🪵 Badanie ogrzewaczy pokojowych na paliwo stałe — arkusz wyrobowy PN-EN 16510-2-1

Budownictwo PN-EN 16510-2-1

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, PRZYTOCZONY DOSŁOWNIE: „Niniejszy dokument ma zastosowanie do ogrzewaczy pokojowych na paliwo stałe (wolnostojących lub wbudowanych, bez modyfikacji funkcjonalnych, działających z drzwiami paleniskowymi w stanie tylko zamkniętym albo zamkniętym lub otwartym). Przeznaczeniem urządzeń jest ogrzewanie pomieszczeń mieszkalnych. Mogą one być wyposażone w kocioł (zintegrowana część urządzenia zawierająca wodę przeznaczoną do podgrzania), który dostarcza gorącą wodę do systemów centralnego ogrzewania."

SZEŚĆ DOPUSZCZONYCH PALIW — LISTA ZAMKNIĘTA. Karta wylicza je wprost: polana drewna, drewno prasowane niepoddane obróbce, pellety drzewne, brykiety węgla brunatnego, mineralne paliwa stałe, brykiety torfu. Urządzenie przeznaczone do paliwa spoza tej listy nie jest objęte tym arkuszem.

WYŁĄCZENIE, KTÓRE DECYDUJE O WYBORZE ARKUSZA. Zakres mówi: „Niniejszy dokument nie dotyczy urządzeń wyposażonych w wentylator wspomagający, dostarczający powietrze do spalania" ani urządzeń zasilanych mechanicznie. Ogrzewacz z mechanicznym podawaniem peletu idzie więc do arkusza 2-6, a nie tutaj — mimo że pellety drzewne figurują na liście paliw dopuszczonych w 2-1. Rozstrzyga sposób podawania paliwa i sposób dostarczania powietrza, nie samo paliwo.

ARKUSZ NIE DZIAŁA SAM. Seria 16510 jest zbudowana dwustopniowo: część 1 zawiera wymagania ogólne i metody badań wspólne dla wszystkich urządzeń, a arkusze grupy 2 — wymagania swoiste dla rodzaju wyrobu. Powołanie w zakresie akredytacji samego arkusza 2-1 nie wystarcza do opisania badania; powołanie samej części 1 nie wskazuje z kolei rodzaju urządzenia. W sprawozdaniu powinny być oba dokumenty.

NOWE OZNACZENIA TYPÓW — ZMIANA WOBEC STAREJ NORMY. Laboratorium notyfikowane (Instytut Energetyki — PIB, Zakład CUE) opisuje tę zmianę tak: w normach EN 13240 i EN 13229 podział opierał się na dziewięciu kategoriach — np. 1c oznaczało urządzenie z zamkniętymi drzwiczkami paleniskowymi (1), wkład wbudowany w niszę lub obudowany (c) — a dla urządzeń objętych arkuszami 2-1 i 2-2 typów jest sześć. Dla urządzeń z otwartą komorą spalania są to typy B, BE i BF, a dla urządzeń z zamkniętą komorą — CA, CC i CM. Przypisanie typu wymaga ustalenia: czy komora spalania jest otwarta czy zamknięta, czy występuje system podłączenia powietrza do spalania, w jaki sposób zamykane są drzwi (ręcznie czy automatycznie) i czy jest możliwość ich zaryglowania albo połączenia z regulatorem sygnalizującym otwarcie.

BADANIE SZCZELNOŚCI — LICZBY RAZEM Z WARUNKIEM ODNIESIENIA. To samo źródło podaje, że przed ogrzewaczami typu B i BE nie są stawiane wymagania dotyczące szczelności, natomiast dla urządzeń typu CA, CC i CM test szczelności przeprowadza się dla trzech wartości nadciśnienia od 5 do 15 Pa, a wynik odczytany z krzywej poprowadzonej przez te punkty odnosi się do nadciśnienia 10 Pa i wynosi granicznie 3 m³/h w warunkach standardowych. Po zakończeniu badania wyznacza się iloczyn stężenia tlenku węgla mierzonego w produktach spalania i wielkości wycieku, którego wartość nie powinna być większa niż 2400 ppm·m³/h. Dla ogrzewaczy typu B i BE określa się natomiast stratę postojową przy podciśnieniu wynoszącym 1 Pa.

CZAS TRWANIA BADANIA — RÓŻNY DLA DWÓCH SPOSOBÓW PALENIA. Według tego samego źródła czas badania ogrzewaczy pokojowych oraz urządzeń zabudowanych z okresowym spalaniem drewna opałowego przy nominalnej mocy cieplnej wynosi 40 minut, a dla ogrzewaczy stałopalnych opalanych drewnem opałowym przy nominalnej mocy cieplnej — 1,5 godziny. Rejestracja parametrów emisyjnych zaczyna się tuż po załadunku paliwa i od tego momentu trwa też pomiar emisji pyłu, przez cały czas wypalania porcji paliwa. Przez pierwsze trzy minuty badania dozwolone jest rusztowanie, przetrząsanie lub uchylenie drzwiczek — wszystko, co przyspieszy zapłon; potem drzwiczki należy zamknąć i kontynuować badanie.

PRÓBA BEZPIECZEŃSTWA POŻAROWEGO. Źródło opisuje ją jako jedno z najważniejszych badań dla ogrzewaczy pokojowych i urządzeń zabudowanych: wartość ciągu kominowego ustawia się na 15±2 Pa, a próbę przeprowadza się z użyciem drewna jodłowego o wymiarach 6 × 4 cm lub 5 × 5 cm. Masę zasypu ustala się z wartości opałowej i wymiarów rusztu, przy czym długość kawałków drewna musi pokrywać minimum dwie trzecie szerokości i głębokości komory spalania, a masa zasypu musi stanowić minimum 150 % masy paliwa użytego do badań bilansowych. Mierzy się temperatury ekranów narożnika pomiarowego w czasie przeciążenia cieplnego, temperatury urządzeń obsługowych i temperaturę spalin; zarejestrowane temperatury w strefie promieniowania nie mogą przekraczać temperatury otoczenia o więcej niż 65 K.

SKĄD TE WARTOŚCI — I CZEGO O NICH NIE WIEMY. Powyższe liczby pochodzą z artykułu pracownika akredytowanego laboratorium notyfikowanego, opisującego normy serii EN 16510 (odpowiedniki PN wprowadzone jako identyczne). Nie pochodzą z tekstu normy, którego nie mieliśmy. Traktujemy je jako rzetelny opis praktyki badawczej, a nie jako cytat z dokumentu — przy badaniu obowiązuje brzmienie normy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu arkusza nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (31 stron, ICS 97.100.30, wersja angielska). NIE PODAJEMY: wartości granicznych emisji i sprawności dla poszczególnych typów, pełnych warunków badania, sposobu odnoszenia stężeń do zawartości tlenu w spalinach ani zasad obliczania wyników.

Zasada metody

Ogrzewacz pokojowy zabudowuje się na stanowisku badawczym według części ogólnej serii i wypala paliwo z listy dopuszczonej w arkuszu, mierząc równocześnie wielkości cieplne i skład spalin. Arkusz 2-1 wnosi do tego: przypisanie urządzenia do jednego z sześciu typów, wymagania szczelności odniesione do określonego nadciśnienia, czas trwania badania właściwy dla sposobu palenia oraz próbę bezpieczeństwa pożarowego przy ustalonym ciągu kominowym. Metody wspólne dla całej serii pozostają w części PN-EN 16510-1.

Zastosowania

• Wstępne badanie typu (ITT) wolnostojących i wbudowanych ogrzewaczy pokojowych na paliwo stałe
• Badania do deklaracji właściwości użytkowych wyrobu budowlanego w systemie 3
• Badania ogrzewaczy z kotłem zintegrowanym, zasilających instalację centralnego ogrzewania
• Aktualizacja powołań w zakresie akredytacji po wycofaniu PN-EN 13240:2008
• Badania kontrolne w ramach zakładowej kontroli produkcji

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 16510-2-1:2023-06 (wersja angielska; wprowadza EN 16510-2-1:2022 [IDT])

Tytuł (PL)

Mieszkaniowe urządzenia spalające paliwo stałe — Część 2-1: Ogrzewacze pokojowe

Title (EN)

Residential solid fuel burning appliances — Part 2-1: Roomheaters

Procedura krok po kroku

1. Sprawdzenie, czy urządzenie należy do tego arkusza

   Ogrzewacz pokojowy wolnostojący lub wbudowany, bez modyfikacji funkcjonalnych, z ręcznym podawaniem paliwa. Urządzenie z wentylatorem wspomagającym powietrze do spalania albo zasilane mechanicznie NIE należy tu — idzie do arkusza 2-6.

2. Sprawdzenie paliwa

   Paliwo musi należeć do sześciu wymienionych w zakresie. Obecność peletów na liście nie zmienia kwalifikacji urządzenia — rozstrzyga sposób podawania paliwa.

3. Przypisanie typu urządzenia

   Ustalić: komora spalania otwarta czy zamknięta, obecność systemu podłączenia powietrza do spalania, sposób zamykania drzwi i możliwość ich zaryglowania lub połączenia z regulatorem. Na tej podstawie przypisać typ B, BE, BF, CA, CC albo CM.

4. Próba szczelności (typy CA, CC, CM)

   Pomiar przy trzech wartościach nadciśnienia od 5 do 15 Pa; wynik odczytany z krzywej odnosi się do nadciśnienia 10 Pa. Dla typów B i BE wymagań szczelności nie stawia się — dla nich określa się stratę postojową przy podciśnieniu 1 Pa.

5. Badanie bilansowe przy nominalnej mocy cieplnej

   Przy okresowym spalaniu drewna opałowego czas badania wynosi 40 minut, przy pracy stałopalnej na drewnie opałowym — 1,5 godziny. Rejestracja parametrów i pomiar pyłu zaczynają się tuż po załadunku paliwa.

6. Próba bezpieczeństwa pożarowego

   Ciąg kominowy ustawiony na 15±2 Pa, zasyp z drewna jodłowego o masie stanowiącej minimum 150 % masy paliwa z badań bilansowych. Pomiar temperatur ekranów, urządzeń obsługowych i spalin.

7. Zestawienie wyników z powołaniem OBU dokumentów

   W sprawozdaniu powołać arkusz PN-EN 16510-2-1 RAZEM z częścią ogólną PN-EN 16510-1. Samo powołanie arkusza nie opisuje metod wspólnych, samo powołanie części 1 nie wskazuje rodzaju urządzenia.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Próba bezpieczeństwa pożarowego to celowe przeciążenie cieplne urządzenia — stanowisko musi mieć zabezpieczenie przeciwpożarowe i stały nadzór
• Tlenek węgla jest bezwonny i śmiertelnie toksyczny — wymagany wykrywacz CO i sprawna wentylacja pomieszczenia badań
• Powierzchnie urządzenia i ekranów pomiarowych osiągają wysokie temperatury — odzież i rękawice ochronne
• Spaliny z drewna zawierają wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne — pobór przez układ zamknięty, bez wdychania
• Popiół i niedopalone drewno usuwa się po wystygnięciu, do naczyń niepalnych

Najczęstsze pytania