🌿 Octan 2-metoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja chloroformem lub disiarczkiem węgla i chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki, PN-Z-04184-02 (norma wycofana)

Środowisko PN-Z-04184-02

Krótko: o co chodzi

Oznaczanie par octanu 2-metoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja na węglu aktywnym, ekstrakcja chloroformem lub disiarczkiem węgla i chromatografia gazowa. Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04184-02:1988 (wersja polska); STATUS (stan na 18.11.2026): wycofana 15-08-2014; karta bez pól „Zastąpiona przez” i „Zastępuje”; obie normy serii PN-Z-04184 wycofane. Procedura obejmuje 5 kroków; stosuje się je m.in. do: Pomiary par octanu 2-metoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 5 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 434); oznaczalność normy (6 mg/m³) jest wyższa od NDS.

W skrócie

  • Norma: PN-Z-04184-02:1988 (wersja polska)
  • Kategoria: Środowisko
  • Kroków procedury: 5
  • STATUS (stan na 18.11.2026): wycofana 15-08-2014; karta bez pól „Zastąpiona przez” i „Zastępuje”; obie normy serii PN-Z-04184 wycofane
  • Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04184-02:1988, wersja polska; publikacja 03-02-1988, 3 strony, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30
  • Zasada i oznaczalność (z karty): adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja chloroformem lub disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; oznaczalność 6 mg/m³

Przegląd

STATUS (stan na 18.11.2026). Karta PN-Z-04184-02:1988 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 03-02-1988, data wycofania 15-08-2014, 3 strony; pól „Zastąpiona przez” i „Zastępuje” nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „octanu 2-metoksyetylu” (18.11.2026) zwraca dla tej substancji tylko dwa arkusze serii (01:1988 i 02:1988), oba wycofane; pozostałe aktualne wyniki dotyczą innych octanów.

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „Metoda badania polega na adsorpcji par octanu 2-metoksyetylu na węglu aktywnym, wyekstrahowaniu go chloroformem lub dwusiarczkiem węgla i analizie chromatograficznej otrzymanego roztworu. Oznaczalność metody wynosi 6 mg w metrze sześciennym powietrza” („dwusiarczek węgla” to dawna nazwa disiarczku węgla).

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE I PRZEPIS O METODZIE. Wykaz NDS — załącznik nr 1 do rozporządzenia z 12 czerwca 2018 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 26 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 447), poz. 434 „Octan 2-metoksyetylu” [110-49-6]: NDS 5 mg/m³ (1 ppm), bez NDSCh, oznakowanie „skóra”. Według objaśnienia wykazu oznakowanie „skóra” znaczy, że „wchłanianie substancji przez skórę może być tak samo istotne jak przy narażeniu drogą oddechową”. Oznaczalność według karty (6 mg/m³) jest wyższa od NDS — wynik „poniżej oznaczalności” nie rozstrzyga o dotrzymaniu NDS. O metodzie mówi § 16 rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tekst jednolity — Dz.U. 2025 poz. 949): „Badania i pomiary wykonuje się zgodnie z metodami określonymi w Polskich Normach, a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria, o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1”. Tej normy przepis z nazwy nie wymienia; czy norma wycofana przez PKN podpada pod słowa „w przypadku braku takich norm” — NIE ROZSTRZYGAMY.

PRZEBIEG WEDŁUG PROCEDURY IMP (drugie źródło; liczby procedury, nie normy, inny ekstrahent i detektor). Kucharska, Wesołowski, Gromiec, „Octan 2-metoksyetylu – metoda oznaczania”, Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 185–192: rurka z dwiema warstwami węgla aktywnego (100 mg i 50 mg); do 10 l powietrza ze strumieniem do 5 l/h, według PN-Z-04008-7; próbki w chłodziarce trwałe 7 dni; każdą warstwę desorbuje się 1 ml dichlorometanu przez 30 min; chromatograf gazowy z detektorem mas (tryb SIM) i kolumną rozdzielającą octan 2-metoksyetylu od eterów glikoli; krzywa wzorcowa 0,5–100 µg/ml; ilość w krótszej warstwie nie powinna przekraczać 10 % ilości w dłuższej; zakres 0,05–10 mg/m³ dla 10 l. Norma według karty ekstrahuje chloroformem lub disiarczkiem węgla — liczb procedury nie przenosimy na normę.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Tekstu PN-Z-04184-02:1988 nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (3 strony). Nie podajemy ilości węgla aktywnego, objętości i strumienia powietrza, objętości ekstrahenta, kolumny, detektora, warunków chromatografii ani obliczeń według normy.

Zasada metody

Według karty normy pary octanu 2-metoksyetylu z powietrza na stanowisku pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuje chloroformem lub disiarczkiem węgla, a roztwór analizuje chromatograficznie; oznaczalność to 6 mg/m³ — powyżej NDS. Procedura IMP z 2010 roku desorbuje węgiel dichlorometanem i oznacza związek chromatografią gazową ze spektrometrią mas. Wynik porównuje się z NDS 5 mg/m³ (wykaz NDS z 2026 roku, pozycja 434).

Zastosowania

Kluczowe parametry

ParametrWartość
STATUS (stan na 18.11.2026)wycofana 15-08-2014; karta bez pól „Zastąpiona przez” i „Zastępuje”; obie normy serii PN-Z-04184 wycofane
Wydanie (z karty PKN)PN-Z-04184-02:1988, wersja polska; publikacja 03-02-1988, 3 strony, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30
Zasada i oznaczalność (z karty)adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja chloroformem lub disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; oznaczalność 6 mg/m³
Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynikNDS 5 mg/m³ (1 ppm), bez NDSCh, oznakowanie „skóra” — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 434 „Octan 2-metoksyetylu” [110-49-6]
Procedura IMP 2010 (liczby procedury)węgiel aktywny 100 mg/50 mg; do 10 l, do 5 l/h; desorpcja 1 ml dichlorometanu, 30 min; GC-MS (SIM); 0,05–10 mg/m³ dla 10 l

Norma

Numer normy
PN-Z-04184-02:1988 (wersja polska)
Tytuł (PL)
Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości octanu 2-metoksyetylu — Oznaczanie octanu 2-metoksyetylu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z wzbogacaniem próbki
Title (EN)
Air purity protection — Tests for 2-methoxyethyl acetate content — Determination of 2-methoxyethyl acetate at workplaces by gas chromatography with sample enrichment

Procedura krok po kroku

  1. Status dokumentu

    Karta PKN: norma wycofana 15-08-2014, bez wskazania następczyni (stan na 18.11.2026).

  2. Pobranie próbki

    Pary adsorbuje się na węglu aktywnym (z karty); w procedurze IMP 2010 — do 10 l powietrza, do 5 l/h.

  3. Ekstrakcja

    Karta: chloroformem lub disiarczkiem węgla; procedura IMP 2010 — 1 ml dichlorometanu, 30 min.

  4. Analiza chromatograficzna

    Chromatografia gazowa (z karty); w procedurze IMP 2010 — detektor mas w trybie SIM.

  5. Wynik i ocena

    Stężenie w mg/m³ porównuje się z NDS 5 mg/m³. Przy oznaczalności normy 6 mg/m³ wynik „poniżej oznaczalności” nie rozstrzyga o dotrzymaniu NDS. Oznakowanie „skóra”: pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę.

Wymagany sprzęt i aparatura

SprzętPrzykładOrientacyjna cena
Rurki z węglem aktywnym (100 mg/50 mg)Procedura IMP 2010; według normy NIE PODAJEMY—
Pompa ssącaProcedura IMP 2010: do 10 l powietrza, do 5 l/h—
Chromatograf gazowyKarta normy podaje ogólnie „analizę chromatograficzną”; procedura IMP 2010 — detektor mas—

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

OdczynnikCASSzczegóły
Chloroform lub disiarczek węgla—Ekstrahenty według karty normy (karta: „dwusiarczkiem węgla”); objętości NIE PODAJEMY
Dichlorometan75-09-2Desorbent w procedurze IMP 2010 (1 ml na warstwę) — nie według normy
Octan 2-metoksyetylu — substancja wzorcowa110-49-6Roztwory wzorcowe robocze 0,5–100 µg/ml (procedura IMP 2010)

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04184-02:1988 (wersja polska) — „Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości octanu 2-metoksyetylu — Oznaczanie octanu 2-metoksyetylu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z wzbogacaniem próbki”. Tytuł angielski: „Air purity protection — Tests for 2-methoxyethyl acetate content — Determination of 2-methoxyethyl acetate at workplaces by gas chromatography with sample enrichment”.

Na czym polega ta metoda?

Według karty normy pary octanu 2-metoksyetylu z powietrza na stanowisku pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, ekstrahuje chloroformem lub disiarczkiem węgla, a roztwór analizuje chromatograficznie; oznaczalność to 6 mg/m³ — powyżej NDS. Procedura IMP z 2010 roku desorbuje węgiel dichlorometanem i oznacza związek chromatografią gazową ze spektrometrią mas.

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

STATUS (stan na 18.11.2026): wycofana 15-08-2014; karta bez pól „Zastąpiona przez” i „Zastępuje”; obie normy serii PN-Z-04184 wycofane; Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04184-02:1988, wersja polska; publikacja 03-02-1988, 3 strony, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; Zasada i oznaczalność (z karty): adsorpcja par na węglu aktywnym, ekstrakcja chloroformem lub disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; oznaczalność 6 mg/m³; Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynik: NDS 5 mg/m³ (1 ppm), bez NDSCh, oznakowanie „skóra” — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 434 „Octan 2-metoksyetylu” [110-49-6].

Ile trwa wykonanie badania?

Procedura obejmuje 5 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Rurki z węglem aktywnym (100 mg/50 mg), Pompa ssąca, Chromatograf gazowy.

Gdzie stosuje się to badanie?

Pomiary par octanu 2-metoksyetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 5 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 434); oznaczalność normy (6 mg/m³) jest wyższa od NDS.

Jakie środki ostrożności obowiązują?

Czynności z substancjami wzorcowymi wykonuje się w rękawicach gumowych i odzieży ochronnej, pod sprawnie działającym wyciągiem (procedura IMP 2010, pkt 4.3); Oznakowanie „skóra” w wykazie NDS: pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę (octan 2-metoksyetylu, poz. 434).

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-Z-04184-02.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie