⚡ Badanie odporności modułów elektronicznych pojazdów drogowych i całych pojazdów na zaburzenia elektryczne od wyładowań elektrostatycznych (ESD) — generator ESD według modelu człowieka (150 pF albo 330 pF, 330 Ω albo 2 000 Ω), wyładowania kontaktowe 2–15 kV i powietrzne 2–25 kV obu biegunowości, wyładowania bezpośrednie i pośrednie, badanie zasilone i niezasilone, płaszczyzna masy, (25 ± 10) °C, wilgotność 20–60 %, ISO 10605

Elektronika i EMC ISO 10605

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. ISO 10605 nie została wprowadzona do zbioru PN — wyszukiwarka PKN pod hasłem „ISO 10605” (02.10.2026) nie zwraca wyników, więc karty PKN nie ma. Tekst czytamy w próbce ISO 10605:2023 (wydanie trzecie, 2023-06) od okładki do punktu 8.3.2.1 (strona 9, układ badania tylko z płaszczyzną masy); punktów 8.3.2.2–8.4 (układ z płaszczyzną sprzęgającą pole, wyładowania bezpośrednie i pośrednie), rozdziałów 9–11 (badanie niezasilone — pakowanie i obsługa, badanie pojazdu, sprawozdanie) ani załączników A–G (A — normatywny, weryfikacja generatora, B — tarcze, C — klasyfikacja stanu działania FPSC i proponowane poziomy, D — dobór rezystora i trybu, E — weryfikacja wyładowań powietrznych, F — płaszczyzna sprzęgająca, G — badania automatyczne) nie mamy — znamy tylko ich tytuły ze spisu treści. Pobraliśmy też próbki ISO 10605:2008 i ISO 10605:2008/Amd 1:2014 — z nich bierzemy tylko spis treści wydania 2008.

WEDŁUG TEKSTU ISO 10605:2023 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–8.3.2.1, spis treści). Normę przygotował ISO/TC 22 „Pojazdy drogowe”, SC 32 „Elementy elektryczne i elektroniczne oraz ogólne aspekty systemowe”; wydanie trzecie zastępuje drugie (ISO 10605:2008) po rewizji technicznej i włącza zmianę ISO 10605:2008/Amd 1:2014 oraz poprawkę ISO 10605:2008/Cor 1:2010. Główne zmiany według przedmowy: alternatywny układ z płaszczyzną sprzęgającą pole dla wyładowań bezpośrednich i pośrednich na module (badanie zasilone); najmniejsza liczba wyładowań pośrednich na module zmieniona z 50 na 10; odstęp między kolejnymi pojedynczymi wyładowaniami pośrednimi zmieniony z 50 ms na 1 s; połączenie z masą przy wyładowaniach na piny w badaniu niezasilonym; opcjonalny układ dla modułów elektronicznych przeniesiony z załącznika do treści; nowy załącznik G. Wprowadzenie: znaczenie ESD wzrosło wraz z liczbą modułów elektronicznych w pojazdach; badania z innych branż nie w pełni przystają do motoryzacji, więc opracowano dostosowane; metoda opiera się na modelu ESD człowieka i dotyczy modułów oraz pojazdów. Zakres (1): metody badań ESD do oceny modułów elektronicznych przeznaczonych do pojazdów — wyładowania przy montażu, od personelu serwisu i od użytkowników (pasażerów); moduły na stanowisku i całe pojazdy; wszystkie pojazdy drogowe niezależnie od napędu; obiekty zasilane nieekranowanym lub ekranowanym układem zasilania i samozasilane; norma nie dotyczy modułów pirotechnicznych. Powołanie (2): ISO 11452-1. Terminy (3): wyładowanie powietrzne (zbliżanie naładowanego grotu, łuk) i kontaktowe (grot dotyka obiektu, wyładowanie przełącznikiem generatora); obiekt badany (DUT); wyładowanie bezpośrednie; generator ESD symulujący model człowieka; płaszczyzna masy (GP) — wspólny potencjał odniesienia, do którego odnosi się napięcie badania; czas podtrzymania — czas spadku napięcia o 10 % przez upływ; wyładowanie pośrednie — na płaszczyznę sprzęgającą obok DUT, przez pole przejściowe; powierzchnia (obudowa, szczelina, otwór, np. przełączniki, otwory wentylacyjne i głośnikowe). Warunki (4): poziomy ostrości badania określa użytkownik (propozycje w załączniku C); temperatura otoczenia (25 ± 10) °C, wilgotność względna 20–60 %; inne uzgodnione wartości zapisuje się w sprawozdaniu. Miejsce (5): komory ekranowane (także z absorberami) są dozwolone, ale nie wymagane; pola przejściowe mogą zakłócać urządzenia w odległości kilku metrów. Generator (6.1, tablica 1): wyładowania kontaktowe 2–15 kV (lub według planu badań), powietrzne 2–25 kV; dokładność napięcia ≤ 5 %; obie biegunowości; czas narastania prądu zwarcia (10–90 %) 0,7–1,0 ns; czas podtrzymania ≥ 5 s; pojemności 150 pF i 330 pF, rezystancje 330 Ω i 2 000 Ω (nominalne — generator ma spełniać 6.3); zaleca się co najmniej 20 wyładowań na sekundę i ciągłą kontrolę napięcia grotu; przy wyładowaniach kontaktowych zaleca się rezystor 1 MΩ ± 20 % między grotem a masą; kabel powrotny 2 m, do 3 m przy wysokich obiektach, jeśli zachowany jest kształt prądu. Groty (6.2): kontaktowy (zwykle stal nierdzewna, średnica (12 ± 1) mm, kąt 25°–40°; dla pinów kształt można zmienić, jeśli prąd spełnia specyfikację) i powietrzny (powyżej 15 kV zalecany większy grot, 20–30 mm). Weryfikacja prądu (6.3.1, tablica 2, procedura w załączniku A): dla 150 pF/330 Ω szczyt 3,75 A/kV ± 10 %, 2 A/kV po 30 ns i 1 A/kV po 60 ns (± 30 %); dla 330 pF/330 Ω szczyt 3,75 A/kV ± 10 %, 2 A/kV po 65 ns i 1 A/kV po 130 ns; dla 150 pF/2 000 Ω szczyt 3,75 A/kV (−0/+30 %), 0,275 A/kV po 180 ns (± 30 %) i 0,15 A/kV po 360 ns (± 50 %); dla 330 pF/2 000 Ω szczyt 3,75 A/kV (−0/+30 %), 0,275 A/kV po 400 ns i 0,15 A/kV po 800 ns. Płaszczyzna masy (6.4): blacha miedziana, mosiężna lub aluminiowa ≥ 0,25 mm, szerokość ≥ 800 mm (lub szerokość układu + 200 mm), długość ≥ 1 600 mm (lub długość układu + 200 mm); połączenie z przedłużeniem — rezystancja ≤ 2,5 mΩ. Bloki izolacyjne (6.6): materiał niehigroskopijny, przenikalność względna 1–5 (np. polietylen), wysokość (50 ± 5) mm, wystają co najmniej 20 mm; mata rozpraszająca (6.7): 10⁷–10⁹ Ω na kwadrat, grubość 2–3 mm; niepewność (6.8) — IEC 61000-4-2:2008, załącznik E. Tryby (7): przy kontaktowym grot dotyka punktu przewodzącego przed załączeniem, powłoka nieuznana za izolacyjną jest przebijana grotem; przy powietrznym naładowany grot zbliża się do obiektu możliwie szybko (np. 0,1–0,5 m/s) — według tekstu prędkość zbliżania jest krytyczna dla czasu narastania i amplitudy; powłokę uznaną za izolacyjną bada się trybem powietrznym. Badanie zasilone (8.1–8.3.2.1): wyładowania bezpośrednie na DUT i części dostępne dla użytkownika (przełączniki, złącza diagnostyczne, przyciski) oraz pośrednie przez metal (np. GP); 330 pF albo 150 pF zależnie od położenia modułu w pojeździe, 330 Ω, przy nieokreślonym położeniu 330 pF; powierzchnie przewodzące — kontaktowo, nieprzewodzące — powietrznie; przed badaniem weryfikacja generatora według załącznika A w okresie ustalonym przez laboratorium lub klienta; plan badań określa układ, punkty, tryb pracy i odstępstwa; wszystkie punkty w normalnych trybach pracy, obie biegunowości; układ z samą GP albo z GP i płaszczyzną sprzęgającą — według planu; DUT mocowany do nadwozia leży bezpośrednio na GP i jest z nią połączony, pozostałe na bloku izolacyjnym (tekst odsyła tu do 6.5, a bloki opisuje 6.6); wiązka 1 700 mm (+300/−0 mm) lub według planu, 100 ± 10 mm od krawędzi GP, na bloku izolacyjnym; akumulator na stole, biegun ujemny połączony z GP, z uwzględnieniem zagrożenia wybuchem; stół co najmniej 100 mm od innych struktur przewodzących; ten sam kabel powrotny do weryfikacji i badania, co najmniej 200 mm od DUT i jego przewodów — tu próbka się kończy.

STATUS (stan na 02.10.2026). ISO 10605:2023 (wydanie trzecie) według karty katalogowej estońskiej organizacji normalizacyjnej EVS obowiązuje od 02.06.2023; ISO 10605:2008 ma tam status „Withdrawn from 02.06.2023”. Polskiej normy wprowadzającej nie ma (wyszukiwarka PKN, hasło „ISO 10605”, 02.10.2026: brak wyników).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 10605 stoi w 10 rekordach u 7 laboratoriów: AB 045, AB 082, AB 128, AB 261, AB 1637, AB 1930, AB 1960. Aktualny zakres AB 045 (wydanie nr 25 z 22.09.2026, czytany 02.10.2026) nie zawiera już ani ISO 10605, ani badania odporności na wyładowania elektrostatyczne — w kopii bazy, wczytanej z wcześniejszego wydania, był rekord „Pojazdy (elementy pojazdów)” z ISO 10605:2008. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 18.02.2025 do 04.08.2026) numer stoi więc u 6 laboratoriów: ISO 10605:2023 samo — AB 128, AB 261, AB 1960; ISO 10605:2008/Cor 1:2010 — AB 082 (w jednej pozycji także ISO 10605:2023); AB 1930 — ISO 10605:2008, 2008/Cor1:2010, 2008/Amd1:2014 i 2023, dwa ostatnie z wyłączeniem punktu 10; AB 1637 — dodatkowo ISO 10605:2001 z wyłączeniem punktu 6. Punkt 10 w wydaniach 2008 i 2023 to według spisów treści badanie pojazdu. W żadnym z tych zakresów wiersze z ISO 10605 nie są oznaczone jako zawieszone. Zakładka „Laboratoria” („ISO 10605”) pokazuje 16 laboratoriów: 7 polskich (z AB 045, bo baza na serwerze ma ten sam wsad co kopia) i 9 czeskich — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). AB 082 — podzespoły pojazdów kategorii L, M, N, O i T oraz urządzenia elektryczne i elektroniczne i pojazdy: odporność na zaburzenia od wyładowań elektrostatycznych, badania stanowiskowe generatorem ESD od 1 kV do 30 kV z krokiem 100 V, tryb kontaktowy i powietrzny (obok Regulaminów ONZ nr 97 załącznik IX i nr 116 załącznik 9 oraz PN-EN 61000-4-2:2011). AB 128 — urządzenia elektryczne i elektroniczne (obok PN-EN 61000-4-2:2011). AB 261 — podzespoły elektryczne i elektroniczne w branży motoryzacyjnej, poziom probierczy (0,2–30) kV. AB 1637 — komponenty elektryczne i elektroniczne pojazdów samochodowych (obok Regulaminu ONZ nr 116 załącznik 9). AB 1930 — podzespoły elektryczne i elektroniczne pojazdów samochodowych, od 2 kV do 30 kV. AB 1960 — podzespoły elektryczne i elektroniczne w branży motoryzacyjnej, poziom probierczy od 2 kV do 30 kV.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wydaniu: wydanie 2023 zmienia najmniejszą liczbę wyładowań pośrednich (z 50 na 10) i odstęp między nimi (z 50 ms na 1 s) — wynik trzeba czytać z wydaniem podanym w sprawozdaniu; trzy laboratoria (AB 082, AB 1637, AB 1930) mają w zakresie także wydanie 2008. Przy generatorze: rezystancje i pojemności są nominalne — liczy się zgodność prądu z tablicą 2, sprawdzana według załącznika A w okresie ustalonym przez laboratorium lub klienta (6.1, 6.3, 8.1). Przy pojemności: 330 pF albo 150 pF zależnie od położenia modułu w pojeździe, przy nieokreślonym położeniu 330 pF (8.1). Przy wyładowaniu powietrznym: prędkość zbliżania grotu jest według normy krytyczna dla czasu narastania i amplitudy — norma zaleca zbliżać możliwie szybko (7.3). Przy powłokach: powłoka nieuznana za izolacyjną jest przebijana grotem kontaktowym, uznana za izolacyjną — badana powietrznie (7.2, 7.3). Przy układzie: wiązka 1 700 mm i odstępy od krawędzi GP; ten sam kabel powrotny do weryfikacji i badania (8.3.2.1). Przy warunkach: (25 ± 10) °C i 20–60 % wilgotności; inne wartości trzeba zapisać w sprawozdaniu (4).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktów 8.3.2.2–8.4, rozdziałów 9–11 ani załączników A–G: układu z płaszczyzną sprzęgającą, liczby wyładowań bezpośrednich i odstępów między nimi, procedury badania niezasilonego i badania pojazdu, poziomów badania i klas FPSC, szczegółów weryfikacji generatora ani wymagań sprawozdania — nie podajemy więc tych liczb ani procedur. Nie podajemy treści wydania 2001 ani znaczenia jego punktu 6, który AB 1637 wyłącza — próbki tego wydania nie mamy.

Zasada metody

Generator ESD odwzorowujący model człowieka (kondensator 150 pF albo 330 pF rozładowywany przez rezystor 330 Ω albo 2 000 Ω) podaje na moduł elektroniczny pojazdu lub na pojazd wyładowania kontaktowe albo powietrzne obu biegunowości — bezpośrednio na obiekt i części dostępne dla użytkownika lub pośrednio przez płaszczyznę metalową obok niego; obiekt leży na płaszczyźnie masy z wiązką o określonej długości, a jego działanie w czasie i po wyładowaniach ocenia się według kryteriów planu badań.

Zastosowania

• Moduły elektroniczne pojazdów drogowych — badanie zasilone na stanowisku, wyładowania bezpośrednie i pośrednie; 6 laboratoriów w aktualnych zakresach PCA
• Podzespoły pojazdów kategorii L, M, N, O i T — razem z Regulaminami ONZ nr 97 i nr 116 (AB 082, AB 1637)
• Pakowanie i obsługa modułów (badanie niezasilone) oraz badanie całego pojazdu — rozdziały 9 i 10 (poza próbką; dwa laboratoria wyłączają punkt 10)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

ISO 10605:2023 (wydanie trzecie, 2023-06; bez polskiej normy wprowadzającej — wyszukiwarka PKN, hasło „ISO 10605”, 02.10.2026: brak wyników)

Tytuł (PL)

Pojazdy drogowe — Metody badań zaburzeń elektrycznych pochodzących od wyładowań elektrostatycznych (tłumaczenie robocze — polskiej normy nie ma)

Title (EN)

Road vehicles — Test methods for electrical disturbances from electrostatic discharge

Procedura krok po kroku

1. Plan badań

   Układ (sama GP albo z płaszczyzną sprzęgającą), punkty wyładowań, tryb pracy modułu, poziomy ostrości i odstępstwa (4, 8.2). ISO 10605:2023 obowiązuje (karta EVS, 02.10.2026).

2. Weryfikacja generatora

   Prąd wyładowania według tablicy 2 i załącznika A, w okresie ustalonym przez laboratorium lub klienta (6.3, 8.1).

3. Układ

   DUT na GP lub na bloku izolacyjnym, wiązka 1 700 mm (+300/−0 mm) 100 mm od krawędzi GP, akumulator z biegunem ujemnym na GP, kabel powrotny co najmniej 200 mm od DUT (8.3.2.1).

4. Wyładowania

   Bezpośrednie kontaktowe na powierzchnie przewodzące, powietrzne na nieprzewodzące, pośrednie przez metal; 330 pF albo 150 pF, 330 Ω; obie biegunowości we wszystkich normalnych trybach (8.1, 8.3.1); liczby i odstępy według 8.3.3–8.4 — poza próbką.

5. Ocena i sprawozdanie

   Stan działania według planu badań i klasyfikacji z załącznika C; sprawozdanie według rozdziału 11 — poza próbką; warunki inne niż (25 ± 10) °C i 20–60 % zapisać.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pola przejściowe od wyładowań mogą zakłócać urządzenia w odległości kilku metrów (5, uwaga)
• Akumulator na stole badawczym — trzeba uwzględnić zagrożenie wybuchem i zastosować odpowiednie środki ochronne (8.3.2.1)

Najczęstsze pytania