🧵 Badanie ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia na pionowo zamocowanych giętkich materiałach jedno- i wieloskładnikowych (powlekanych, pikowanych, wielowarstwowych) — określony płomień palnika propanowego przykładany przez 10 s do powierzchni (procedura A) lub dolnej krawędzi (procedura B), zapis topnienia, osiągnięcia krawędzi przez płomień, żarzenia, odpadów, płonących cząstek i otworów, czas następczego spalania płomieniowego i żarzenia, opcjonalnie długość zniszczenia, PN-EN ISO 15025

Materiały i NDT PN-EN ISO 15025

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w dwóch próbkach iTeh: SIST EN ISO 15025:2017 (tekst angielski) — strona tytułowa, przedmowa europejska z załącznikiem ZA, strona tytułowa ISO, spis treści, przedmowa i wprowadzenie — oraz ISO 15025:2016 (tekst angielski) — od strony tytułowej przez rozdziały 1–6 do punktu 7.5 (szablony) i rysunku 1a na stronie 5 włącznie. Poza próbkami zostają rozdziały 8 (pobieranie i przygotowanie próbek: liczba próbek, znaczniki szpilek, wymiary, próbki wielowarstwowe, szwy, kondycjonowanie), 9 (procedura: ustawienie palnika, warunki badania, wykrywanie płonących cząstek, przebieg procedur A i B), 10 (sprawozdanie) i załączniki A–D (budowa palnika, techniki laboratoryjne, pomiar długości zniszczenia, precyzja).

WEDŁUG TEKSTU ISO 15025:2016 I EN ISO 15025:2016 (przedmowy, wprowadzenie, rozdziały 1–7.5). Normę przygotował ISO/TC 94/SC 13 „Odzież ochronna” we współpracy z CEN/TC 162 (sekretariat DIN); CEN zatwierdził EN ISO 15025 21.11.2016 bez zmian względem ISO, zastąpiła EN ISO 15025:2002; załącznik ZA wiązał ją z wymaganiem 3.6.1 dyrektywy 89/686/EWG (ochrona przed gorącem i ogniem — materiały składowe ŚOI) razem z wymaganiami normy wyrobu. Drugie wydanie ISO zastąpiło ISO 15025:2000: zmieniono wszystkie rozdziały, kilka rysunków i załącznik C, dodano rozdział 8 o pobieraniu i przygotowaniu próbek oraz załącznik D o precyzji; dla poprawy precyzji szerokość próbki w procedurze B zmniejszono ze 160 mm do 80 mm, gaz ograniczono do propanu technicznego, dodano lub zmieniono definicje obserwacji i uszczegółowiono przygotowanie próbek z obrębem, wielowarstwowych i ze szwami. Wprowadzenie: metoda powstała w ISO/TC 38/SC 19 przy rewizji ISO 6940 i ISO 6941 i jest z nią blisko związana — używa tego samego sprzętu, ale węższych ramek i szablonów w jednej procedurze; materiały, które nie palą się do górnej lub pionowych krawędzi próbki, można klasyfikować jako ograniczające rozprzestrzenianie płomienia; metoda ocenia reakcję wyrobów włókienniczych na krótki kontakt z małym płomieniem; można badać wpływ szwów, umieszczając szew w miejscu działania płomienia; wykończenia (lamówki, aplikacje) powinno się w miarę możliwości badać razem z zestawem tkanin, na którym są używane. Zakres (1): dwie procedury — zapłon powierzchniowy i zapłon krawędziowy — wyznaczania właściwości rozprzestrzeniania płomienia pionowo ustawionych giętkich materiałów jedno- lub wieloskładnikowych (powlekanych, pikowanych, wielowarstwowych, przekładkowych i podobnych) poddanych działaniu małego, określonego płomienia; norma nie dotyczy sytuacji z ograniczonym dopływem powietrza ani narażenia na duże źródła intensywnego ciepła i nie jest odpowiednia dla materiałów silnie topniejących lub kurczących się. Powołań normatywnych nie ma (2). Terminy (3, według ISO/TR 11610 i własne): czas następczego spalania płomieniowego — czas palenia płomieniem po usunięciu źródła zapłonu, podawany z dokładnością do 1 s; żarzenie następcze — trwanie żarzącego się spalania po ustaniu płomienia (lub po usunięciu źródła, gdy płomienia nie było), z wydzielaniem ciepła i światła bez płomienia; żarzenia wewnątrz zwęglonego obszaru bez spalania, wynikającego z oddawania zaabsorbowanego ciepła, nie zapisuje się jako żarzenia następczego; czas żarzenia następczego — z dokładnością do 1 s; zwęglenie — kruchy pozostałość węglowa; długość zniszczenia — długość rozdarcia materiału po złożeniu wzdłuż linii przez najwyższy szczyt zwęglenia i rozerwaniu; odpady — materiał odpadający bez płomienia; czas przyłożenia płomienia; płonące odpady — materiał odpadający i zapalający bibułę filtracyjną; otwór — przerwa dowolnej wielkości powstała od płomienia (w próbkach wielowarstwowych zapisuje się otwory w każdej rozdzielnej warstwie); zestaw wielowarstwowy — dwie lub więcej tkanin jako osobne warstwy (np. wierzch, międzywarstwa, podszewka); materiał wielowarstwowy — warstwy trwale połączone przed konfekcją (tkanie, pikowanie, powlekanie, klejenie). Zasada (4): określony płomień z określonego palnika przykłada się przez 10 s do powierzchni lub dolnej krawędzi pionowych próbek; zapisuje się topnienie, rozprzestrzenianie płomienia, żarzenie, powstawanie odpadów, płonących odpadów lub otworu oraz czas następczego spalania płomieniowego i żarzenia; długość zniszczenia jest opcjonalna w procedurze krawędziowej; badania powierzchniowe można wykonywać na obu stronach zestawów wielowarstwowych i tkanin jednowarstwowych o różnych stronach; w procedurze krawędziowej warstwy bada się osobno lub razem, a o obrębianiu próbek decyduje norma wyrobu. BHP (5): spalanie wydziela dym i gazy toksyczne — pomieszczenie odpowiedniej wielkości, wietrzenie między badaniami wentylatorem wyciągowym. Paliwo (6): propan techniczny o czystości co najmniej 95 %, przepływ regulowany zaworem precyzyjnym i przepływomierzem; użycie metanu, butanu lub mieszanin butan/propan zapisuje się w sprawozdaniu jako odstępstwo, bo zmienia temperaturę płomienia i wyniki. Aparatura (7): konstrukcja odporna na ciepło, płomień i dymy (część produktów spalania jest korozyjna); stanowisko otoczone dostateczną objętością powietrza bez obudowy; w wyciągu z otwartym frontem próbka co najmniej 300 mm od ścian; ramka prostokątna z metalu szerokości 10–20 mm ze szpilkami w narożach prostokąta (190 ± 1) × (150 ± 1) mm dla procedury A i (190 ± 1) × (70 ± 1) mm dla procedury B; szpilki o średnicy (2 ± 0,5) mm i długości (25 ± 1) mm (dla grubych próbek dłuższe); dystanse średnicy 2 mm i długości co najmniej 20 mm przy szpilkach, utrzymujące próbkę co najmniej 20 mm od ramki; palnik według załącznika A, przestawiany z pozycji spoczynkowej (końcówka co najmniej 75 mm od próbki) do pozycji poziomej lub nachylonej; rama montażowa utrzymująca ramkę i palnik w określonym położeniu; szablony płaskie i sztywne 200 × 160 mm (procedura A) i 200 × 80 mm (procedura B) z otworami około 4 mm w narożach w rozstawie szpilek, symetrycznie względem osi pionowej.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN ISO 15025”, 03.10.2026) są PN-EN ISO 15025:2017-02 w wersji polskiej i angielskiej (obie „Wprowadza: EN ISO 15025:2016 [IDT], ISO 15025:2016 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu oraz wycofane PN-EN ISO 15025:2005 (wersja polska, zastąpiona przez 2017-02) i PN-EN ISO 15025:2003 (wersja angielska, zastąpiona przez 2005); wynik PN-EN 15025:2010 dotyczy miedzi i stopów miedzi — inny dokument. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) ISO 15025:2016 ma status „Published”, etap 90.20 (przegląd okresowy) od 15.07.2026; SIST EN ISO 15025:2017 jest powiązana z rozporządzeniem (UE) 2016/425.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 15025 stoi w 6 rekordach u 5 laboratoriów: AB 029 (2), AB 154, AB 198, AB 1421, AB 1501. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 16.01.2026 do 08.07.2026) numer stoi w 6 wierszach tych samych laboratoriów (AB 029 — 2, pozostałe po 1); w każdym z pięciu dokumentów liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń. Postać „PN-EN ISO 15025:2017-02” (AB 029, AB 198, AB 1421), „PN-EN ISO 15025:2005” obok „PN-EN ISO 15025:2017-02” (AB 154 — wycofane wydanie, w którym próbka w procedurze B miała 160 mm szerokości) i „PN EN ISO 15025” bez roku i łącznika (AB 1501; w kopii bazy zapisane jako „EN ISO 15025”); u AB 029 przy rękawicach obok stoi PN-EN 407:2020-10. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 15025”) pokazuje 4 laboratoria: AB 029, AB 154, AB 198 i AB 1421; AB 1501 jest pod „EN ISO 15025” — sprawdzone zapytaniami zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Odzież ochronna i materiały do jej wytwarzania (AB 029), rękawice i materiały do ich wytwarzania (AB 029), odzież ochronna — płaskie wyroby włókiennicze (AB 1421), płaskie wyroby włókiennicze (AB 154, AB 198), odzież ochronna (AB 1501). Cechy: palność lub ograniczone rozprzestrzenianie płomienia — osiąganie przez płomień krawędzi, czas następczego spalania płomieniowego, czas następczego żarzenia (AB 029), czas następczego spalania płomieniowego i żarzenia (AB 1421), ograniczone rozprzestrzenianie płomienia (AB 154), odporność na zapalenie (AB 198), zapalność — czas palenia, przepalenie krawędzi, występowanie płonących kropli i cząstek (AB 1501); u AB 029 „metoda pojedynczego płomienia”. Procedury A lub B żaden zakres nie wskazuje.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy gazie: tylko propan techniczny ≥ 95 %; inny gaz to odstępstwo do sprawozdania (6). Przy szerokości próbki B: 80 mm według wydania 2016 — dawne wydanie miało 160 mm (przedmowa; ramka 70 mm, szablon 200 × 80 mm w 7.2.1, 7.5). Przy zamocowaniu: próbka co najmniej 20 mm od ramki na dystansach, ramka co najmniej 300 mm od ścian wyciągu (7.1, 7.2.3). Przy palniku: w spoczynku co najmniej 75 mm od próbki (7.3). Przy żarzeniu: świecenie wewnątrz zwęglenia bez spalania nie jest żarzeniem następczym (3.2). Przy zestawach wielowarstwowych: badania powierzchniowe na obu stronach, otwory w każdej rozdzielnej warstwie (3.9, 4). Przy materiałach topliwych: metoda nie jest odpowiednia dla silnie topniejących lub kurczących się (1). Przy powołaniu: PN-EN ISO 15025:2005 jest wycofana.

CZEGO NIE PODAJEMY. Liczby i wymiarów próbek, przygotowania obrębów, szwów i próbek wielowarstwowych, warunków kondycjonowania, wysokości i położenia płomienia, przebiegu procedur A i B, kryteriów i wzoru sprawozdania, budowy palnika, pomiaru długości zniszczenia ani precyzji nie czytaliśmy (rozdziały 8–10, załączniki A–D). Wymagań klasyfikacyjnych dla odzieży (normy wyrobu, np. dla odzieży chroniącej przed gorącem i płomieniem) nie podajemy.

Zasada metody

Pionowo zamocowaną na szpilkach próbkę materiału odzieży ochronnej poddaje się przez 10 s działaniu określonego płomienia palnika propanowego — na powierzchnię (procedura A, próbka 200 × 160 mm) albo na dolną krawędź (procedura B, 200 × 80 mm). Obserwuje się, czy płomień dochodzi do górnej lub bocznych krawędzi, czy próbka topi się, tworzy otwór i odpadające (płonące) cząstki, i mierzy z dokładnością do sekundy czas następczego spalania płomieniowego i żarzenia; materiał niepalący się do krawędzi ogranicza rozprzestrzenianie płomienia.

Zastosowania

• Giętkie materiały jedno- i wieloskładnikowe odzieży ochronnej: powlekane, pikowane, wielowarstwowe, przekładkowe (1)
• Wpływ szwów i wykończeń na zachowanie tkaniny w płomieniu (wprowadzenie)
• Odzież ochronna, rękawice i płaskie wyroby włókiennicze — palność i ograniczone rozprzestrzenianie płomienia w zakresach akredytacji 5 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 15025:2017-02

Tytuł (PL)

Odzież ochronna — Ochrona przed płomieniem — Metoda badania ograniczonego rozprzestrzeniania płomienia

Title (EN)

Protective clothing — Protection against flame — Method of test for limited flame spread

Procedura krok po kroku

1. Próbki i kondycjonowanie

   Według rozdziału 8 (nieczytany): próbki 200 × 160 mm (A) lub 200 × 80 mm (B), z otworami z szablonu. PN-EN ISO 15025:2017-02 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Zamocowanie

   Pionowo na szpilkach ramki, co najmniej 20 mm od ramki; ramka ≥ 300 mm od ścian (7.1, 7.2).

3. Płomień

   Propan ≥ 95 %; palnik z pozycji spoczynkowej przestawiony do powierzchni (A) lub dolnej krawędzi (B) na 10 s (4, 6, 7.3).

4. Obserwacje

   Osiągnięcie krawędzi, topnienie, otwór, odpady, płonące odpady; czas następczego spalania płomieniowego i żarzenia do 1 s (3, 4).

5. Sprawozdanie

   Wyniki obu stron przy zestawach wielowarstwowych; odstępstwa (np. gaz); długość zniszczenia opcjonalnie w B (4, 6; rozdział 10 nieczytany).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Dym i gazy toksyczne ze spalania — wentylacja stanowiska między badaniami (5)
• Otwarty płomień i propan — ochrona przed poparzeniem i wyciekiem gazu
• Produkty spalania bywają korozyjne — dobór materiałów aparatury (7.1)

Najczęstsze pytania