.2026). Aktualnych dokumentów zakresu PCA tych laboratoriów nie porównywaliśmy z kopią.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy, całe pozycje). Oprawy oświetleniowe przenośne ogólnego przeznaczenia — cechy dla oceny bezpieczeństwa: trwałość znakowania, moc do 60 kW, napięcie do 10 kV, prąd do 100 A, ochrona przed dostępem do części czynnych, rezystancja izolacji do 100 MΩ przy 500 V, wytrzymałość elektryczna izolacji do 6 kV, rezystancja obwodu ochronnego prądem do 25 A, siły do 500 N, temperatura do 800 °C, odporność na wysoką temperaturę 125 °C i na żar 950 °C, prąd upływowy do 10 mA, odporność na wilgoć 93 ± 2 % w (20–30) °C, odstępy izolacyjne 150 mm, wymiar liniowy do 2 m, stateczność do 45°, stopnie ochrony mechanicznej IK01–IK10 (AB 003); ta sama grupa i przenośne oprawy ogrodowe — od trwałości znakowania, wymiarów, wytrzymałości i stabilności mechanicznej, połączeń ochronnych, ochrony przed porażeniem, odporności na pył, ciała stałe i wodę, izolacji i odstępów, trwałości i temperatur pracy, odporności na ciepło, ogień i prądy pełzające, zacisków — po rozsył światłości, strumień świetlny, zdolność łączeniową po zaniku zasilania podstawowego, prąd ładowania akumulatorów i symulację zaniku napięcia podstawowego (AB 022, dwie pozycje o tej samej liście); cechy według PN-EN 60598-1:2015-04 z A1:2018-04 i PN-EN IEC 60598-1:2021-07 z A11:2022-11 (AB 024); cechy według PN-EN IEC 60598-1:2021-07 i 2021-07/A11:2022-12 (AB 1552); od trwałości znakowania, poboru prądu i mocy, przyłączalności przewodów i wytrzymałości mechanicznej (uderzenia, skręcanie, upadki, przeginanie, wibracje) po zagrożenie fotobiologiczne, prąd upływu, odporność na pył i wodę, izolację po nawilgoceniu, przyrosty temperatury w pracy normalnej i nienormalnej i odporność na korozję (AB 044); oprawy przenośne ogólnego przeznaczenia i oprawy ręczne — strumień świetlny (0–50 000) lm, luminancja (0–500 000) cd/m², światłość kierunkowa (0–50 000) cd, krzywa rozsyłu światłości, skuteczność świetlna (z obliczeń), temperatura barwowa i chromatyczność (AB 1714 — pomiary fotometryczne, nie bezpieczeństwo).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przygotowanie: stateczność bada się z założonym źródłem światła właściwym dla przeznaczenia (zmiana wydania 2017 wobec 1997) i w najmniej korzystnym położeniu regulacji — oprawa bez źródła albo w położeniu korzystnym „przechodzi” badanie, którego nie przeszłaby w użyciu; kąt równi zależy od klasyfikacji: 6° dla opraw do wnętrz, 15° dla zewnętrznych. Pomiar: oprawy zewnętrzne bada się na szczelność w najmniej korzystnym położeniu przewróconym (wydanie 1997 wymagało tego tylko dla klasy II), a oprawy o stopniu ochrony wyższym niż IP20 przechodzą badania cieplne z sekcji 12 w określonym miejscu kolejności badań sekcji 9 — inna kolejność to inne badanie. Klasyfikacja: oprawa zewnętrzna musi mieć co najmniej IPX4 — wynik IPX3, zgodny z wydaniem 1997, nie spełnia wydania 2017. Wydanie: pozycje powołujące PN-EN 60598-2-4:2002 (sama w AB 1714, obok wydania 2018 w AB 024 i AB 044) dotyczą wydania sprzed tych zmian — sprawozdanie musi wskazać, według którego wydania badano; tak samo trzeba wskazać wydanie części 1, bo zakresy łączą tę normę z PN-EN 60598-1:2015-04 i z PN-EN IEC 60598-1:2021-07 (osobny wpis tej bazy dotyczy wymagań ogólnych PN-EN IEC 60598-1), a wydanie 2017 oparto na IEC 60598-1:2014. Pozycja AB 1714 to pomiary fotometryczne opraw (strumień, luminancja, rozsył) z normami CIE i PN-EN 13032-1 — nie jest badaniem bezpieczeństwa według tej normy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytany tekst IEC 60598-2-4:2017 (próbka iTeh, wersja dwujęzyczna 2018-07 i angielska) obejmuje przedmowę i całą część normatywną, pkt 4.1–4.16 (rys. 1 jako symbol); nie obejmuje bibliografii. Nie czytaliśmy tekstu EN 60598-2-4:2018 — według karty PKN wprowadza ona IEC 60598-2-4:2017 ze zmianami [MOD], więc polska norma może się różnić od przeczytanego tekstu IEC w miejscach, których nie znamy; wartości we wpisie pochodzą z tekstu IEC. Nie podajemy treści sekcji IEC 60598-1, do których norma odsyła (wartości i przebieg badań cieplnych, szczelności, izolacji, ognia), ani dodatku A z AS/NZS 60598.2.4. Statusu PN-EN 60598-1 i PN-EN IEC 60598-1 w wydaniach powołanych w zakresach nie sprawdzaliśmy na kartach PKN. Powołań normy w przepisach nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Oprawę przenośną bada się według wymagań ogólnych IEC 60598-1 — w kolejności i ze zmianami podanymi w tej części: klasyfikacja (zewnętrzne co najmniej IPX4), znakowanie (symbol „tylko do wnętrz”, moc maksymalna przy gnieździe), budowa (stateczność na równi 6° albo 15° z założonym źródłem światła, przewody, gniazda, oprawki świecznikowe), ochrona przed porażeniem, badania trwałości i cieplne (także w położeniu przewróconym), odporność na pył i wilgoć (oprawy zewnętrzne w położeniu przewróconym), izolacja i odporność na ciepło, ogień i prądy pełzające; zgodność ocenia się oględzinami i badaniami wskazanymi w każdym punkcie (IEC 60598-2-4:2017, pkt 4.4–4.16).

Zastosowania

• Przenośne oprawy oświetleniowe ogólnego przeznaczenia do wnętrz i na zewnątrz (np. ogrodowe), inne niż lampy ręczne, do 250 V (IEC 60598-2-4:2017, pkt 4.1)
• Lampy stołowe i podłogowe, oprawy świecznikowe z oprawkami E5 i E10, oprawy z gniazdami do zasilania innych opraw
• Od wydania 2017 także oprawy objęte dawniej IEC 60598-2-7 i oprawy z dowolnymi elektrycznymi źródłami światła
• W zakresach akredytacji: 6 polskich laboratoriów — bezpieczeństwo opraw (5 laboratoriów) i pomiary fotometryczne (1)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 60598-2-4:2018-06 (wersja angielska; wprowadza EN 60598-2-4:2018 [IDT] i IEC 60598-2-4:2017 [MOD])

Tytuł (PL)

Oprawy oświetleniowe — Część 2: Wymagania szczegółowe — Dział 4: Oprawy oświetleniowe przenośne ogólnego przeznaczenia

Title (EN)

Luminaires — Part 2-4: Particular requirements — Portable general purpose luminaires

Procedura krok po kroku

1. Klasyfikacja i znakowanie

   Ustalenie przeznaczenia (zwykła — wnętrza; inna niż zwykła — „tylko do wnętrz” albo zewnątrz), stopnia ochrony (zewnątrz ≥ IPX4), klasy ochronności; sprawdzenie symbolu „tylko do wnętrz” i oznaczenia mocy przy gnieździe (pkt 4.5–4.6).

2. Budowa i stateczność

   Oględziny przewodów, uchwytów, wejść i gniazd; stateczność na równi 6° albo 15° w najmniej korzystnym położeniu, z założonym źródłem światła (pkt 4.7).

3. Przewody, uziemienie, zaciski, porażenie

   Według sekcji 5, 7, 8, 11, 14 i 15 IEC 60598-1 ze zmianami z pkt 4.8–4.12 (przekrój ≥ 0,5 mm², przewód 245 IEC 57, palec przegubowy przy oprawkach bagnetowych).

4. Badania cieplne, IP, izolacja, ogień

   Sekcje 12, 9, 10 i 13 IEC 60598-1 w kolejności z pkt 4.13–4.14 (dla IP > IP20: 12.4–12.7 po 9.2, przed 9.3); położenie przewrócone dla opraw zewnętrznych i dla opraw do wnętrz przewracających się na równi 15° (pkt 4.13–4.16).

5. Wynik

   Zgodność z każdym punktem z podaniem wydania tej części i wydania IEC 60598-1. PN-EN 60598-2-4:2018-06 — aktualna (stan karty PKN na 06.11.2026; wersja angielska; IEC 60598-2-4:2017 wprowadzona ze zmianami [MOD]).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Badania pod napięciem (wytrzymałość elektryczna, prąd upływowy) i badania ogniowe — według zasad stanowiska badań elektrycznych
• UWAGA MERYTORYCZNA: wynik według wydania 1997 (PN-EN 60598-2-4:2002) nie jest wynikiem według wydania 2017 — inny stopień ochrony opraw zewnętrznych i inne warunki badania stateczności i IP
• UWAGA MERYTORYCZNA: pomiary fotometryczne opraw (strumień, rozsył) nie są badaniem bezpieczeństwa według tej normy

Najczęstsze pytania