🔩 Odporność jedno- i wielowarstwowych powłok lakierowych na ciecze inne niż woda i produkty pastowate — zanurzenie powleczonych płytek (ok. 150 × 100 mm) albo stalowych prętów: metoda A — ciecz jednofazowa, zanurzenie do połowy, ewentualnie w podwyższonej temperaturze do 40 °C ± 3 °C; metoda B — dwie wzajemnie nasycone ciecze, każda po 40 % wysokości próbki; ocena spęcherzenia według ISO 4628-2 i innych zmian według ISO 4628-1, ponownie po 24 h, PN-EN ISO 2812-1

Materiały i NDT PN-EN ISO 2812-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 2812-1:2018-01 (wersja angielska), w całości: „W niniejszym dokumencie ustalono ogólne metody oznaczania odporności pojedynczej warstwy lub systemu wielowarstwowego z wyrobów lakierowych na działanie cieczy innych niż woda lub na działanie produktów o konsystencji pasty (włączonych przez domniemanie do cieczy do badań wymienionych w tekście). Metody te umożliwiają osobom prowadzącym badania określenie wpływu cieczy do badań na powłokę i, jeżeli to konieczne, ocenę uszkodzenia podłoża.” Tekst normy czytamy we fragmencie próbnym ISO 2812-1:2017 od okładki do rozdziału 12 (sprawozdanie, strona 5); załącznika A (przykłady cieczy do badań z numerami CAS) i bibliografii nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 2812-1:2017 (przedmowa, rozdziały 1–12). Normę przygotował ISO/TC 35/SC 9; trzecie wydanie zastąpiło drugie (ISO 2812-1:2007) jako drobna rewizja: do odczynników w załączniku A dodano numery CAS i dodano rozdział z terminami. Zakres (rozdział 1): jak na karcie. Powołania normatywne: ISO 1513 (sprawdzanie i przygotowanie próbek), ISO 1514 (płytki), ISO 2808 (grubość powłoki), ISO 3270 (warunki kondycjonowania), ISO 3696 (woda), ISO 4618 (terminy), ISO 4628-1 i ISO 4628-2 (ocena zniszczenia i spęcherzenia), ISO 15528 (pobieranie próbek). Zasada (rozdział 4): powleczoną płytkę wystawia się na działanie cieczy przez zanurzenie; skutki ocenia się według uzgodnionych kryteriów. Aparatura (rozdział 5): naczynie z materiału obojętnego; szafa grzejna z wymuszoną wentylacją do badań w wyższej temperaturze (do 40 °C z dokładnością ±3 °C); ostrzeżenie: produkty z lotnymi cieczami palnymi wymagają ostrożności (wybuch, pożar). Ciecze (rozdział 6): jedna lub więcej, uzgodnione przez strony; przykłady w załączniku A. Pobieranie (rozdział 7): reprezentatywna próbka wyrobu według ISO 15528, sprawdzona i przygotowana według ISO 1513. Próbki (rozdział 8): płytki według ISO 1514, ok. 150 mm × 100 mm, grubość 0,7–1,0 mm; albo pręty stalowe z jednym końcem zaokrąglonym promieniem równym w przybliżeniu promieniowi pręta (uwaga: odpowiednie są pręty 150 mm długości i 15 mm średnicy; pręty usuwają wpływ krawędzi); dla metod A i B najlepiej powlekać obie strony i zabezpieczyć krawędzie; strony uzgadniają, czy tył płytki chroni się odporną powłoką, czy powleka badanym wyrobem; suszenie (albo wygrzewanie) i ewentualne sezonowanie w określonym czasie i warunkach; grubość suchej powłoki w mikrometrach jedną z metod nieniszczących ISO 2808. Procedura (rozdział 9): kondycjonowanie bezpośrednio przed badaniem co najmniej 16 h w warunkach według ISO 3270, tj. (23 ± 2) °C i (50 ± 5) % wilgotności względnej (9.1). Ciecze o dużej przewodności elektrycznej (9.2): z uwagi na zjawiska elektrolityczne zanurza się najlepiej jedną próbkę; kilka w jednym naczyniu — tylko identyczne, ciecz nie może się zmieniać od próbek; próbki co najmniej 30 mm od ścian i od siebie, odizolowane elektrycznie od uchwytów. Metoda A — ciecz jednofazowa (9.3.1): w dwóch powtórzeniach; próbka stoi albo wisi mniej więcej pionowo, zanurzona do połowy (inne głębokości — po uzgodnieniu); kilka próbek co najmniej 5 mm od siebie (30 mm przy cieczach dobrze przewodzących); naczynie przykryte; w razie uzgodnienia — mieszanie, uzupełnianie ubytku cieczą albo wodą klasy 3 według ISO 3696 w określonych odstępach (dla zachowania objętości albo stężenia); w razie uzgodnienia — wyższa temperatura: naczynie i ciecz nagrzane w szafie przed zanurzeniem, temperatura ±3 °C, naczynie wyjmowane tylko na chwilę; czas badania uzgadniają strony stosownie do przeznaczenia powłoki. Metoda B — ciecz dwufazowa (9.3.2): w dwóch powtórzeniach; płytka pionowo, bokiem 100 mm poziomo; obie ciecze bezpośrednio przed użyciem nasyca się sobą nawzajem; ciecz o większej gęstości wlewa się ostrożnie po ściance, aż pokryje ok. 40 % próbki (bez zwilżenia wyżej), potem drugą — kolejne 40 %; naczynie przykryte, bez mieszania; przy uzgodnionej ocenie pośredniej próbkę wyjmuje się, usuwa ciecz, ogląda i zanurza ponownie (przy ryzyku zanieczyszczenia — osobne próbki do ocen pośrednich). Ocena (rozdział 10): po badaniu próbkę wyciera się ściereczką; zaschnięte pozostałości cieczy wodnych zmywa się bieżącą wodą, innych — rozpuszczalnikiem nieatakującym powłoki; ocenia się tylko pole w bezpośrednim kontakcie z cieczą; od razu ocena spęcherzenia według ISO 4628-2 i innych widocznych zmian według ISO 4628-1; jeżeli nie uzgodniono inaczej, po 24 h kondycjonowania w stanie suchym ocenia się ponownie; można wykonać dalsze badania na polu eksponowanym i nieeksponowanym (np. siatka nacięć, twardość); podłoże ogląda się po usunięciu powłoki według ustalonej procedury; przy istotnie różnych wynikach powtórzeń oznaczenie powtarza się, znów podwójnie, i podaje wszystkie wyniki. Precyzja (rozdział 11): brak danych o granicach powtarzalności r i odtwarzalności R. Sprawozdanie (rozdział 12): m.in. identyfikacja powłoki (producent, nazwa handlowa, partia), materiał i przygotowanie podłoża, sposób nanoszenia, suszenie i sezonowanie, grubość suchej powłoki z metodą ISO 2808, metoda A albo B z cieczami, czasem, głębokością zanurzenia i temperaturą, wyniki według rozdziału 10, wykonawca, odstępstwa, nietypowe zjawiska, data.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 2812-1:2018-01 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 25-01-2018, 20 stron, grupa cenowa K, Sektor Chemii, KT 175 Farb i Lakierów, ICS 87.040, „Wprowadza: EN ISO 2812-1:2017 [IDT], ISO 2812-1:2017 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 2812-1:2008 – wersja polska”. PN-EN ISO 2812-1:2008 (wersja polska, wprowadzała ISO 2812-1:2007) — wycofana 25-01-2018 i zastąpiona przez wydanie 2018-01. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 2812-1” (02.10.2026) pokazuje też PN-EN ISO 2812-1:2007 (angielska) i PN-EN ISO 2812-1:2001 (polska). Polskiej wersji wydania 2018 nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 2812-1 stoi w 10 rekordach u 8 laboratoriów: AB 023 (2), AB 041 (2), AB 089, AB 128, AB 163, AB 240, AB 369, AB 1424 (po 1). W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 16.07.2025 do 01.07.2026) numer stoi u wszystkich 8: z rokiem „2018-01” u AB 089, AB 163, AB 240 i AB 1424; bez roku u AB 023, AB 041, AB 128 i AB 369. Żaden wiersz nie jest złożony pogrubioną kursywą. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 2812-1” i pokazuje wszystkie 8 laboratoriów i 10 pozycji — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026; pod „ISO 2812-1” i „EN ISO 2812-1” — 0.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Powłoki — odporność na działanie cieczy, metoda wizualna (AB 023, obok powłok cynkowych i ochrony zbrojenia), powłoki ochronne gazomierzy miechowych — odporność chemiczna na korozję zewnętrzną i wewnętrzną obok PN-EN 1359 (AB 041, dwie pozycje), powłoki lakierowe — razem z częściami 2, 3 i 4 normy ISO 2812 (AB 089, AB 240, AB 369), „metoda zanurzania” (AB 128, AB 163 — z PN-EN ISO 1513:2010), zestawy malarskie na podłożach metalowych — „metoda zanurzania w cieczach innych niż woda, metoda A” (AB 1424).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy cieczy i czasie: norma nie ustala ani cieczy, ani czasu — oba uzgadniają strony; wynik bez podania cieczy, czasu, głębokości i temperatury nie mówi nic. Przy próbce: niezabezpieczone krawędzie i tył płytki dają uszkodzenia, których powłoka na powierzchni by nie miała — pręty stosuje się właśnie po to, by wyeliminować wpływ krawędzi. Przy cieczach przewodzących: próbki za blisko siebie (mniej niż 30 mm) albo nieizolowane od uchwytów — zjawiska elektrolityczne zafałszowują wynik. Przy metodzie B: obie ciecze trzeba nasycić sobą nawzajem, a górną wlewać tak, by nie zwilżyła strefy powyżej 40 %. Przy ocenie: ocenia się tylko pole w kontakcie z cieczą, i to dwukrotnie — od razu i po 24 h (zmiany bywają przejściowe). Przy precyzji: norma nie podaje r i R — różnice między powtórzeniami ocenia się według rozdziału 10 (powtórzenie oznaczenia).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy załącznika A (przykładowe ciecze z numerami CAS) — nie podajemy więc listy cieczy do badań; nie opisujemy skal oceny ISO 4628-1 i ISO 4628-2 poza nazwą (spęcherzenie opisuje osobny wpis o PN-EN ISO 4628-2).

Zasada metody

Powleczone płytki albo pręty (po kondycjonowaniu ≥ 16 h w 23 °C i 50 % RH) zanurza się w uzgodnionej cieczy: do połowy w cieczy jednofazowej (metoda A, ewentualnie w podwyższonej temperaturze do 40 °C ± 3 °C) albo w dwóch wzajemnie nasyconych warstwach cieczy po 40 % wysokości (metoda B); po uzgodnionym czasie ocenia się pole kontaktu z cieczą — od razu i po 24 h — pod kątem spęcherzenia (ISO 4628-2) i innych zmian (ISO 4628-1), w razie potrzeby także podłoże.

Zastosowania

• Powłoki lakierowe i zestawy malarskie na podłożach metalowych — odporność na ciecze inne niż woda uzgodnione przez strony
• Powłoki ochronne gazomierzy miechowych — odporność chemiczna na korozję zewnętrzną i wewnętrzną (obok PN-EN 1359, AB 041)
• Powłoki ochronne w budownictwie i przemyśle — razem z częściami 2, 3 i 4 normy ISO 2812 (8 laboratoriów)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 2812-1:2018-01 (wersja angielska; EN ISO 2812-1:2017 IDT, ISO 2812-1:2017 IDT)

Tytuł (PL)

Farby i lakiery — Oznaczanie odporności na ciecze — Część 1: Zanurzanie w cieczach innych niż woda

Title (EN)

Paints and varnishes — Determination of resistance to liquids — Part 1: Immersion in liquids other than water

Procedura krok po kroku

1. Próbki i kondycjonowanie

   Płytki albo pręty powleczone badanym wyrobem, wysuszone i sezonowane; grubość według ISO 2808; ≥ 16 h w (23 ± 2) °C i (50 ± 5) % RH. PN-EN ISO 2812-1:2018-01 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Zanurzenie — metoda A

   Dwie próbki pionowo, zanurzone do połowy w cieczy jednofazowej, odstęp ≥ 5 mm (30 mm przy cieczach przewodzących), naczynie przykryte; ewentualnie podgrzanie naczynia z cieczą w szafie do temperatury badania (±3 °C).

3. Zanurzenie — metoda B

   Ciecze nasycone sobą nawzajem; cięższą wlać po ściance do ok. 40 % wysokości próbki, lżejszą do kolejnych 40 %; przykryć, bez mieszania.

4. Po czasie badania

   Czas uzgodniony stosownie do przeznaczenia powłoki; wytarcie próbki, zmycie pozostałości wodą bieżącą albo rozpuszczalnikiem nieatakującym powłoki.

5. Ocena i sprawozdanie

   Ocena pola kontaktu: spęcherzenie (ISO 4628-2) i inne zmiany (ISO 4628-1) od razu i po 24 h; ewentualnie badania dodatkowe i ocena podłoża; przy rozbieżnych powtórzeniach — ponowne oznaczenie; sprawozdanie według rozdziału 12.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma ostrzega przed wybuchem i pożarem przy produktach zawierających lotne ciecze palne (5.2); ciecze do badań bywają żrące albo toksyczne — dobór środków ochrony według ich kart charakterystyki; szafa grzejna z wentylacją
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma nie ustala cieczy ani czasu badania — wynik bez tych danych (oraz głębokości i temperatury) jest nieporównywalny; ocenia się wyłącznie pole w kontakcie z cieczą

Najczęstsze pytania