🏗️ Okna, drzwi, żaluzje i zasłony (z wypełnieniami) — kuloodporność, metoda badania do klasyfikacji według EN 1522: ostrzał amunicją klasy odporności, po trzy strzały w każdy wybrany obszar wrażliwy, folia kontrolna z aluminium 0,02 mm 0,5 m za próbką, ocena perforacji i odłamków (S / NS); PN-EN 1523

Budownictwo PN-EN 1523

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Według rozdziału 1 EN 1523:1998 norma określa procedurę badania pozwalającą na klasyfikację kuloodporności okien, drzwi, żaluzji i zasłon (razem z ich wypełnieniami). Dotyczy tylko zachowania ramy okna, drzwi, żaluzji albo zasłony, ich wypełnień i połączeń wypełnień z ramami. Gdy okna i drzwi są narażone na szczególne warunki klimatyczne, mogą być potrzebne szczególne warunki badania. Nie dotyczy badania wypełnień ze szkła — do nich odsyła do prEN 1063 (dziś PN-EN 1063:2002 w zakresach laboratoriów). Nie podaje informacji o zachowaniu ramy pod innymi obciążeniami ani o kuloodporności połączenia ramy ze ścianą lub inną konstrukcją otaczającą (uwaga: połączenia ze ścianą powinny mieć kuloodporność co najmniej równą kuloodporności okna, drzwi, żaluzji albo zasłony). Żaluzje i zasłony bada się osobno, nie razem z oknem lub drzwiami. Klasy i wymagania podaje EN 1522 (powołanie normatywne) — EN 1523 jest metodą badania. Pole „Zakres” karty PKN PN-EN 1523:2000 (wersja polska): „Określono procedurę badawczą pozwalającą na klasyfikację kuloodporności okien, drzwi, żaluzji i zasłon otworów (wraz z ich wypełnieniami)…”.

WEDŁUG TEKSTU EN 1523:1998 — POJĘCIA, APARATURA, PRÓBKI, PRZEBIEG (przedmowa, rozdz. 1–6.5). Normę przygotował komitet CEN/TC 33 (Drzwi, okna, żaluzje i okucia budowlane; sekretariat AFNOR); CEN zatwierdził ją 4 września 1998 r.; wprowadzenie do norm krajowych i wycofanie norm sprzecznych — najpóźniej w kwietniu 1999 r.; norma ma pięć załączników informacyjnych z przykładami punktów celowania i kierunków strzału. Pojęcia (rozdz. 3): perforacja — przebicie próbki pociskiem lub jego odłamkami albo powstanie otworu od strony ataku do strony tylnej, w tym: przejście pocisku lub jego części przez próbkę, rozerwanie tylnej powierzchni przez pocisk lub jego część (nawet gdy pocisk zostaje widocznie w tylnej części próbki) i powstanie otworu na wylot, nawet jeśli później się zamyka; folia kontrolna — arkusz za próbką do wykrywania odłamków wyrzucanych z jej tylnej strony i oceny ryzyka obrażeń; obecność odłamków „S” — brak perforacji próbki, ale perforacja folii kontrolnej przez odłamki z tylnej strony próbki; brak odłamków „NS” — brak perforacji folii kontrolnej; odstęp trafień — odległość między środkami dwóch punktów celowania; prędkość pocisku — mierzona w odległości do 2,5 m przed powierzchnią ataku; odległość strzału — od wylotu lufy do powierzchni ataku; dokumentacja zgłoszenia — obowiązkowy zestaw dokumentów dostarczany laboratorium razem z próbką. Aparatura (rozdz. 4): podpora próbki dość sztywna, żeby nie uginała się pod uderzeniami; folia kontrolna z folii aluminiowej o grubości 0,02 mm i masie 54 g/m2, dość duża, żeby wykryć wszystkie odłamki, z krawędziami sztywno zamocowanymi w ramie; skrzynka na odłamki; broń albo lufy balistyczne (próbne); przyrząd do pomiaru prędkości pocisku o dokładności ± 1,0 m/s; amunicja odpowiadająca wymaganej klasie odporności z tablicy 1 albo 2 EN 1522. Próbki (rozdz. 5): liczbę i rodzaje próbek ustala laboratorium z rysunków całego okna, drzwi, żaluzji albo zasłony; wielkość próbki uzgadniają laboratorium i zleceniodawca; wypełnienie jednorodne, nie mniejsze niż 0,5 m × 0,5 m (chyba że całe wypełnienie jest mniejsze), ze stroną ataku wyraźnie oznaczoną; wypełnienia bada się razem z ramą, z wyjątkiem wcześniej zbadanych wypełnień ze szkła zgodnych z prEN 1063 — połączenia szkła z ramą bada się zawsze; wypełnienie ze szkła ma mieć co najmniej taką odporność, jakiej wymaga się od okna albo drzwi; próbki przechowuje się co najmniej 24 h w pozycji pionowej w temperaturze 18 °C ± 5 °C i utrzymuje w niej przez cały czas badania. Instalacja (6.1): prawidłowe ustawienie wszystkich części, mocowania bez naprężeń wpływających na wynik, okucia, mechanizmy i ruchome skrzydła sprawne; żaluzje i zasłony przesuwa się maksymalnie na jedną stronę, żeby ostrzelać największą szczelinę przy krawędzi, jaka może wystąpić w użytkowaniu; folię kontrolną ustawia się 0,5 m za próbką (od średniej linii środkowej próbki), skrzynkę na odłamki — między próbką a folią. Wybór obszarów (6.2): laboratorium wybiera z analizy konstrukcji obszary wrażliwe — gdzie tor pocisku może a) napotkać najmniejszy opór, b) spowodować zniszczenie dające dostęp do mechanizmu otwierania, który pozostaje sprawny, albo c) spowodować niepożądane otwarcie; uwaga do 6.2 wymienia obszary wzmocnione, połączenia ramy z elementami stałymi i otwieranymi oraz wypełnienia z ramą, okucia i połączenia konstrukcyjne (zawiasy, zamki, klamki, narożniki, połączenia profili). Gdy w różnych częściach ramy są różne wzmocnienia albo materiały, bada się każdą z nich; próg drzwi bada się na wniosek zleceniodawcy, a w przeciwnym razie streszczenie sprawozdania stwierdza, że w tym miejscu nie ma kuloodporności. Rozmieszczenie strzałów (6.3): każdy obszar dostaje trzy strzały, punkty celowania oznacza się na próbce przed strzelaniem; na dużych obszarach i na liniach dość długich odstęp trafień nie mniejszy niż 120 mm, w przeciwnym razie nie mniejszy niż 3 kalibry; na wcześniej certyfikowanych wypełnieniach połączenie z przylgą ostrzeliwuje się 1 strzałem w środek każdego z 3 boków; miejsca mniejsze niż 3 kalibry — każde podobne miejsce najwyżej 3 strzałami. Liczba strzałów (6.4): trzy w każdy wybrany obszar, w ustalonym kierunku i pod ustalonym kątem. Kierunek (6.5): kąt ataku 90° do środka próbki albo kąt, przy którym pocisk będzie najskuteczniejszy; punkty i kierunki zaznacza się na rysunkach dołączonych do sprawozdania.

STATUS (stan karty PKN na 10.11.2026). Karta PN-EN 1523:2000 (wersja polska) bez etykiety wycofania: publikacja 29-12-2000, 17 stron, KT 169 Okien, Drzwi, Żaluzji i Okuć, „Wprowadza: EN 1523:1998 [IDT]”, ICS 13.310, 91.060.50. Katalog iTeh (odczyt 10.11.2026): EN 1523:1998 — CEN/TC 33, opublikowana 21.10.1998, etap „9060 – Closure of 2 Year Review Enquiry” (zamknięta ankieta przeglądu okresowego), w powiązaniach EN 1522:1998.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (baza zakresów akredytacji serwisu i zakładka „Laboratoria” na labcoda.pl, odczyt 10.11.2026). Zapis normy stoi w 10 rekordach u 6 polskich laboratoriów: AB 1771 (4 rekordy: okna, drzwi, żaluzje i zasłony — kuloodporność i odłamkoodporność; szyby ochronne, pojazdy i kontenery; pancerze i systemy opancerzeń — „PN-EN 1523:2000” obok PN-EN 1522:2000, PN-EN 1063:2002, STANAG 4569 i VPAM), AB 171 (2: szyby, okna, drzwi, żaluzje i zasłony; kamizelki i ubiory ochronne, osłony osobiste i tarcze), AB 035, AB 083 i AB 155 (po 1) oraz AB 1874 (1 rekord, zapis „PN-EN 1523-200” — w bazie bez końcówki roku). Poza polskimi — 2 rekordy czeskie (1128 — okna, drzwi, zamknięcia i rolety; 1139 — szkło w budownictwie). Do zbioru nie weszły rekordy z „PN-EN ISO 1523” i „ČSN EN ISO 1523” (temperatura zapłonu — inna norma: AB 008, czeskie 1007.4). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 1523”) pokazuje 8 laboratoriów (6 PL, 2 CZ) i 12 pozycji. Aktualnych dokumentów zakresu PCA tych laboratoriów nie porównywaliśmy z bazą.

CO BADAJĄ LABORATORIA (baza zakresów, całe pozycje). AB 035 — materiały konstrukcyjne, okna, drzwi, żaluzje i zasłony: kuloodporność. AB 155 — okna, drzwi, żaluzje, zasłony i ich wypełnienia: kuloodporność. AB 171 — szyby, okna, drzwi, żaluzje, zasłony oraz kamizelki i ubiory ochronne, osłony osobiste i tarcze: kuloodporność. AB 083 — materiały konstrukcyjne, w tym pancerze i osłony, oszklenie kuloodporne: kuloodporność. AB 1771 — okna, drzwi, żaluzje, zasłony: kuloodporność i odłamkoodporność; szyby ochronne, pojazdy, kontenery, pancerze. AB 1874 — blachy stalowe i materiały konstrukcyjne: kuloodporność. Kamizelek, pancerzy, pojazdów i blach rozdział 1 EN 1523 nie wymienia — w tych pozycjach norma stoi obok STANAG, VPAM, NIJ i PN-V-87000.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Próbka: wypełnienie mniejsze niż 0,5 m × 0,5 m (gdy całe wypełnienie jest większe), przechowywane krócej niż 24 h albo poza 18 °C ± 5 °C, z mocowaniem wprowadzającym naprężenia albo z niesprawnymi okuciami nie spełnia rozdz. 5 i 6.1; żaluzja nieprzesunięta na jedną stronę nie pokazuje największej szczeliny przy krawędzi. Ostrzał: obszary wybiera się w miejscach najsłabszych, nie dowolnych; za mało strzałów (mniej niż trzy na obszar) albo odstęp trafień mniejszy niż 120 mm na dużych obszarach i liniach (lub mniejszy niż 3 kalibry tam, gdzie miejsca brakuje) zmienia warunki; amunicja musi odpowiadać klasie z tablicy 1 albo 2 EN 1522, a prędkość mierzy się do 2,5 m przed powierzchnią ataku przyrządem ± 1,0 m/s. Ocena: pocisk widocznie zatrzymany w tylnej części próbki przy rozerwanej tylnej powierzchni to już perforacja, a otwór, który się zamknął, też się liczy; folia kontrolna inna niż aluminium 0,02 mm, 54 g/m2, albo ustawiona dalej niż 0,5 m za próbką zmienia ocenę S/NS. Wypełnień ze szkła ta norma nie bada (prEN 1063), a próg drzwi bez badania oznacza w sprawozdaniu brak kuloodporności w tym miejscu.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytane fragmenty: próbka iTeh SIST EN 1523:2000 (EN 1523:1998) — strona tytułowa, przedmowa, rozdziały 1–6.5 (do wyliczenia słabych miejsc w 6.5, odczyt z obrazów stron). Nie podajemy dalszej części 6.5, odległości strzału i dalszych warunków strzelania, oceny wyników, zawartości sprawozdania ani załączników A–E z rysunkami punktów celowania — tych części nie czytaliśmy. Klas kuloodporności, amunicji, mas i prędkości pocisków z tablic 1 i 2 EN 1522 nie podajemy — nie czytaliśmy EN 1522 (karta PKN PN-EN 1522:2000 w wynikach wyszukiwania, bez odczytu). Statusu prEN 1063 / PN-EN 1063:2002 nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Okno, drzwi, żaluzję albo zasłonę z wypełnieniem, zamocowane na sztywnej podporze, ostrzeliwuje się amunicją wymaganej klasy z tablicy 1 albo 2 EN 1522 — po trzy strzały w każdy obszar wrażliwy wybrany przez laboratorium (odstęp trafień ≥ 120 mm albo ≥ 3 kalibry); za próbką stoi skrzynka na odłamki i w odległości 0,5 m folia kontrolna z aluminium 0,02 mm (54 g/m2); ocenia się perforację próbki i odłamki przebijające folię (S / NS) (EN 1523:1998, rozdz. 3–6.5).

Zastosowania

• Okna, drzwi, żaluzje i zasłony wraz z wypełnieniami — rama, wypełnienia i połączenia wypełnień z ramą (EN 1523:1998, rozdz. 1)
• Badanie do klasyfikacji kuloodporności według PN-EN 1522 (klasy i wymagania podaje EN 1522)
• Nie dotyczy badania wypełnień ze szkła (prEN 1063) ani połączenia ramy ze ścianą; żaluzje i zasłony bada się osobno
• W zakresach akredytacji: 6 polskich laboratoriów — okna, drzwi, żaluzje, zasłony; w części pozycji także osłony, pancerze i materiały konstrukcyjne obok STANAG, VPAM i NIJ

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 1523:2000 (wersja polska; wprowadza EN 1523:1998 [IDT])

Tytuł (PL)

Okna, drzwi, żaluzje i zasłony — Kuloodporność — Metody badań

Title (EN)

Windows, doors, shutters and blinds — Bullet resistance — Test method

Procedura krok po kroku

1. Próbki

   Liczba i rodzaje z rysunków (laboratorium), wielkość uzgodniona ze zleceniodawcą; wypełnienie ≥ 0,5 m × 0,5 m, strona ataku oznaczona; przechowywanie ≥ 24 h pionowo w 18 °C ± 5 °C (rozdz. 5).

2. Instalacja

   Ustawienie bez naprężeń z mocowań, okucia i skrzydła sprawne; żaluzje i zasłony przesunięte maksymalnie na jedną stronę; folia kontrolna 0,5 m za próbką, skrzynka na odłamki między nimi (6.1).

3. Wybór obszarów

   Obszary wrażliwe z analizy konstrukcji: najmniejszy opór, dostęp do mechanizmu otwierania, niepożądane otwarcie; różne wzmocnienia i materiały — każde osobno; próg drzwi na wniosek zleceniodawcy (6.2).

4. Ostrzał

   Po 3 strzały w każdy obszar, punkty celowania oznaczone przed strzelaniem, odstęp ≥ 120 mm albo ≥ 3 kalibry; kąt 90° do środka próbki albo najskuteczniejszy; amunicja wymaganej klasy, prędkość mierzona ± 1,0 m/s (4.4–4.5, 6.3–6.5).

5. Ocena

   Perforacja próbki (przejście, rozerwanie tylnej powierzchni, otwór na wylot) i odłamki na folii kontrolnej: S albo NS (3.2, 3.5); dalsza ocena i sprawozdanie — w częściach normy, których nie czytaliśmy. PN-EN 1523:2000 — aktualna (stan karty PKN na 10.11.2026).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Strzelanie ostrą amunicją do próbek — badanie na strzelnicy laboratoryjnej, odłamki wyrzucane z tylnej strony próbki
• Rykoszety i odłamki — skrzynka na odłamki i folia kontrolna służą ocenie wyniku, nie ochronie osób; zasad bezpieczeństwa strzelnicy norma w przeczytanej części nie podaje — NIE PODAJEMY
• UWAGA MERYTORYCZNA: klasy, amunicję i wymagania podaje EN 1522; wypełnień ze szkła ta norma nie bada (prEN 1063)

Najczęstsze pytania