🌱 Zawartość ołowiu w wapnach nawozowych i środkach wapnujących zawierających magnez — płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), PN-C-87006-14

Fizykochemia PN-C-87006-14

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Pole „Zakres” karty PKN PN-C-87006-14:1993 (wersja polska), w całości (pisownia karty): „Podano metodę atomowej spektrofotometrii absorpcyjnej z zastosowaniem kuwety grafitowej i w płomieniu acetylen-powietrze oraz metodę woltamperometru dla oznaczania zawartości ołowiu w nawozach wapniowo-magnezowych. Metody te są stosowane dla wszystkich nawozów wapniowowo-magnezowych. Określono czystość odczynników, dokładność ważenia i interpretacje wyników”. Karta nie mówi, którym punktom normy odpowiadają poszczególne metody, jak przygotowuje się roztwór próbki ani w jakim zakresie stężeń stosuje się każdą z nich.

STATUS (stan karty PKN na 06.11.2026). Karta PN-C-87006-14:1993 (wersja polska): etykieta „Wycofana”, tytuł „Nawozy sztuczne wapniowo-magnezowe -- Oznaczanie zawartości ołowiu”, publikacja 14-06-1993, „Data wycofania: 07-09-2015”, 4 strony, grupa cenowa B, Sektor Chemii, KT 156 Nawozów, ICS 65.080. Pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez” karta nie ma — następcy NIE WSKAZUJE.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji odświeżona z serwera produkcyjnego 02.11.2026, odczyt 06.11.2026; liczone są rekordy, w których numer 87006-14 stoi w dokumencie odniesienia w dowolnym zapisie). 9 rekordów u 9 polskich laboratoriów, w laboratoriach czeskich — żadnego. Zapisy: „PN-C-87006-14:1993” — AB 312, AB 333, AB 930, AB 1186; „PN-C-87006-14:1993 pkt.4.2” — AB 798; „PN-93/C-87006/14 p.4.2” — AB 317; „PN-93/C-87006/14” — AB 779; „PN-C-87006-14:1993, p. 4.2” razem z „PN-C-87007-09:1993, p. 4.2” — AB 339; razem z PN-C-87007-09:1993 i PN-C-87070-05:1992 — AB 277. Punkt 4.2 wskazują 3 laboratoria z 9. W aktualnych dokumentach zakresu na stronach PCA (odczyt 06.11.2026, wydania od 24.06.2025 do 05.08.2026) norma stoi u tych samych 9 laboratoriów, po jednym razie, z tymi samymi zapisami i zakresami co w kopii; żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” („PN-C-87006-14”) pokazuje te same 9 laboratoriów — także te, które zapisują numer jako „PN-93/C-87006/14” (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 06.11.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (całe pozycje). Wszystkie 9 — „Zawartość ołowiu”, technika: metoda płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS). Przedmioty i zakresy: wapna nawozowe zawierające magnez — AB 312 (5,0 – 700) mg/kg, AB 1186 (5,00 - 700) mg/kg; wapno nawozowe zawierające magnez — AB 798 (20,0 - 330) mg/kg; wapno nawozowe zawierające magnez (nawóz wapniowo-magnezowy) — AB 333 (5,0 - 5000) mg/kg; wapna nawozowe i środki wapnujące zawierające magnez — AB 317 (10,0 - 200) mg/kg, AB 779 (10,0 - 100,0) mg/kg; nawozy wapniowo-magnezowe, środki wapnujące — AB 930 (20,0 – 200) mg/kg; wapna nawozowe, środki wapnujące — AB 339 (5,0 – 1000) mg/kg, w jednej pozycji z PN-C-87007-09:1993; nawozy mineralne (nieorganiczne) — AB 277 (5,0 - 500) mg/kg, w jednej pozycji z PN-C-87007-09:1993 i PN-C-87070-05:1992. Zakresy podane są w mg/kg; dokumenty zakresu nie mówią, czy to kilogram nawozu w stanie dostarczonym, czy suchej masy. U AB 339 jedna pozycja („wapna nawozowe, środki wapnujące”) powołuje tę normę razem z PN-C-87007-09:1993, a u AB 277 („nawozy mineralne (nieorganiczne)”) — razem z PN-C-87007-09:1993 i PN-C-87070-05:1992; która norma dotyczy którego nawozu, pozycje nie mówią.

DOPUSZCZALNA ZAWARTOŚĆ W PRZEPISIE. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu (Dz.U. 2024 poz. 1261, obowiązujące od 05.09.2024 według serwisu ELI Sejmu, odczyt 06.11.2026), § 13 ust. 3: dopuszczalna zawartość zanieczyszczeń w wapnie nawozowym zawierającym magnez nie przekracza 15 mg kadmu (Cd) i 600 mg ołowiu (Pb) „na kilogram sumy tlenku wapnia i tlenku magnezu (CaO + MgO)”; w wapnie nawozowym bez magnezu — 8 mg kadmu i 200 mg ołowiu na kilogram tlenku wapnia (CaO). Te same wartości i te same podstawy odniesienia miał § 14 ust. 4 poprzedniego rozporządzenia z 18 czerwca 2008 r. (Dz.U. 2008 nr 119 poz. 765), uznanego za uchylone od 05.09.2024; jedyne rozporządzenie je zmieniające (z 21 grudnia 2009 r., Dz.U. 2009 nr 224 poz. 1804) § 14 nie zmieniało. W całym tekście rozporządzenia z 2024 r. nie ma powołania żadnej normy ani metody badania.

OBOK TEJ NORMY. Ołów w wapnach bez magnezu te same laboratoria, poza AB 798, oznaczają według PN-C-87007-09:1993 (osobny wpis Bazy Wiedzy); AB 798 ołowiu w wapnach bez magnezu w zakresie nie ma. Metodą ICP-OES ołów (razem z kadmem, chromem i niklem) w wapnach nawozowych i środkach wapnujących oznaczają według PN-EN 16319+A1:2016-02 AB 006 (1,00 - 500) mg/kg i AB 180 (2,00 - 300) mg/kg — bez tej normy. Kadm w tych samych wapnach z magnezem te same 9 laboratoriów oznacza według PN-C-87006-15:1996 (osobny wpis Bazy Wiedzy).

STATUS NORM WYMIENIONYCH OBOK (karty PKN, odczyt 06.11.2026). PN-C-87007-09:1993 — wycofana 07-09-2015; PN-C-87070-05:1992 (ołów w nawozach azotowych i fosforowych) — wycofana 30-05-2014; PN-EN 16319+A1:2016-02 (wersja angielska, oznaczanie kadmu, chromu, ołowiu i niklu metodą ICP-AES po roztwarzaniu w wodzie królewskiej; wprowadza EN 16319:2013+A1:2015) — bez etykiety wycofania; PN-C-87006-15:1996 — wycofana 05-08-2022; PN-C-87006-11:1990 (wapń i magnez w nawozach wapniowo-magnezowych) — wycofana 07-11-2011.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — podstawa odniesienia przy ocenie: wartość 600 mg z przepisu dotyczy kilograma sumy CaO + MgO, a laboratoria podają ołów w mg/kg. Wynik w mg/kg nawozu porównany wprost z liczbą 600 wygląda na zgodny, choć po przeliczeniu może ją przekraczać — nasz przykład rachunkowy: 400 mg/kg ołowiu w wapnie, które zawiera łącznie 50 % CaO + MgO, to 800 mg na kilogram CaO + MgO. Do przeliczenia potrzebna jest zawartość tlenku wapnia i tlenku magnezu w tej samej próbce — w zakresach 8 z tych 9 laboratoriów oznaczana według PN-C-87006-11:1990 (u AB 1186 tylko tlenek wapnia; AB 339 oznacza wapń i magnez według innych norm); to osobne oznaczenia, nie część tej normy. Drugie — rodzaj wapna: dla wapna bez magnezu laboratoria stosują inną normę (PN-C-87007-09), a przepis inne kryterium — 200 mg ołowiu na kilogram CaO, trzy razy mniej i na innej podstawie; pomylenie rodzaju zmienia i metodę, i kryterium. Trzecie — górna granica zakresu: u AB 317 i AB 930 zakres kończy się na 200 mg/kg, u AB 779 — na 100,0 mg/kg, u AB 798 — na 330 mg/kg; wynik powyżej górnej granicy nie jest objęty akredytacją. Przy wapnie zawierającym 50 % CaO + MgO wartości dopuszczalnej odpowiada 300 mg/kg nawozu (nasz rachunek) — więcej niż górna granica zakresu u AB 317, AB 779 i AB 930. Czwarte — metoda: karta wymienia absorpcyjną spektrometrię atomową z kuwetą grafitową i w płomieniu acetylen–powietrze oraz woltamperometrię, a laboratoria — jedną technikę (FAAS); 3 z 9 wskazują „p. 4.2”, pozostałe nie wskazują punktu. Czy punkt 4.2 to metoda płomieniowa, z karty nie wynika — przy zleceniu warto upewnić się, którą metodą wykonano oznaczenie.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (4 stron). Nie podajemy sposobu roztworzenia próbki, długości fali, sposobu kalibracji, wzorów, dopuszczalnej różnicy między wynikami ani treści punktu 4.2, który wskazują trzy laboratoria. Nie sprawdzaliśmy wymagań dla środków wapnujących w przepisach Unii Europejskiej (nawozy z oznakowaniem CE) — opisujemy tylko rozporządzenie krajowe.

Zasada metody

Według karty PKN ołów w nawozie wapniowo-magnezowym oznacza się absorpcyjną spektrometrią atomową — z kuwetą grafitową albo w płomieniu acetylen–powietrze — lub metodą woltamperometryczną. Laboratoria akredytowane stosują metodę płomieniową (FAAS) i podają wynik w mg/kg. Warunków oznaczania NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Ołów w wapnach nawozowych i środkach wapnujących zawierających magnez (nawozach wapniowo-magnezowych) — 9 polskich laboratoriów, wszystkie metodą FAAS
• Sprawdzenie dopuszczalnej zawartości ołowiu w wapnie nawozowym zawierającym magnez: 600 mg na kilogram sumy CaO + MgO (Dz.U. 2024 poz. 1261, § 13 ust. 3)
• Wapna bez magnezu — w zakresach tych laboratoriów według PN-C-87007-09:1993, nie według tej normy

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-C-87006-14:1993

Tytuł (PL)

Nawozy sztuczne wapniowo-magnezowe — Oznaczanie zawartości ołowiu

Title (EN)

Calcium-magnesium fertilizers — Determination of lead content

Procedura krok po kroku

1. Status dokumentu

   Karta PKN: norma wycofana 07-09-2015, bez wskazania następcy (stan karty na 06.11.2026).

2. Rodzaj wapna

   Ustalenie, czy wapno zawiera magnez: dla wapna z magnezem laboratoria stosują tę normę, dla wapna bez magnezu — PN-C-87007-09:1993.

3. Oznaczenie ołowiu

   W zakresach akredytacji: płomieniowa absorpcyjna spektrometria atomowa (FAAS), u 3 laboratoriów z dopiskiem „p. 4.2”; roztwarzania próbki, kalibracji i warunków pomiaru NIE PODAJEMY.

4. Wynik

   Zawartość ołowiu w mg/kg; wzorów i dopuszczalnej różnicy między wynikami NIE PODAJEMY.

5. Porównanie z przepisem

   Wartość dopuszczalna 600 mg dotyczy kilograma sumy CaO + MgO (Dz.U. 2024 poz. 1261, § 13 ust. 3) — do porównania potrzebna jest zawartość tlenku wapnia i tlenku magnezu w tej samej próbce, oznaczana osobno.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ołów i jego związki są toksyczne — roztwory wzorcowe i odpady przechowuje się i usuwa jak substancje niebezpieczne
• Płomień w spektrometrze AAS: instalacja gazowa i wyciąg nad palnikiem
• UWAGA MERYTORYCZNA: wynik w mg/kg nawozu nie jest tą samą wielkością co wartość dopuszczalna w mg na kg CaO + MgO

Najczęstsze pytania