🌿 Octan 2-metoksy-1-metyloetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja metanolem w disiarczku węgla, chromatografia gazowa, PN-Z-04119-10

Środowisko PN-Z-04119-10

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par octanu 2-metoksy-1-metyloetylu na węglu aktywnym, desorpcji związku roztworem metanolu w disiarczku węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie octanu 2-metoksy-1-metyloetylu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 32,5 mg/m3". Karta nie podaje detektora, objętości powietrza, przepływu, warunków rozdziału ani wzorcowania. Norma jest częścią 10 serii PN-Z-04119 „Badania zawartości estrów kwasu octowego" (osobny wpis Bazy Wiedzy ma arkusz 01 — octany metylu, etylu, propylu, butylu i amylu). Baza czynników chemicznych CIOP-PIB podaje przy tej substancji jako metody oznaczania „PN-Z-04119-10:2008" i „PiMOŚP 2002, nr 4(34)" — artykułu z kwartalnika „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy" nie mieliśmy.

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE. Według rozporządzenia MRPiPS z 26 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 447, załącznik, poz. 435) dla octanu 2-metoksy-1-metyloetylu [108-65-6] NDS wynosi 260 mg/m³, NDSCh 520 mg/m³, z notacją „skóra" (substancja wchłania się przez skórę).

STATUS (stan karty na 29.09.2026). Karta PN-Z-04119-10:2008 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana" — norma jest AKTUALNA: publikacja 01-07-2008, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; w polach „Poprawki i Erraty" i „Elementy dodatkowe" — PN-Z-04119-10:2008/Ap1:2011. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04119" (29.09.2026) pokazuje całą serię — arkusze 00, 01, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 i 11; arkusze 00, 01, 2 i 11 mają etykietę „Wycofana", arkusz 10 — nie.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy arkusza 04119-10: 14 zapisów kopii u 12 laboratoriów (AB 882 — dwie pozycje; u AB 1144 dwa zapisy to jeden wiersz dokumentu PCA). „PN-Z-04119-10:2008" — 10 laboratoriów, z poprawką — AB 719 („+ Ap1:2011") i AB 746 („/Ap1:2011"). Procedura obok normy — AB 300 (IN-59 wyd. 3 z 18.12.2025), AB 882 (PB-01 wyd. 5 z 12.01.2026 i PB-10 wyd. 1 z 31.08.2022) i AB 1207 (PB-06A). Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-Z-04119-10" i pokaże wszystkie 12 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 12. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 26.11.2025 do 17.09.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, a każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie (w zakresie AB 746 przypis o zawieszeniu dotyczy innych pozycji); ZAWIESZONA jest pozycja AB 1226 — wyd. nr 26 z 17.09.2026 oznacza ją pogrubioną kursywą z przypisem „Akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu w części zakresu oznaczonego pogrubioną kursywą od 10.06.2026 r. do 07.12.2026 r." (sprawdzone na obrazie strony 10).

PRZEDMIOT, TECHNIKA I ZAKRESY. Powietrze na stanowiskach pracy — wszystkie 12 laboratoriów; AB 1207 także powietrze atmosferyczne i pomieszczeń. Technika: GC-FID — 11 laboratoriów; GC-MS — AB 1207 i druga pozycja AB 882. Zakresy stężenia: dolne od 0,150 mg/m³ (AB 1642), 0,17 (AB 1207) i 0,18 (AB 886) do 20 (AB 647) i 26 mg/m³ (AB 632, AB 1226); górne od 520 mg/m³ (AB 647) do 3291 (AB 1642) i 8000 mg/m³ (AB 882); AB 719 podaje tylko masę w próbce, (0,0060 – 15,0) mg. Dolną granicę niższą niż najmniejsze oznaczalne stężenie z karty (32,5 mg/m³) mają wszystkie 11 laboratoriów, które podają zakres stężenia — także te bez procedury własnej.

OBOK TEJ NORMY. Octan 2-metoksy-1-metyloetylu w powietrzu na stanowiskach pracy bez tej normy oznacza 10 laboratoriów według procedur własnych: AB 481 (TSO/PB-08), AB 802 (PB-06/09), AB 849 (PB-29), AB 863 (PB-07), AB 869 (EKOLAB/LB/PB-08), AB 875 (PB 025), AB 934 („Normy, Procedury badawcze"), AB 940 (PB-17, PB-23), AB 1065 (PB-06) i AB 1183 (PB-02); AB 647 i AB 719 mają obok pozycji z tą normą także procedury PB-14 i PA-52. W gazach odlotowych — według PN-EN 13649:2005 u 10 laboratoriów i w zakresie elastycznym AB 934 („Normy, Procedury badawcze"); w powietrzu pomieszczeń — AB 481 (TSO/PB-08, (52 – 10 000) µg/m³). W tych samych zakresach stoją PN-Z-04178-02 (octan winylu — u 7 z tych 12 laboratoriów) i PN-Z-04449 (butan-2-on — u 8), opisane w osobnych wpisach Bazy Wiedzy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy ani poprawki Ap1:2011 nie mieliśmy — PKN udostępnia je odpłatnie (8 stron). Nie podajemy objętości i przepływu powietrza, rodzaju rurki, składu i objętości roztworu desorbującego, kolumny, detektora i warunków rozdziału, wzorcowania, wzoru ani treści poprawki.

Zasada metody

Według karty PKN pary octanu 2-metoksy-1-metyloetylu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje roztworem metanolu w disiarczku węgla i analizuje otrzymany roztwór metodą chromatografii gazowej; najmniejsze oznaczalne stężenie — 32,5 mg/m³. Warunków pobierania i rozdziału NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Octan 2-metoksy-1-metyloetylu w powietrzu na stanowiskach pracy — w zakresach 12 laboratoriów (NDS 260 mg/m³, NDSCh 520 mg/m³, „skóra")
• Powietrze atmosferyczne i pomieszczeń — AB 1207 (GC-MS)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04119-10:2008 (wersja polska) z poprawką PN-Z-04119-10:2008/Ap1:2011

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości estrów kwasu octowego — Część 10: Oznaczanie octanu 2-metoksy-1-metyloetylu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Tests for acetic acid esters — Part 10: Determination of 2-methoxy-1-methylethyl acetate at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Status dokumentu

   Karta PKN: PN-Z-04119-10:2008 aktualna, z poprawką Ap1:2011 (stan karty na 29.09.2026).

2. Pobieranie próbki

   Przepuszczenie powietrza przez rurkę z węglem aktywnym; objętości i przepływu NIE PODAJEMY.

3. Desorpcja

   Roztworem metanolu w disiarczku węgla (karta PKN).

4. Analiza

   Chromatografia gazowa roztworu; najmniejsze oznaczalne stężenie 32,5 mg/m³ (karta); w zakresach akredytacji detektor FID albo MS.

5. Wynik

   Stężenie w mg/m³ do porównania z NDS 260 mg/m³ i NDSCh 520 mg/m³; wzoru NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Disiarczek węgla jest skrajnie łatwopalny i toksyczny, metanol toksyczny — praca pod wyciągiem, bez źródeł zapłonu
• UWAGA MERYTORYCZNA: najmniejsze oznaczalne stężenie z karty (32,5 mg/m³) jest wyższe niż dolne granice zakresów wszystkich 11 laboratoriów, które podają zakres stężenia — pytając o badanie, zapytaj o granicę oznaczalności i dokument, według którego ją wyznaczono

Najczęstsze pytania