⚡ Badania opraw oświetleniowych do oświetlenia awaryjnego (z własnym źródłem zasilania i zasilanych centralnie) — znakowanie, konstrukcja, przełączanie na zasilanie awaryjne, praca w wysokiej temperaturze, ładowanie akumulatorów, kondensatory EDLC, strumień świetlny i rozsył światłości, PN-EN IEC 60598-2-22

Elektronika i EMC PN-EN IEC 60598-2-22

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN IEC 60598-2-22:2022-11 (wersja polska), w całości: „W niniejszej części IEC 60598 określono wymagania dotyczące opraw oświetleniowych awaryjnych do stosowania z lampami elektrycznymi zasilanymi z awaryjnych źródeł zasilania o napięciu nieprzekraczającym 1 000 V. Niniejszy dokument nie obejmuje skutków nieawaryjnego obniżenia napięcia w oprawach oświetleniowych z wysokoprężnymi lampami wyładowczymi. W niniejszym dokumencie podano wymagania ogólne dla urządzeń oświetlenia awaryjnego. W niniejszym dokumencie nadal używany jest termin „lampa”, który w stosowanych przypadkach obejmuje również „źródło(-a) światła””. Tekst czytamy w dwóch próbkach: SIST EN IEC 60598-2-22:2022 (strony europejskie: przedmowa, załączniki ZA, ZB, ZZ i początek przedmowy IEC) oraz IEC 60598-2-22:2021 od okładki do punktu 22.7.1; dalszych punktów 22.7–22.21 (m.in. badania wytrzymałości i cieplne, odporność na pył i wilgoć, rezystancja izolacji, dane fotometryczne, przełączanie, praca w wysokiej temperaturze, ładowarki) ani załączników A–E nie mamy — znamy ich tytuły ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU EN IEC 60598-2-22:2022 I IEC 60598-2-22:2021. Normę przygotował podkomitet IEC SC 34D „Oprawy oświetleniowe” komitetu TC 34 „Oświetlenie” (34D/1635/FDIS); CENELEC zatwierdził EN IEC 60598-2-22 16 lutego 2022 r. bez zmian (tylko uwaga o HD 60364-5-56 w bibliografii); dop 2022-12-24, dow 2025-06-24; zastępuje EN 60598-2-22:2014 ze zmianami i poprawkami; stosuje się razem z EN IEC 60598-1 (wydanie dziewiąte IEC 60598-1:2020); norma zharmonizowana z dyrektywą niskonapięciową 2014/35/UE (załącznik ZZ przypisuje punkty 22.6–22.20 celom bezpieczeństwa dyrektywy); odchylenia typu A (załącznik ZB) — Francja, dla 22.6.18, 22.11.1, 22.6.15 i 22.17.1 (budynki użyteczności publicznej: tylko instalacje stałe; dane fotometryczne tylko jako mierzony znamionowy strumień). Zmiany wydania piątego wobec czwartego (2014 z AMD1:2017): a) uaktualnione wymagania dla trybu spoczynkowego i blokady, b) uściślone badania pracy w wysokiej temperaturze, c) nowe wymagania dla akumulatorów litowych, d) nowe wymagania dla kondensatorów dwuwarstwowych (EDLC), e) uściślona odporność na ciepło, ogień i prądy pełzające, f) uściślone wyposażenie badawcze dla opraw z własnym zasilaniem, g) uściślona metoda pomiaru kontrastu znaków ewakuacyjnych. Zakres (22.1) — jak na karcie. Powołania (22.2): m.in. IEC 60598-1, IEC 61347-2-7:2011 z AMD1:2017 i AMD2:2021 (statecznik bateryjny opraw z własnym zasilaniem), IEC 61347-2-3, -2-12, -2-13, IEC 61951-1 i -2 (akumulatory NiCd i NiMH), IEC 62133-2:2017 i IEC 62620:2014 (akumulatory litowe), IEC 62391-1:2015 i -2:2006 (EDLC), IEC 60896-21 i IEC 61056-1 (ołowiowe), IEC 62034 (automatyczne systemy testujące), ISO 3864-4:2011, ISO 30061:2007, CIE 121 SP1 i CIE S025. Terminy (22.3): oświetlenie awaryjne (ewakuacyjne, stref wysokiego ryzyka, zapasowe), oprawa awaryjna na układzie sieciowym (maintained — lampy zasilane cały czas) i nie na układzie sieciowym (non-maintained — tylko przy zaniku zasilania), oprawa zespolona, oprawa z własnym zasilaniem (wszystkie elementy, w tym źródło ESSS, w oprawie lub w odległości do 1 m przewodu), oprawa zasilana centralnie, oprawa zespolona z własnym zasilaniem i oprawa satelitarna, układ sterowania, zanik zasilania podstawowego, znamionowy strumień świetlny oprawy awaryjnej (deklarowany przez producenta po 60 s — 0,5 s dla stref wysokiego ryzyka — po zaniku zasilania i utrzymany do końca znamionowego czasu pracy), znamionowy czas pracy awaryjnej, tryb normalny, awaryjny, spoczynkowy i zdalnej blokady, maksymalny prąd przeładowania, znak bezpieczeństwa podświetlany wewnętrznie (ISO 3864-1 i -4), PELF = LDL × EBLF i PELSF dla LED (= LDL × EOFI albo LDL × Iawaryjny/Inormalny), oprawa przenośna, współczynnik EBLF (minimum stosunku strumienia przy zasilaniu awaryjnym do strumienia przy stateczniku odniesienia), oprawa na szynoprzewodzie, skrzynka zdalna, deklaracja konstrukcji akumulatora, pojemność znamionowa, źródło zasilania do celów bezpieczeństwa (ESSS), kondensator EDLC. Badania ogólne (22.4): według sekcji 0 części 1, w kolejności podanej w tej normie; w oprawach zespolonych bada się części związane z oświetleniem awaryjnym, a części tylko do oświetlenia podstawowego — według odpowiedniej części IEC 60598-2; elementy w odległości do 1 m przewodu łącznie z połączeniami spełniają tę normę; badania fotometryczne 22.17 wykonuje się na osobnej oprawie; współczynniki zmniejszające stosuje się w projekcie instalacji. Klasyfikacja (22.5): według sekcji 2 części 1, przy czym wszystkie oprawy awaryjne klasyfikuje się jako nadające się do montażu bezpośrednio na powierzchniach normalnie palnych; dodatkowo według załącznika B. Znakowanie (22.6): napięcie lub zakres napięć; klasyfikacja według załącznika B; dane lampy zamiennej (dla zapewnienia znamionowego strumienia); zakres temperatury otoczenia; bezpieczniki i lampki wskaźnikowe; urządzenia testowe do ręcznej symulacji zaniku zasilania; rodzaj ESSS (akumulator wymienny — technologia, napięcie, pojemność, klasa temperaturowa; niewymienny — oznaczenie); na akumulatorach rok i miesiąc lub tydzień produkcji i miejsce na datę uruchomienia; EDLC — dane do wymiany; oprawki lamp awaryjnych w oprawach zespolonych oznaczone zieloną kropką o średnicy co najmniej 5 mm; w instrukcji — wymiana ESSS lub całej oprawy, gdy nie zapewnia znamionowego czasu po pełnym ładowaniu, zdanie, że ESSS nie jest elementem obsługiwanym przez użytkownika, opis urządzeń i procedur testowych, maksymalna długość przewodów do oprawy satelitarnej ograniczająca spadek napięcia do 3 %, dane fotometryczne według 22.17, ostrzeżenie dla opraw z wtyczką bez zabezpieczenia przed odłączeniem, oprawy na szynoprzewodzie oznaczone jako awaryjne, znamionowy czas ładowania (jeśli krótszy niż 24 h), dopuszczalny czas w trybie spoczynkowym lub blokady po pełnym naładowaniu, po którym oprawa daje co najmniej 50 % znamionowego czasu pracy (w dniach, według IEC 61347-2-7/AMD2:2021, 25.6.2; przykłady 7, 30, 90 dni); zgodność sprawdza się oględzinami. Konstrukcja (22.7): sekcja 4 części 1 i 22.7.1–22.7.23; oprawy z automatycznym testowaniem — także IEC 62034; świetlówki awaryjne zapalają się bez zapłonników (IEC 60155), zapłonniki nie są w obwodzie w trybie awaryjnym, nie stosuje się świetlówek z wbudowanym zapłonnikiem.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN IEC 60598-2-22:2022-11 (wersja polska, publikacja 29-11-2024, 50 stron, grupa cenowa T) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Elektryki, KT 4 Techniki Świetlnej, ICS 29.140.40, dyrektywa 2014/35/UE, „Wprowadza: EN IEC 60598-2-22:2022 [IDT], IEC 60598-2-22:2021 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 60598-2-22:2015-01” (wersje polska i angielska) z A1:2020-08 i poprawkami. Karta PN-EN 60598-2-22:2015-01 (wersja polska, 34 strony) ma nagłówek „Wycofana”: data wycofania 16-11-2022, „Zastąpiona przez: PN-EN IEC 60598-2-22:2022-11”; karta PN-EN 60598-2-22:2015-01/A1:2020-08 — także „Wycofana” 16-11-2022 (zmiana A1 wprowadzała dla LED współczynnik EOFI zamiast niemierzalnego EBLF i pojęcie PELSF). Wyszukiwarka PKN (hasło „PN-EN 60598-2-22”, 02.10.2026) pokazuje wydania 2002, 2004 z A2, 2015-01 z A1 i 2022-11 (wersje e i p). Co zmieniło się dla wyniku: według przedmowy — akumulatory litowe i EDLC, tryb spoczynkowy i blokady (deklarowany czas zachowania 50 % pracy), praca w wysokiej temperaturze, wyposażenie badawcze opraw z własnym zasilaniem, kontrast znaków ewakuacyjnych.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 60598-2-22 stoi w 12 rekordach u 6 laboratoriów: AB 003, AB 022, AB 044, AB 207, AB 1552, AB 1714. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 17.03.2023 do 08.09.2026) AB 003, AB 022 i AB 044 podają wydanie 2022-11 (AB 044 obok także EN 60598-2-22:2014+A1:2020), AB 207 — trzy wydania (2004+A2:2010, 2015-01 z poprawką i 2022-11), a AB 1552 i AB 1714 — tylko wycofane wydanie 2015-01. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN IEC 60598-2-22”) pokazuje 5 laboratoriów (bez AB 1714); zapis „PN-EN 60598-2-22” — 4 (AB 044, AB 207, AB 1552, AB 1714); „IEC 60598-2-22” — 2 (AB 003, AB 044) — sprawdzone zapytaniami zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). „Cechy do oceny funkcjonalności oprawy oświetleniowej do oświetlenia awaryjnego według p. 22.4, 22.5, 22.6, 22.7…”, „Cechy i właściwości dla potrzeb oceny bezpieczeństwa użytkowania”, „Jak dla opraw powszechnego użytku, oraz:” (pozycje szczegółowe), trwałość znakowania, wymiary, wytrzymałość mechaniczna; fotometria — strumień świetlny (0–50 000 lm), luminancja, światłość kierunkowa, rozsył światłości, sprawność świetlna (AB 022, AB 207, AB 1714).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy fotometrii: znamionowy strumień awaryjny to strumień po 60 s (0,5 s dla stref wysokiego ryzyka) utrzymany do końca czasu pracy — pomiar zaraz po przełączeniu albo tylko na początku pracy nie sprawdza deklaracji (22.3.14); badania fotometryczne wykonuje się na osobnej oprawie (22.4). Przy LED: EBLF nie da się zmierzyć bezpośrednio — strumień awaryjny LED liczy się przez EOFI lub stosunek prądów (22.3.28, karta A1). Przy oprawach zespolonych: części tylko do oświetlenia podstawowego bada się według innej części serii (22.4). Przy wydaniu: dwa laboratoria mają w zakresie tylko wydanie 2015-01, wycofane 16-11-2022 — bez wymagań dla akumulatorów litowych i EDLC. Przy trybie spoczynkowym: deklarowany czas w dniach liczy się według IEC 61347-2-7/AMD2:2021 — bez tego wymaganie 22.6.22 nie jest sprawdzone.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktów 22.7.2–22.21 ani załączników A–E: wymagań konstrukcyjnych dla ESSS, czasów i warunków ładowania i rozładowania (m.in. tablica 1 — napięcie na ogniwo przy rozładowaniu), badań cieplnych i wytrzymałości, pomiaru luminancji znaków (załącznik C) i wymagań dla opraw przenośnych (załącznik E) — nie podajemy więc żadnych wartości z tych miejsc.

Zasada metody

Oprawę awaryjną bada się według wymagań ogólnych PN-EN IEC 60598-1 uzupełnionych o wymagania tej części: sprawdza się znakowanie i instrukcję, konstrukcję, przełączanie na zasilanie awaryjne przy zaniku zasilania podstawowego, pracę w trybie awaryjnym przez znamionowy czas (strumień po 60 s lub 0,5 s), ładowanie i zabezpieczenie źródła ESSS (akumulator, EDLC), pracę w wysokiej temperaturze oraz — na osobnej oprawie — dane fotometryczne.

Zastosowania

• Oprawy oświetlenia ewakuacyjnego, stref wysokiego ryzyka i zapasowego — z własnym zasilaniem i zasilane centralnie; 6 laboratoriów w zakresach PCA
• Podświetlane znaki bezpieczeństwa (kierunku ewakuacji) — według ISO 3864-1 i -4
• Ocena zgodności z dyrektywą niskonapięciową 2014/35/UE (norma zharmonizowana, załącznik ZZ)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 60598-2-22:2022-11 (wersja polska; EN IEC 60598-2-22:2022 IDT, IEC 60598-2-22:2021 IDT)

Tytuł (PL)

Oprawy oświetleniowe — Część 2-22: Wymagania szczegółowe — Oprawy oświetleniowe do oświetlenia awaryjnego

Title (EN)

Luminaires — Part 2-22: Particular requirements — Luminaires for emergency lighting

Procedura krok po kroku

1. Klasyfikacja i dokumentacja

   Ustalić typ oprawy (sieciowa/niesieciowa, z własnym lub centralnym zasilaniem, zespolona) według załącznika B; sprawdzić znakowanie i instrukcję (22.6). PN-EN IEC 60598-2-22:2022-11 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Badania według części 1

   W kolejności podanej w tej normie; w oprawach zespolonych części tylko do oświetlenia podstawowego — według odpowiedniej części IEC 60598-2.

3. Konstrukcja i ESSS

   Wymagania 22.7 (m.in. świetlówki bez zapłonników w trybie awaryjnym); akumulatory i EDLC według powołanych norm; ładowarki (22.20).

4. Praca awaryjna

   Przełączanie przy zaniku zasilania (22.18), praca w wysokiej temperaturze (22.19), strumień po 60 s (0,5 s) do końca znamionowego czasu (szczegółów 22.18–22.19 nie mamy).

5. Fotometria

   Na osobnej oprawie: strumień, rozsył światłości, luminancja znaków (22.17, załącznik C) — dane do deklaracji producenta.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma w czytanym fragmencie nie zawiera osobnych ostrzeżeń bhp poza wymaganiami bezpieczeństwa wyrobu; badania napięciowe i akumulatorów litowych według zasad laboratorium i instrukcji producenta
• UWAGA MERYTORYCZNA: ESSS nie jest elementem obsługiwanym przez użytkownika — wymienia go serwis producenta lub osoba wykwalifikowana (22.6.10)

Najczęstsze pytania