🌿 Octan izopropylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 50 mg/m³, NDS 600 mg/m³, NDSCh 1000 mg/m³; PN-Z-04119-7:2006

Środowisko PN-Z-04119-7

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par octanu izopropylu na węglu aktywnym, desorpcji związku disiarczkiem węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie octanu izopropylu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 50 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje artykuł „Octan izopropylu – nr 3(25) 2000” w kwartalniku „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy”; pełny tekst jest w bazie BazTech, która wymaga przejścia testu captcha — artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 433: „Octan izopropylu [108-21-4]” — NDS 600 mg/m³, NDSCh 1000 mg/m³, bez notacji „skóra”. Najmniejsze stężenie oznaczalne według karty, 50 mg/m³, to ok. 8 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04119-7:2006 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 24-03-2006, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04119” (04.10.2026) pokazuje serię „Badania zawartości estrów kwasu octowego” — część 7 jest aktualna; z innych części wycofane są arkusze 00 i 01 z 1978 r., część 2:1998 (octan sec-butylu) i część 11:2008 (octan izobutylu).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04119-7 stoi w 6 rekordach u 6 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 26.11.2025 do 28.07.2026) — w 6 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04119-7:2006” — 5 laboratoriów, w tym AB 882 obok procedury PB-10 wydanie 1 z 31.08.2022 r. (GC-MS) i AB 1207 obok procedury PB-06A wydanie 7 z 20.01.2025 r. (GC-MS); AB 1144 zapisuje „PN–Z-04119-7:2006” z półpauzą. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów zaczynających się od wpisanego hasła: „PN-Z-04119-7” pokazuje 5 laboratoriów, AB 1144 znajduje się dopiero pod hasłem z półpauzą „PN–Z-04119-7” — razem 6, tak samo w kopii i na serwerze produkcyjnym labcoda.pl (zapytania zakładki 04.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze (u AB 1144 i AB 1642 próbki pobrane na sorbent stały); u AB 1207 przedmiot zapisany w kopii obejmuje obok środowiska pracy także próbki powietrza atmosferycznego i pomieszczeń. Wielkość: stężenie (zawartość) octanu izopropylu (u AB 1207 — „octanu 1-metyloetylu (octanu izopropylu)”). Zakresy w mg/m³: 0,060–2111 (AB 1642), 0,33–3300 (AB 1207, GC-MS), 1,90–2000 (AB 1144), 3,0–2000 (AB 581), 14,5–4195 (AB 882, GC-MS); AB 869 — 0,01–15 mg w próbce. Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — 4 laboratoria; chromatografia gazowa z detekcją spektrometrią mas (GC-MS) — AB 882 i AB 1207.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą to 50 mg/m³; wszystkie laboratoria z zakresem w mg/m³ podają dolną granicę niższą (od 0,060 do 14,5 mg/m³), co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — detektor: pozycje GC-MS (AB 882 z PB-10, AB 1207 z PB-06A) prowadzi się według procedur własnych, z normą obok. Trzecie — przedmiot: u AB 1207 ta sama pozycja obejmuje też powietrze atmosferyczne i pomieszczenia, dla których NDS nie jest wartością odniesienia. Czwarte — wyszukiwanie: zapis z półpauzą u AB 1144 nie trafia pod hasło „PN-Z-04119-7”. Piąte — NDSCh 1000 mg/m³ wymaga pomiaru krótkotrwałego, którego warunków NIE PODAJEMY.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, typu rurki i masy węgla, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu, współczynnika desorpcji ani obliczeń.

Zasada metody

Pary octanu izopropylu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla, a otrzymany roztwór analizuje metodą chromatografii gazowej; wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 600 mg/m³ i NDSCh 1000 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 50 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — octan izopropylu — w aktualnych zakresach 6 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 600 mg/m³ i NDSCh 1000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 433 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04119-7:2006

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości estrów kwasu octowego — Część 7: Oznaczanie octanu izopropylu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Tests for acetic acid esters content — Part 7: Determination of isopropyl acetate at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym; szczegółów NIE PODAJEMY.

2. Desorpcja

   Disiarczkiem węgla (karta PKN).

3. Analiza

   Chromatografia gazowa otrzymanego roztworu; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 600 mg/m³ i NDSCh 1000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 50 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Disiarczek węgla jako desorbent — praca pod wyciągiem, zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: dolna granica poniżej 50 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie

Najczęstsze pytania