📕 Ogrzewacze pomieszczeń na paliwa stałe — PN-EN 13240 (norma WYCOFANA, zastąpiona serią PN-EN 16510)

Budownictwo PN-EN 13240

Przegląd

STATUS DOKUMENTU: NORMA WYCOFANA. Karta katalogowa PKN ma nagłówek „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 16510-1:2018-08 - wersja angielska" oraz wiersz „Data wycofania: 28-08-2018". Oba zapisy są zgodne. Pole „Zastąpiona przez" wskazuje PN-EN 16510-1:2018-08 (wersja angielska). Wpis powstał dlatego, że mimo wycofania numer PN-EN 13240 wciąż występuje w zakresach akredytacji i w dokumentacji wyrobów — i trzeba wiedzieć, czym go zastąpić.

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, PRZYTOCZONY DOSŁOWNIE: „Podano definicje, wymagania, instrukcje oznaczenia i badanie ogrzewaczy pomieszczeń, spalających paliwa stałe, których funkcją podstawową jest dostarczanie ciepła przez promieniowanie, konwekcję lub obydwoma sposobami i których dodatkową funkcją jest wytwarzanie gorącej wody do centralnych urządzeń ogrzewczych. Podano definicje 67 terminów. Wprowadzono teksty zmiany do normy oraz poprawek".

CZYM ZASTĄPIONO — DWA KROKI, NIE JEDEN. Najpierw, 28-08-2018, wymagania wspólne przejęła część ogólna PN-EN 16510-1:2018-08. Potem, 01-06-2023, opublikowano arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-1:2023-06 „Ogrzewacze pokojowe", którego pole „Zastępuje" wskazuje wprost PN-EN 13240:2008. Ta sama norma figuruje więc w polu „Zastępuje" DWÓCH różnych dokumentów, wydanych w odstępie pięciu lat. To nie jest błąd katalogu — tak wygląda przejście z układu „jedna norma na wyrób" na układ „część ogólna + arkusz wyrobowy": najpierw wymagania wspólne przejęła część 1, a po pięciu latach wymagania swoiste przejął arkusz części 2.

CO TO ZNACZYŁO W PRAKTYCE MIĘDZY 2018 A 2023 ROKIEM. Przez prawie pięć lat dla ogrzewaczy pomieszczeń nie istniała pełna para dokumentów: część ogólna już obowiązywała, a arkusza wyrobowego jeszcze nie było. Laboratorium badało więc według PN-EN 16510-1 z jej ograniczeniami, a w dokumentacji wyrobów z tamtego okresu spotyka się powołania obu układów naraz. To tłumaczy, dlaczego zakresy akredytacji z tamtych lat wyglądają tak różnie.

OKRES KOEGZYSTENCJI PRZY OCENIE WYROBÓW BUDOWLANYCH — INNE DATY NIŻ WYCOFANIE NORMY. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/2461 z 7 listopada 2023 r. przyjęła normy zharmonizowane EN 16510-2-1:2022, 2-2:2022, 2-3:2022, 2-4:2022 i 2-6:2022. Jak opisuje pracownik akredytowanego laboratorium notyfikowanego, od 9 listopada 2023 do 9 listopada 2024 trwał okres koegzystencji nowych i starych norm, w którym producenci mogli badać wyroby zarówno według EN 16510-2-1:2022, jak i według EN 13240:2001. Po 9 listopada 2025 każdy wyrób wprowadzany do obrotu musi mieć deklarację właściwości użytkowych uzupełnioną według nowych wymagań. Trzeba te daty odróżniać od daty wycofania PN-EN 13240:2008 ze zbioru Polskich Norm (28-08-2018) — to dwie różne rzeczy: status normy w zbiorze PN i jej stosowalność do oceny wyrobu budowlanego.

CZYM RÓŻNIŁA SIĘ KLASYFIKACJA URZĄDZEŃ. To samo źródło podaje, że w normach EN 13240 i EN 13229 podział opierał się na dziewięciu kategoriach — na przykład symbol 1c oznaczał urządzenie z zamkniętymi drzwiczkami paleniskowymi (1), wkład wbudowany w niszę lub obudowany (c). W arkuszach 2-1 i 2-2 serii 16510 typów jest sześć: B, BE i BF dla urządzeń z otwartą komorą spalania oraz CA, CC i CM dla urządzeń z zamkniętą. Przy przepisywaniu starej dokumentacji symbolu kategorii nie da się więc przenieść wprost — trzeba przypisać typ od nowa.

CO ZASTĄPIŁA SAMA PN-EN 13240:2008. Karta podaje, że zastąpiła PN-EN 13240:2002 wraz z poprawkami AC:2004, Ap1:2004 i A2:2006 (wersje polskie). Wprowadzała EN 13240:2001 wraz ze zmianą A2:2004 i poprawkami AC:2006 i AC:2007.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (74 strony, ICS 97.100.30). NIE PODAJEMY: wymagań, wartości granicznych, warunków badania ani metod pomiarowych z tekstu tej normy. Dla badań prowadzonych dziś właściwym dokumentem jest PN-EN 16510-1 wraz z arkuszem PN-EN 16510-2-1.

Zasada metody

Norma opisywała badanie ogrzewacza pomieszczeń na paliwo stałe, którego funkcją podstawową było dostarczanie ciepła przez promieniowanie, konwekcję lub oba te sposoby, a funkcją dodatkową — wytwarzanie gorącej wody do centralnych urządzeń ogrzewczych. Obejmowała definicje 67 terminów, wymagania, instrukcje oznaczenia i badanie. Jej treść została przejęta dwustopniowo: wymagania wspólne przez część ogólną PN-EN 16510-1, a wymagania swoiste dla ogrzewaczy pokojowych przez arkusz PN-EN 16510-2-1. Samej treści badań nie podajemy — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Rozpoznanie nieaktualnego powołania w zakresie akredytacji laboratorium
• Ustalenie właściwego następcy przy aktualizacji dokumentacji wyrobu
• Odczytanie dokumentacji i sprawozdań z badań sprzed 28-08-2018
• Odróżnienie daty wycofania normy ze zbioru PN od okresu koegzystencji przy ocenie wyrobów budowlanych
• Przypisanie urządzenia do typu według nowej klasyfikacji w miejsce starej kategorii

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13240:2008 (wersja polska; wprowadza EN 13240:2001 [IDT])

Tytuł (PL)

Ogrzewacze pomieszczeń na paliwa stałe — Wymagania i badania

Title (EN)

Roomheaters fired by solid fuel — Requirements and test methods

Procedura krok po kroku

1. Rozpoznanie powołania

   Znaleźć w zakresie akredytacji, w dokumentacji wyrobu albo w sprawozdaniu numer PN-EN 13240 w dowolnym wydaniu (2002 albo 2008) lub z dowolną poprawką.

2. Sprawdzenie daty dokumentu, w którym powołanie stoi

   Sprawozdanie sprzed 28-08-2018 powołuje normę zgodnie ze stanem ówczesnym i pozostaje poprawne. Dokument wystawiany dziś z tym powołaniem jest nieaktualny.

3. Ustalenie właściwego następcy

   Dla ogrzewaczy pokojowych: część ogólna PN-EN 16510-1:2023-06 RAZEM z arkuszem wyrobowym PN-EN 16510-2-1:2023-06. Samo powołanie części 1 nie wskazuje rodzaju urządzenia.

4. Sprawdzenie, czy urządzenie nie należy do innego arkusza

   Urządzenie zabudowane, którego otoczenie jest zintegrowane z budynkiem, idzie do arkusza 2-2; kuchenka — do 2-3; urządzenie z mechanicznym podawaniem peletu — do 2-6.

5. Przypisanie typu w miejsce dawnej kategorii

   Dawny symbol kategorii (np. 1c) nie przekłada się wprost na nową klasyfikację. Typ przypisuje się od nowa według arkusza: B, BE, BF przy otwartej komorze spalania albo CA, CC, CM przy zamkniętej.

6. Odróżnienie dat

   Data wycofania normy ze zbioru PN (28-08-2018) to nie to samo co okres koegzystencji przy ocenie wyrobów budowlanych (09-11-2023 do 09-11-2024) ani co data, od której obowiązują wyłącznie nowe wymagania (09-11-2025).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Wpis dotyczy statusu dokumentu, nie czynności laboratoryjnej — zasady bezpieczeństwa przy badaniu ogrzewaczy podaje PN-EN 16510-1 i arkusz wyrobowy
• Nie wolno prowadzić badania według normy wycofanej i opisywać wyniku jako zgodnego z obowiązującym dokumentem odniesienia

Najczęstsze pytania