🔩 Stopień spęcherzenia powłok malarskich i innych — porównanie ze wzorcami obrazowymi pęcherzy o rozmiarach 2–5 i ilościach (gęstościach) 2–5, ocena w dobrym oświetleniu według ISO 13076, zapis w postaci np. „2(S2)” z wielkością ocenianej powierzchni, PN-EN ISO 4628-2

Materiały i NDT PN-EN ISO 4628-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej części ISO 4628 ustalono metodę oceny stopnia spęcherzenia powłok poprzez porównanie z wzorcami obrazowymi. Wzorce obrazowe zawarte w niniejszej części ISO 4628 przedstawiają pęcherze o rozmiarach 2, 3, 4 i 5, oraz ich ilości (gęstości) 2, 3, 4 i 5 dla każdego rozmiaru. UWAGA Patrz ISO 4628-1 dotyczącą systemu określania ilości i rozmiaru uszkodzeń oraz intensywności zmian w wyglądzie powłok, a także ogólnych zasad systemu.” Mamy fragment próbny ISO 4628-2:2016 (wydanie trzecie z 2016-01-15) od okładki do rysunku 3 (strona 5).

WEDŁUG WYDANIA 2016 (przedmowa, rozdz. 1–6, rysunki 1–3). Normę przygotował ISO/TC 35 „Paints and varnishes”, podkomitet SC 9 „General test methods for paints and varnishes”; wydanie trzecie zastąpiło ISO 4628-2:2003 i zmieniło: a) dodano powołanie normatywne ISO 13076 w sprawie oświetlenia przy ocenie, b) dodano uwagę o widoczności pęcherzy rozmiaru S1. Wydanie 2003 (drugie) było według jego przedmowy zmianą głównie redakcyjną wydania z 1982 roku — wzorce obrazowe zastąpiono obrazami generowanymi komputerowo i dodano obrazy binarne do kalibracji systemów optycznych. Seria ISO 4628: część 1 — ogólne zasady i system oznaczania, 2 — spęcherzenie, 3 — zardzewienie, 4 — spękanie, 5 — złuszczenie, 6 i 7 — kredowanie metodą taśmy i metodą aksamitu, 8 — odwarstwienie i korozja wokół rysy, 10 — korozja nitkowa. Definicja (3.1): stopień spęcherzenia to ocena pęcherzy w powłoce pod względem ilości (gęstości) i rozmiaru. Ocena (rozdz. 4): ilość i rozmiar pęcherzy ocenia się według rysunków 1–4; UWAGA — pęcherze rozmiaru S1 nie są widoczne normalnym, skorygowanym wzrokiem, dopiero przy powiększeniu ×10; gdy na badanym polu są pęcherze różnych rozmiarów, podaje się rozmiar pęcherzy typowych dla pola; ocenę prowadzi się w dobrym oświetleniu według ISO 13076; przy ocenie systemem obrazowania optycznego system kalibruje się obrazami z załącznika A. Wyrażanie wyników (rozdz. 5): ilość (gęstość) i rozmiar pęcherzy według rysunków 1–4 razem z przybliżonymi wymiarami ocenianego pola albo jego udziałem w całej powierzchni w procentach — np. powłokę z pęcherzami ilości 2 i rozmiaru 2 (rysunek 1 a)) zapisuje się „spęcherzenie; stopień spęcherzenia 2(S2)”. Sprawozdanie (rozdz. 6): identyfikacja powłoki, powołanie ISO 4628-2, rodzaj badanej powierzchni, jej wielkość i położenie, wynik według rozdz. 5, oświetlenie, zauważone nieprawidłowości i data badania. Rysunki 1–3 pokazują pęcherze rozmiarów 2, 3 i 4 w ilościach 2, 3, 4 i 5 — oznaczenia od 2(S2) do 5(S4).

STATUS (stan karty na 30.09.2026). Karta PN-EN ISO 4628-2:2016-03 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 08-03-2016, 24 strony, grupa cenowa M, Sektor Chemii, KT 175 Farb i Lakierów, ICS 87.040, „Wprowadza: EN ISO 4628-2:2016 [IDT], ISO 4628-2:2016 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 4628-2:2005 - wersja polska”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 4628-2” (30.09.2026): PN-ISO 4628-2:1999 — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 4628-2:2004 - wersja angielska”, ta — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 4628-2:2005 - wersja polska”, ta z kolei — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 4628-2:2016-03 - wersja angielska”, która etykiety nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 30.09.2026). 10 rekordów u 10 laboratoriów — tyle samo komórek w aktualnych dokumentach PCA. Zapis „PN-EN ISO 4628-2:2016-03” — 6 laboratoriów (AB 089, AB 163, AB 1424, AB 1552, AB 1631, AB 1700), bez roku — 4 (AB 023, AB 128, AB 369, AB 910). Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 4628-2” i pokaże wszystkie 10 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 30.09.2026: 10. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 30.09.2026, wydania od 16.07.2025 do 01.09.2026): pozycje z tą normą nie są zawieszone (AB 1700 ma zawieszoną inną część zakresu).

WIELKOŚĆ I PRZEDMIOT. Sama ocena stopnia spęcherzenia — AB 089, AB 1424, AB 1552, AB 1631, a AB 023 „spęcherzenie także in situ”; spęcherzenie jako jedna z cech oceny zniszczenia powłok — AB 128 (razem z ASTM D714), AB 163 i AB 369 (z częściami 1, 3, 4, 5, 6 i 8 serii), AB 1700 (z częściami 1, 3, 4, 5 i 10); AB 910 — w pozycji odporności korozyjnej w mgle solnej, razem z PN-EN ISO 9227 i PN-EN ISO 10289. Przedmiot: powłoki malarskie, lakierowe, organiczne i nieorganiczne, zestawy malarskie i pokrycia przeciwkorozyjne, a także wyroby metalowe, z tworzyw i kompozytów, okucia budowlane i elementy maszyn i urządzeń (AB 1552). Pozycje nie mają zakresów liczbowych.

OBOK TEJ NORMY. W tych samych pozycjach stoją: PN-EN ISO 4628-1 — system oznaczania (AB 163, AB 1552, AB 1700 z rokiem 2016-03, AB 369 bez roku), inne części serii (AB 163, AB 369, AB 1700) i ASTM D714 — u AB 128; według spisu treści załącznik B normy (informacyjny) podaje zależność między skalami ISO 4628-2 i ASTM D714. Badanie w mgle solnej według PN-EN ISO 9227 ma osobny wpis w Bazie Wiedzy. „Pęcherze” w innym znaczeniu — odporność gontów asfaltowych na tworzenie pęcherzy według PN-EN 544 (AB 008), metodę pęcherzykową badania szczelności według PN-EN 1593 (8 laboratoriów) czy pęcherze w izolacji rur preizolowanych — to inne wielkości, nie stopień spęcherzenia powłok.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — oświetlenie: od wydania 2016 ocenę prowadzi się w oświetleniu według ISO 13076, a sprawozdanie musi je podać — wynik bez niego jest niepełny. Drugie — rozmiar S1: pęcherzy rozmiaru S1 nie widać gołym okiem, dopiero przy powiększeniu ×10 — „brak spęcherzenia” oceniony bez lupy nie wyklucza S1. Trzecie — pęcherze różnej wielkości: podaje się rozmiar typowy dla pola, nie największy ani najmniejszy. Czwarte — pole oceny: stopień spęcherzenia bez wielkości ocenianego pola albo jego udziału procentowego nie daje się porównać między próbkami. Piąte — skale: ocena według ASTM D714 (AB 128) ma inną skalę; przejście między skalami podaje załącznik B, którego treści nie znamy. Szóste — system optyczny: ocena analizatorem obrazu wymaga kalibracji obrazami z załącznika A.

CZEGO NIE PODAJEMY. Fragment kończy się na rysunku 3: nie podajemy rysunku 4 (pęcherze rozmiaru 5), obrazów kalibracyjnych z załącznika A, zależności skal z załącznika B ani definicji skal ilości i rozmiaru z ISO 4628-1 (poza uwagą o rozmiarze S1).

Zasada metody

Pęcherze w powłoce porównuje się z rysunkami wzorcowymi (rysunki 1–4) pokazującymi pęcherze rozmiarów 2–5 w ilościach (gęstościach) 2–5 i przypisuje stopień spęcherzenia w postaci „ilość(Srozmiar)”, np. 2(S2), razem z wielkością ocenianego pola. Ocenę prowadzi się w dobrym oświetleniu według ISO 13076; przy ocenie systemem obrazowania optycznego kalibruje się go obrazami z załącznika A.

Zastosowania

• Powłoki malarskie, lakierowe, organiczne i nieorganiczne oraz zestawy malarskie i przeciwkorozyjne — w zakresach 10 laboratoriów
• Ocena zniszczenia powłok po badaniach starzeniowych i korozyjnych, np. po badaniu w mgle solnej (AB 910)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 4628-2:2016-03 (wersja angielska; EN ISO 4628-2:2016, ISO 4628-2:2016 IDT)

Tytuł (PL)

Farby i lakiery — Ocena zniszczenia powłok — Określanie ilości i rozmiaru uszkodzeń oraz intensywności jednolitych zmian w wyglądzie — Część 2: Ocena stopnia spęcherzenia

Title (EN)

Paints and varnishes — Evaluation of degradation of coatings — Designation of quantity and size of defects, and of intensity of uniform changes in appearance — Part 2: Assessment of degree of blistering

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie oceny

   Wyznaczyć badane pole i jego wymiary (albo udział w powierzchni); zapewnić oświetlenie według ISO 13076. PN-EN ISO 4628-2:2016-03 aktualna (stan karty na 30.09.2026).

2. Porównanie z wzorcami

   Porównać pęcherze z rysunkami 1–4; przy różnych rozmiarach przyjąć rozmiar typowy dla pola; S1 sprawdzić przy powiększeniu ×10.

3. Zapis wyniku

   „Spęcherzenie; stopień spęcherzenia ilość(Srozmiar)”, np. 2(S2), z wymiarami pola albo udziałem w %.

4. Sprawozdanie

   Identyfikacja powłoki, powołanie ISO 4628-2, rodzaj i wielkość powierzchni, wynik, oświetlenie, nieprawidłowości, data badania.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ocena wizualna bez szczególnych zagrożeń — zasady pracy z próbkami po badaniach korozyjnych i starzeniowych
• UWAGA MERYTORYCZNA: bez podania oświetlenia i wielkości ocenianego pola wynik jest niepełny; rozmiar S1 wymaga powiększenia ×10

Najczęstsze pytania