⚡ Badanie odporności urządzeń elektrycznych i elektronicznych o prądzie znamionowym do 16 A na fazę na harmoniczne, interharmoniczne i sygnały sieciowe (sterowanie częstotliwościami akustycznymi) w przyłączu zasilania prądu przemiennego — zaburzenia do 2 kHz w sieci 50 Hz i do 2,4 kHz w sieci 60 Hz, poziomy badań jako procent napięcia podstawowej harmonicznej przy zachowaniu nominalnej wartości skutecznej napięcia, harmoniczne ≥ 3 % do 9. rzędu z przesunięciem 0° i 180°, przebiegi „płaska krzywa” i „overswing”, podstawowa publikacja EMC, PN-EN 61000-4-13

Elektronika i EMC PN-EN 61000-4-13

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN 61000-4-13:2007 (wersja polska), w całości: „Podano sposób oceny odporności funkcjonalnej urządzeń elektrycznych i elektronicznych o prądzie znamionowym mniejszym lub równym 16 A na fazę na częstotliwościach zaburzeń do 2 kHz (w przypadku sieci 50 Hz) oraz do 2,4 kHz (w przypadku sieci 60 Hz) poddanych działaniu harmonicznych lub interharmonicznych oraz częstotliwości sygnalizacji w sieciach zasilających. Podano definicje ośmiu terminów”. Zakresy kart zmian: A1:2010 — „Wymieniono punkty które zostały zmienione (5.2, 8.2.1, 8.2.2, 8.2.4, Annex B)”; A2:2016-05 — „Zmieniono treść podpunktów: 4.1.3, 4.2.3, 5.2, 8.2 i 8.2.4.” Tekst normy czytamy w próbce IEC 61000-4-13:2002+AMD1:2009+AMD2:2015 (wersja skonsolidowana 1.2 z zaznaczonymi zmianami — skreślenia na czerwono, dodatki na zielono, sprawdzone na obrazach stron) od okładki do końca punktu 5.1 (strona 10 normy); tablic poziomów 1–3 i dalszych rozdziałów (generator, układ badawczy, procedura, ocena wyników, sprawozdanie) ani załączników A–C nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU IEC 61000-4-13 WYDANIE 1.2 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–5.1). Normę przygotował podkomitet 77A (zjawiska małej częstotliwości) komitetu IEC TC 77; ma status podstawowej publikacji EMC według IEC Guide 107; załączniki A, B i C są informacyjne; wydanie 1.2 łączy wydanie pierwsze (2002-03), zmianę 1 (2009-05) i zmianę 2 (2015-12). Zakres i cel (1): metody badań odporności i zakres zalecanych poziomów dla urządzeń o prądzie znamionowym do 16 A na fazę, przy częstotliwościach zaburzeń do 2 kHz włącznie (sieć 50 Hz) i 2,4 kHz (sieć 60 Hz), dla harmonicznych i interharmonicznych w sieciach niskiego napięcia; nie dotyczy sieci 16 2/3 Hz ani 400 Hz; cel — wspólne odniesienie do oceny odporności funkcjonalnej; o zastosowaniu, poziomach i kryteriach decydują komitety wyrobu; poza zakresem — niezawodność elementów (kondensatory, filtry) i efekty cieplne dłuższe niż 15 min; poziomy dostosowano do środowisk mieszkalnych, handlowych i lekkiego przemysłu — dla ciężkiego przemysłu komitety wyrobu określają klasę X; proste przebiegi: „płaska krzywa” (częściej w sieciach jednofazowych) i „overswing” (częściej w trójfazowych). Powołania (2): IEC 60050(161), IEC 61000-2-2, IEC 61000-3-2, IEC 61000-4-7. Definicje (3): odporność, harmoniczna (składowa rzędu wyższego niż 1 szeregu Fouriera), składowa podstawowa, przebieg „płaska krzywa” (każda połówka: sinus od zera do zadanej wartości, odcinek stały, sinus do zera), przebieg „overswing” (składowa podstawowa z 3. i 5. harmoniczną o określonym przesunięciu fazowym), f₁, częstotliwości sygnałów sieciowych (sygnały sterowania i komunikacji między harmonicznymi), EUT. Zjawisko (4.1): harmoniczne — sinusoidalne napięcia i prądy o częstotliwościach będących całkowitymi wielokrotnościami częstotliwości sieci, wywołane przez odbiorniki nieliniowe i przełączanie synchroniczne; prądy harmoniczne dają spadki napięć na impedancji sieci, a rezonanse (pojemność kabli, indukcyjność linii, kondensatory kompensacyjne) mogą wzmacniać napięcia harmoniczne daleko od źródła; interharmoniczne — częstotliwości niebędące całkowitą wielokrotnością podstawowej, dyskretne lub szerokopasmowe (sumowania źródeł norma nie uwzględnia); sygnały sieciowe — po zmianie A2: od 100 Hz (przedtem 110 Hz) do 3 kHz, w zakresie tej normy ograniczone do 2,4 kHz (przedtem „2 kHz/50 Hz”); A2 dodała odesłanie do krzywej Meistera (rysunek 8, z IEC 61000-2-2:2007, 100–3000 Hz). Źródła (4.2): harmonicznych — głównie odbiorniki przemysłowe i domowe: prostowniki z filtrem pojemnościowym (telewizory, przemienniki częstotliwości, świetlówki z wbudowanym statecznikiem), urządzenia ze sterowaniem fazowym, komputery, UPS; interharmonicznych — przemienniki częstotliwości, spawarki, piece łukowe; sygnałów sieciowych — nadajniki przedsiębiorstw energetycznych pracujące (po A2) od 100 Hz do 2,4 kHz, sygnałem przerywanym i krótkotrwałym, zwykle między harmonicznymi. Poziomy (5): poziom badania to napięcie harmonicznej w procentach napięcia podstawowej; podstawą jest nominalne napięcie sieci (U₁); wartość skuteczna wypadkowego przebiegu ma pozostać nominalna (np. 230 V, 120 V) — napięcia podstawowej i harmonicznych dobiera się według procentów z tablic. Poziomy harmonicznych (5.1): preferowane zakresy w tablicach 1–3; harmoniczne o poziomie 3 % i więcej, do 9. rzędu, przykłada się z przesunięciem fazowym 0° I 180° względem dodatniego przejścia przez zero składowej podstawowej, a poniżej 3 % — bez przesunięcia; poziomy kompatybilności — IEC 61000-2-2 ze współczynnikiem k, a poziomy odporności mają być wyższe (np. dodatkowo × 1,5); badanie urządzeń wielofazowych — 8.2.5. W samym tekście skonsolidowanym zakres (rozdział 1) mówi o 2 kHz dla sieci 50 Hz, a punkt 4.1.3 po zmianie A2 ogranicza sygnały sieciowe do 2,4 kHz — nie rozstrzygamy tego, bo nie mamy tablic poziomów ani procedury.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 61000-4-13:2007 (wersja polska, publikacja 23-01-2007, 30 stron, grupa cenowa P) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Technik Informacyjnych i Komunikacji, KT 104 Kompatybilności Elektromagnetycznej, ICS 33.100.20, „Wprowadza: EN 61000-4-13:2002 [IDT], IEC 61000-4-13:2002 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 61000-4-13:2003 – wersja angielska”, elementy dodatkowe: /A1:2010 (wersje angielska i polska) i /A2:2016-05 (wersja angielska). Karty zmian bez nagłówka „Wycofana”: A1:2010 (wersja polska, 28-12-2010, 11 stron; wprowadza EN 61000-4-13:2002/A1:2009 i IEC 61000-4-13:2002/AMD1:2009) i A2:2016-05 (wersja angielska, 24-05-2016, 12 stron; wprowadza EN 61000-4-13:2002/A2:2016 i IEC 61000-4-13:2002/AMD2:2015). Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 61000-4-13” (02.10.2026) pokazuje też PN-EN 61000-4-13:2003 (wersja angielska). Katalog IEC (odczyt 02.10.2026): wersja skonsolidowana 1.2 z 2015-12-14, data stabilności 2026; nowszego wydania nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 61000-4-13 stoi w 9 rekordach u 7 laboratoriów: AB 003, AB 022, AB 117, AB 167, AB 171, AB 261, AB 295. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 30.12.2024 do 08.09.2026) sześć podaje normę z obiema zmianami (AB 003 dodatkowo EN 61000-4-13:2002 z A1:2009 i A2:2016), a AB 117 — tylko wydanie 2007 i zmianę A1:2010, bez A2. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 61000-4-13” i pokazuje wszystkie 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). „Odporność na zaburzenia małej częstotliwości” — maszyn i urządzeń elektrycznych niskiego napięcia, w tym oświetleniowych, informatycznych i trakcyjnych (AB 022), urządzeń elektrycznych i elektronicznych (AB 295) oraz w pozycji AB 261, z zakresem „do 2 kHz (50 Hz), do 2,4 kHz (60 Hz)” (AB 167, dwie pozycje), z poziomem probierczym „od 1,5 % U₁ do 12 % U₁” (AB 117); „harmoniczne i interharmoniczne” w trzech pozycjach, m.in. urządzeń elektrycznych, elektronicznych i medycznych (AB 003); „harmoniczne i interharmoniczne wraz z sygnałami sieciowymi w przyłączu zasilającym prądu przemiennego” w pozycji obejmującej też zapady, wahania i asymetrię napięcia (AB 171).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wartości skutecznej: norma nazywa „istotnym”, by wartość skuteczna wypadkowego przebiegu pozostała nominalna — napięcie podstawowej koryguje się razem z harmonicznymi według procentów z tablic (5). Przy fazie: harmoniczne o poziomie co najmniej 3 % do 9. rzędu bada się przy przesunięciu 0° I 180° — norma wymaga obu położeń, a poniżej 3 % — bez przesunięcia. Przy poziomach: tablice normy to zakres zalecany; o poziomie i kryterium oceny decyduje norma wyrobu, a poziomy odporności mają być wyższe niż poziomy kompatybilności z IEC 61000-2-2. Przy zakresie: norma obejmuje urządzenia do 16 A na fazę i sieci 50/60 Hz; nie dotyczy sieci 16 2/3 Hz i 400 Hz ani efektów cieplnych powyżej 15 min. Przy wydaniu: AB 117 powołuje wydanie bez zmiany A2, która zmieniła m.in. zakres sygnałów sieciowych (od 100 Hz, do 2,4 kHz) i punkty 5.2, 8.2 i 8.2.4.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktu 5.2 i dalszych: tablic poziomów 1–3 (harmoniczne, interharmoniczne, krzywa Meistera, klasy środowisk), wymagań dla generatora, układu badawczego, procedury badania urządzeń jedno- i wielofazowych (rozdział 8), oceny wyników ani sprawozdania — nie podajemy więc żadnych poziomów badań, czasów trwania ani kroków częstotliwości.

Zasada metody

Do napięcia zasilania badanego urządzenia (do 16 A na fazę) generator dodaje składowe harmoniczne, interharmoniczne i sygnały sieciowe o częstotliwościach do 2 kHz (sieć 50 Hz) lub 2,4 kHz (60 Hz), na poziomach wyrażonych w procentach napięcia podstawowej, przy zachowaniu nominalnej wartości skutecznej; ocenia się, czy urządzenie działa bez pogorszenia według kryterium normy wyrobu.

Zastosowania

• Urządzenia elektryczne, elektroniczne i medyczne zasilane z sieci nn do 16 A na fazę — 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Badania odporności EMC według norm wyrobu i norm ogólnych (poziomy i kryteria wybiera komitet wyrobu)
• Odporność na sygnały sterowania przesyłane siecią przez przedsiębiorstwa energetyczne

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 61000-4-13:2007 (wersja polska; EN 61000-4-13:2002 IDT, IEC 61000-4-13:2002 IDT) ze zmianami PN-EN 61000-4-13:2007/A1:2010 i PN-EN 61000-4-13:2007/A2:2016-05

Tytuł (PL)

Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) — Część 4-13: Metody badań i pomiarów — Harmoniczne i interharmoniczne wraz z sygnałami sieciowymi w przyłączu zasilającym prądu przemiennego — Badania odporności na zaburzenia małej częstotliwości

Title (EN)

Electromagnetic compatibility (EMC) — Part 4-13: Testing and measurement techniques — Harmonics and interharmonics including mains signalling at a.c. power port, low frequency immunity tests

Procedura krok po kroku

1. Plan badania

   Poziomy (tablice 1–3 albo norma wyrobu), przebiegi i kryterium oceny według normy wyrobu. PN-EN 61000-4-13:2007 z A1 i A2 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Nastawienie poziomów

   Napięcie harmonicznych w % U₁; skorygować podstawową tak, by wartość skuteczna pozostała nominalna.

3. Harmoniczne

   Poziomy ≥ 3 % do 9. rzędu z przesunięciem 0° i 180°, niższe bez przesunięcia; EUT wielofazowe — według 8.2.5.

4. Interharmoniczne i sygnały sieciowe

   Częstotliwości między harmonicznymi, sygnały sieciowe do 2,4 kHz (krzywa Meistera) — według rozdziałów poza czytanym fragmentem.

5. Ocena

   Działanie EUT według kryterium normy wyrobu; sprawozdanie według normy (poza czytanym fragmentem).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Badanie prowadzi się przy napięciu sieciowym — zasady bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach pod napięciem ustala laboratorium; norma w czytanym fragmencie ich nie podaje
• UWAGA MERYTORYCZNA: wartość skuteczna napięcia ma pozostać nominalna; harmoniczne ≥ 3 % do 9. rzędu przy 0° i 180°; poziomy i kryteria wybiera norma wyrobu

Najczęstsze pytania