🏗️ Odporność na włamanie drzwi, okien, ścian osłonowych, krat i żaluzji przy obciążeniu statycznym — siły F1 (narożniki wypełnienia), F2 (narożniki skrzydła) i F3 (punkty ryglowania), ocena sprawdzianami szczeliny; PN-EN 1628

Budownictwo PN-EN 1628

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. EN 1628:2021 (rozdz. 1) określa metodę badania odporności na obciążenie statyczne w celu oceny odporności na włamanie zestawów drzwiowych, okien, ścian osłonowych, krat i żaluzji. Dotyczy sposobów otwierania: rozwieranego, uchylnego, składanego, rozwierno-uchylnego, odchylnego (z górnym lub dolnym zawieszeniem), przesuwnego (poziomo i pionowo), obrotowego (poziomo i pionowo), otwieranego na zewnątrz z osią przesuwną i zwijanego, a także konstrukcji nieotwieralnych. Odporność na włamanie ma dwa aspekty — odporność na wyważenie i utrzymanie się wyrobu w budynku; ta metoda NIE ocenia mocowania do budynku (wskazówki daje instrukcja montażu producenta, przykład jej treści — EN 1627:2021, załącznik A). Nie dotyczy ścian i dachów ani drzwi, bram i szlabanów służących głównie bezpiecznemu dostępowi towarów i pojazdów w obiektach przemysłowych, handlowych lub mieszkalnych, objętych EN 13241:2003+A2:2016. Norma należy do serii: EN 1627 (wymagania i klasyfikacja), EN 1629 (obciążenie dynamiczne) i EN 1630 (próby włamania ręcznego; osobny wpis tej bazy). Pole „Zakres” karty PKN PN-EN 1628:2021-11 (wersja angielska, opis zakresu po polsku), fragment: „Niniejszy dokument określa metodę badań w celu oznaczenia odporności na statyczne obciążenie w celu oceny odporności na włamanie zestawów drzwiowych, okien, ścian osłonowych, krat i żaluzji.”

APARATURA (rozdz. 4). Stanowisko badawcze: sztywna stalowa rama z przesuwnymi podporami — siła 15 kN przyłożona w dowolnym punkcie prostopadle do płaszczyzny ramy nie może dać ugięcia większego niż 5 mm. Siłowniki (hydrauliczne lub podobne) przykładają siły stopniowo i bez uderzeń; haki, pasy według EN 12195-2:2000 o wytrzymałości co najmniej 5 kN, naciski (podkładki dociskowe). Wyposażenie pomiarowe: wskazanie lub rejestracja siły, chronometr z sekundami, pomiar temperatury i wilgotności, suwmiarka lub głębokościomierz, kątomierz oraz trzy sprawdziany szczeliny: A — Ø 10 mm, B — Ø 25 mm, C — eliptyczny 250 mm × 150 mm. Rama pomocnicza naśladuje oparcie wyrobu w budynku: rura metalowa co najmniej 120 × 120 × 5 mm albo rama drewniana co najmniej 100 × 70 mm, dla grup 3 i 4 dodatkowo rura 40 × 40 × 3 mm i płyta podstawy ze stali 8 mm. Tolerancje: siła ±5 %, wymiary od ±0,5 mm (< 20 mm) do ±3,0 mm (≥ 2000 mm), kąt ±2°, czas ±1 %, temperatura ±2 °C, wilgotność względna ±5 %.

PRÓBKA (rozdz. 5). Kompletny, działający wyrób z ościeżnicą, okuciami, prowadnicami, pancerzem, wałem, skrzynką i akcesoriami; przy roletach dodatkowo co najmniej dwie próbki w postaci osobnych odcinków prowadnic o długości 1 m. Montaż w ramie pomocniczej w pionie i pod kątem prostym, bez skręceń i wygięć, według instrukcji producenta; wyroby montowane nie pionowo (np. świetliki) można do tego badania zamontować pionowo (uwaga do pkt 5.1). Ta sama próbka może posłużyć do badania dynamicznego według EN 1629 i do badania wstępnego według EN 1630, jeśli uszkodzenia nie wpłyną na jego wynik. Szklenie — szybą o klasie z EN 356:1999 odpowiadającej klasie wyrobu według EN 1627:2021 (tablica 1): RC 1 N, RC 1, RC 2 N i RC 2 — P4 A, RC 3 — P5 A, RC 4 — P6 B, RC 5 — P7 B, RC 6 — P8 B; szyba o najwyższej klasie, w użyciu zwykle od strony bezpiecznej, do badania idzie od strony ataku. Wynik uzyskany z szybą wyższej klasy nie przenosi się bez dodatkowych badań na wyroby z szybą niższej klasy, bo mocniejsze szkło usztywnia wyrób. Próbkę przechowuje się co najmniej 8 h w 15–30 °C; w czasie badań jest zamknięta i zaryglowana tak, jak deklaruje producent, a okucia, które od strony ataku da się otworzyć bez klucza lub narzędzia, są otwarte. Wyroby klasy 1 przygotowuje się dodatkowo: od strony ataku zdejmuje się wszystkie części, które da się odkręcić, zdemontować lub rozebrać narzędziami zestawu A1 z EN 1630:2021 (załącznik A), bez ich uszkadzania, w czasie najwyżej 3 min.

PRZEBIEG (rozdz. 6). W pomieszczeniu 15–30 °C i wilgotności względnej 30–70 % przykłada się siły podane w EN 1627:2021 (pkt 7.1), w kolejności stamtąd i według schematu z załącznika B. Pęknięcie szyby nie przerywa badania. Podpory mają powierzchnię nominalnie 100 mm × 50 mm. Grupa 1 (np. wyroby rozwierane) i grupa 2 (wyroby przesuwne i podnoszono-przesuwne): F1 — każdy narożnik wypełnienia, nacisk ok. 5 mm od krawędzi, w kierunku demontażu systemu mocowania wypełnienia; F2 — narożnik skrzydła, jeśli najbliższy punkt ryglowania jest dalej niż 350 mm od narożnika; F3 — każdy punkt ryglowania (zamek główny, rygle, zawiasy, bolce antywyważeniowe, mocowania części stałych, łożyska skrzydeł przesuwnych, połączenia prętów krat), przy odstępie punktów poniżej 200 mm — jeden punkt pośrodku. Siły F1, F2 i F3 narastają bez uderzeń przez 10–20 s, w granicach 5° od prostopadłej, i są utrzymywane 8–12 s. Siłę F3.a w płaszczyźnie wyrobu (narastanie najwyżej 30 s, utrzymanie do zdjęcia siły F3) stosuje się według pkt 6.3.1.4 tylko w klasie 1N (procedury 6.3.3 i 6.3.5 mówią o klasie 1); w grupie 2 w klasie 2 jej wartość jest równa F3, a w grupie 1 od klasy 2 i w grupie 2 od klasy 3 się jej nie stosuje. Grupa 3 (rolety) ma własne punkty obciążenia: F1 — połączenie prowadnicy z pancerzem, F1.1 — prowadnica jako osobny element, F2 — wyciągnięcie listwy dolnej i pancerza, F3 — podniesienie pancerza; grupę 4 opisuje pkt 6.6. Załącznik C opisuje próbę przesunięcia okuć okiennych przeciw kierunkowi ryglowania.

KRYTERIUM USZKODZENIA (pkt 6.4, grupy 1 i 2). Wyrób nie wytrzymał, jeśli właściwy sprawdzian szczeliny przechodzi przez jakikolwiek otwór — z siłą albo bez niej: przy siłach F1 i F2 sprawdzian B (Ø 25 mm), przy F3 — sprawdzian A (Ø 10 mm). Sprawdzianu nie wolno dociskać, można go przekładać pod dowolnym kątem; przejście przez otwór na listy nie jest uszkodzeniem.

WYDANIE. EN 1628:2021 (CEN/TC 33) zastąpiła EN 1628:2011+A1:2015; zmiany według przedmowy: zaktualizowane powołania normatywne i sprawdzian szczeliny C (rys. A.14) w miejsce sprawdzianu 3 (rys. A.13). W katalogu iTeh (odczyt 28.10.2026) EN 1628:2021 ma status „Published” i etap „9020 – Submission to 2 Year Review Enquiry”.

STATUS (stan karty PKN na 28.10.2026). Karta PN-EN 1628:2021-11 (wersja angielska) bez etykiety wycofania: publikacja 24-11-2021, 90 stron, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 169 Okien, Drzwi, Żaluzji i Okuć, „Wprowadza: EN 1628:2021 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 1628+A1:2016-02 - wersja angielska”, ICS 13.310, 91.060.50; pól „Dyrektywa” i „Mandat” karta nie ma. Wyszukiwarka PKN, hasło „EN 1628” (27.10.2026): obok są wycofane PN-EN 1628+A1:2016-02 (wersja angielska), PN-EN 1628:2011 i PN-ENV 1628:2006 (obie w wersji angielskiej i niemieckiej); polskiej wersji wydania 2021 w wynikach nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji odświeżona z serwera produkcyjnego 27.10.2026 i aktualne dokumenty PCA). Numer 1628 stoi w 12 rekordach u 6 polskich laboratoriów: AB 014, AB 023 (sześć pozycji), AB 035 (dwie), AB 661, AB 1054, AB 1596. W aktualnych dokumentach PCA tych laboratoriów norma występuje łącznie 12 razy — tyle samo co w kopii; żadna pozycja nie jest zawieszona. Zapisy: „PN-EN 1628:2021-11” (AB 035, AB 661, AB 1596 — tu obok PN-EN 1627:2021-11 z gwiazdką), „PN-EN 1628:2021” (AB 014) i „PN-EN 1628” bez roku (AB 023, AB 1054). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 1628”) pokazuje 8 laboratoriów: tych 6 polskich i 2 czeskie (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 28.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA, całe pozycje). Drzwi oraz okna otwieralne i nieotwieralne — grupa wyrobów 1, klasy RC2–RC4 (AB 014); przegrody budowlane o podwyższonej odporności na włamanie: okna, drzwi, ściany osłonowe, bramy, żaluzje — grupa wyrobów 1, klasy 2 i 3 (AB 023), a w osobnych pozycjach także drzwi i zespoły drzwiowe różnych rodzajów (m.in. przesuwne, wahadłowe, z okuciami przeciwpanicznymi, na drogach ewakuacyjnych), kraty, okna (m.in. dachowe), ściany osłonowe oraz żaluzje i zasłony (AB 023); drzwi, okna i ściany osłonowe oraz kraty i żaluzje — siła 1,5–15 kN, klasy RC2–RC6 (AB 035); przegrody budowlane o podwyższonej odporności na włamanie, klasy RC2–RC6 (AB 1596); okna, drzwi i drzwi balkonowe (AB 1054); okna i drzwi o szerokości do 4000 mm i wysokości do 2500 mm, siła 0–15 kN (AB 661).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — szyba: badanie z szybą wyższej klasy niż przewidziana dla wyrobu daje wynik, którego nie wolno przenieść na wersję z szybą słabszą (sztywność). Drugie — okucia otwierane bez klucza od strony ataku muszą być otwarte; badanie wyrobu „zaryglowanego na wszystko” zawyża odporność. Trzecie — sprawdzian: B przy F1 i F2, A przy F3; dociśnięty sprawdzian dodaje siłę, a nieprzełożony pod różnymi kątami — przeoczy szczelinę. Czwarte — tempo: siła przyłożona szybciej niż w 10 s albo utrzymana krócej niż 8 s to inne badanie. Piąte — mocowanie: wynik nie mówi nic o zakotwieniu wyrobu w ścianie. Szóste — wartości sił nie są w EN 1628, tylko w EN 1627:2021 (pkt 7.1): badanie według samej EN 1628, bez klasy z EN 1627, nie ma kryterium — dlatego pozycje zakresów podają klasy (RC2–RC4, RC2–RC6, „klasy 2 i 3”), a AB 1596 powołuje obok PN-EN 1627:2021-11.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytany fragment EN 1628:2021 kończy się w pkt 6.5.3.1. Nie podajemy wartości sił (EN 1627:2021), dalszego przebiegu badań grupy 3 (od pkt 6.5.3.2) ani zasad dla grupy 4 (pkt 6.6), rysunków z załącznika A, schematu z załącznika B, szczegółów załącznika C ani zawartości sprawozdania (rozdz. 7). Powołań normy w przepisach nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Kompletny wyrób zamontowany w sztywnej ramie pomocniczej obciąża się siłownikiem w określonych punktach — narożnikach wypełnienia (F1), narożnikach skrzydła (F2) i punktach ryglowania (F3, w klasie 1N także F3.a w płaszczyźnie wyrobu) — siłami z EN 1627, narastającymi bez uderzeń przez 10–20 s i utrzymywanymi 8–12 s; wyrób nie wytrzymał, jeśli sprawdzian szczeliny B (Ø 25 mm) przy F1 i F2 albo A (Ø 10 mm) przy F3 przechodzi przez jakikolwiek otwór (EN 1628:2021, rozdz. 4–6).

Zastosowania

• Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje o podwyższonej odporności na włamanie — klasyfikacja RC według EN 1627 (EN 1628:2021, rozdz. 1)
• Wszystkie sposoby otwierania (rozwierane, uchylne, przesuwne, obrotowe, zwijane) i konstrukcje nieotwieralne
• Razem z EN 1629 (obciążenie dynamiczne) i EN 1630 (próby włamania ręcznego)
• W zakresach akredytacji: 6 polskich laboratoriów, klasy RC2–RC6, siła do 15 kN

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 1628:2021-11 (wersja angielska; wprowadza EN 1628:2021 [IDT])

Tytuł (PL)

Drzwi, okna, ściany osłonowe, kraty i żaluzje — Odporność na włamanie — Metoda badania dla określenia odporności na obciążenie statyczne

Title (EN)

Pedestrian doorsets, windows, curtain walling, grilles and shutters — Burglar resistance — Test method for the determination of resistance under static loading

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie

   Montaż kompletnego wyrobu w ramie pomocniczej według instrukcji producenta; szklenie według tablicy 1; co najmniej 8 h w 15–30 °C; oględziny i zapis uszkodzeń; okucia otwierane bez klucza od strony ataku — otwarte; w klasie 1 wcześniej zdjęcie części, które od strony ataku da się odkręcić narzędziami zestawu A1 z EN 1630 (najwyżej 3 min) (rozdz. 5).

2. Obciążanie

   Siły z EN 1627:2021 w kolejności stamtąd: F1 w narożnikach wypełnienia, F2 w narożnikach skrzydła (gdy punkt ryglowania jest dalej niż 350 mm), F3 w punktach ryglowania; narastanie 10–20 s, utrzymanie 8–12 s (pkt 6.2–6.3).

3. Ocena

   Sprawdzian B przy F1 i F2, sprawdzian A przy F3 — przejście przez jakikolwiek otwór oznacza uszkodzenie; otwór na listy się nie liczy (pkt 6.4).

4. Wynik

   Wynik dla klasy RC według EN 1627 i zastosowanej szyby. PN-EN 1628:2021-11 — aktualna (stan karty PKN na 28.10.2026; wersja angielska).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• UWAGA MERYTORYCZNA: wynik z szybą wyższej klasy nie przenosi się na wyrób z szybą niższej klasy bez dodatkowych badań
• UWAGA MERYTORYCZNA: metoda nie ocenia mocowania wyrobu do budynku
• Pęknięcie szyby nie przerywa badania — norma dopuszcza folię klejącą na szkle dla ochrony badającego

Najczęstsze pytania