🌿 Octan 2-metoksypropylu w powietrzu na stanowiskach pracy — węgiel aktywny, disiarczek węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 5 mg/m³; NDS 100 mg/m³, NDSCh 200 mg/m³; PN-Z-04305:2003

Środowisko PN-Z-04305

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par 2-metoksypropylu na węglu aktywnym, desorpcji związku disiarczkiem węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie 2-metoksypropylu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 5 mg/m3” (pisownia jak na karcie — w zakresie brak słowa „octanu”, które jest w tytule; bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora, objętości ani strumienia pobierania powietrza. Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o octanie 2-metoksypropylu — notuje tylko 1-metoksypropan-2-ol (przeszukanie 05.10.2026).

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 436: „Octan 2-metoksypropylu [70657-70-4]” — NDS 100 mg/m³, NDSCh 200 mg/m³, bez notacji „skóra” i bez dopisku o frakcji; substancja nie występuje w przepisach przejściowych § 2. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 5 mg/m³, to 5 % NDS. Sąsiednia poz. 435 dotyczy izomeru — „Octan 2-metoksy-1-metyloetylu [108-65-6]”: NDS 260 mg/m³, NDSCh 520 mg/m³, z notacją „skóra”.

STATUS (stan karty na 05.10.2026). Karta PN-Z-04305:2003 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 28-10-2003, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłami „PN-Z-04305” i „metoksypropylu” (05.10.2026) zwraca tylko tę normę; pod hasłem „octanu 2-metoksypropylu” (39 wyników) — tę normę oraz normy na inne octany, w tym aktualną PN-Z-04119-10:2008 na octan 2-metoksy-1-metyloetylu, którą opisuje osobny wpis tej bazy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 05.10.2026). Numer 04305 stoi w 2 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 08.05.2026 i 17.09.2026) — w 2 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Pozycja AB 1226 jest zawieszona — pogrubiona kursywa i przypis „Akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu w części zakresu oznaczonego pogrubioną kursywą od 10.06.2026 r. do 07.12.2026 r.” (wyd. nr 26 z 17.09.2026). Postaci: „PN-Z-04305:2003” — AB 1226; „PN-Z-04305:2003 pkt 8” — AB 719, obok procedury PA-14 wydanie 11 z dnia 15.04.2025 r. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04305”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 05.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 719 — środowisko pracy, próbki powietrza pobrane na rurki sorpcyjne z węglem aktywnym: zawartość octanu 2-metoksypropylu 0,030–10,0 mg w próbce (zakres w mg/m³ nie jest podany). AB 1226 — środowisko pracy, powietrze: stężenie i zawartość octanu 2-metoksypropylu 10–400 mg/m³ (0,050–2,0 mg w próbce); pozycja zawieszona od 10.06.2026 do 07.12.2026 r. Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — oba laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — dwa izomery: octan 2-metoksypropylu [70657-70-4] (ta norma, NDS 100 mg/m³) i octan 2-metoksy-1-metyloetylu [108-65-6] (PN-Z-04119-10:2008, NDS 260 mg/m³, „skóra”) to różne substancje z różnymi wartościami; przypisanie wyniku niewłaściwemu izomerowi zmienia ocenę narażenia ponad dwukrotnie. Drugie — fragment normy: AB 719 powołuje „pkt 8” normy obok własnej procedury i podaje zakres wyłącznie w mg w próbce; przeliczenie na mg/m³ zależy od objętości pobranego powietrza. Trzecie — zawieszenie: do 7 grudnia 2026 r. jedyną niezawieszoną pozycją z tą normą jest AB 719. Czwarte — zakres karty: w zdaniu zakresu karty brak słowa „octanu”; tytuł normy i pozycje laboratoriów mówią o octanie 2-metoksypropylu.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy detektora według normy, objętości ani strumienia pobierania powietrza, rodzaju rurki, kolumny, warunków chromatografu ani obliczeń. Nie podajemy, czego dotyczy pkt 8 normy powołany przez AB 719.

Zasada metody

Pary octanu 2-metoksypropylu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla i otrzymany roztwór analizuje chromatografią gazową (karta PKN); najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 5 mg/m³. Wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 100 mg/m³ i NDSCh 200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447). Detektora według normy NIE PODAJEMY — karta go nie wymienia; oba laboratoria stosują GC-FID.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — octan 2-metoksypropylu — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów (pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026)
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 100 mg/m³ i NDSCh 200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 436 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04305:2003

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie octanu 2-metoksypropylu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of 2-methoxypropyl acetate at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym (karta PKN); objętości i strumienia NIE PODAJEMY.

2. Desorpcja

   Desorpcja disiarczkiem węgla (karta PKN); objętości i czasu NIE PODAJEMY.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa otrzymanego roztworu (karta PKN); w zakresach — GC-FID; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie octanu 2-metoksypropylu w mg/m³; porównanie z NDS 100 mg/m³ i NDSCh 200 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447) — nie z wartościami izomeru [108-65-6].

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Octan 2-metoksypropylu i disiarczek węgla — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: octan 2-metoksypropylu [70657-70-4] i octan 2-metoksy-1-metyloetylu [108-65-6] mają różne NDS (100 i 260 mg/m³) i różne normy (PN-Z-04305 i PN-Z-04119-10)

Najczęstsze pytania