🏗️ Wskaźniki jednoliczbowe izolacyjności od dźwięków powietrznych (Rw, R′w, DnT,w, Dn,w, Dn,e,w i inne) z widmowymi wskaźnikami adaptacyjnymi C i Ctr — przesuwanie krzywej odniesienia, pomiary tercjowe albo oktawowe, PN-EN ISO 717-1

Budownictwo PN-EN ISO 717-1

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mamy fragment próbny ISO 717-1:2020 (wydanie czwarte) — od spisu treści do tablicy 4 (strona 6 z 26), urwany w połowie tej tablicy, na paśmie 1250 Hz; tekst wprowadza PN-EN ISO 717-1:2021-06 bez zmian (IDT). Zakres (rozdz. 1): dokument (a) definiuje wskaźniki jednoliczbowe izolacyjności od dźwięków powietrznych w budynkach i elementów budowlanych — ścian, stropów, drzwi i okien, (b) uwzględnia różne widma hałasu, np. ze źródeł wewnątrz budynku i z ruchu drogowego na zewnątrz, i (c) podaje zasady wyznaczania tych wskaźników z wyników pomiarów w pasmach tercjowych albo oktawowych, np. według ISO 10140-2 i ISO 16283-1. Wskaźniki służą do oceny izolacyjności i upraszczają wymagania w przepisach budowlanych; do wyrażania niepewności wyznacza się dodatkowo wskaźnik z krokiem 0,1 dB (bez wskaźników adaptacyjnych). Przy pomiarach laboratoryjnych według ISO 10140-2 liczy się tylko z pasm tercjowych; ocenę w rozszerzonym zakresie częstotliwości opisuje załącznik B. Wprowadzenie mówi wprost, że metody pomiaru opisują inne normy (np. ISO 10140-2, ISO 16283-1), a ta tylko zamienia wyniki na jedną liczbę. Zmiany wobec wydania 2013 (przedmowa): przeniesiono tu punkt G.6 z ISO 10140-1:2016 i załącznik B z ISO 10140-5:2010 oraz zaktualizowano powołania.

WIELKOŚCI I PROCEDURA (rozdz. 3–4 fragmentu). Wskaźnik jednoliczbowy to wartość krzywej odniesienia przy 500 Hz po jej przesunięciu według normy; widmowy wskaźnik adaptacyjny to liczba w decybelach dodawana do wskaźnika (np. Rw), żeby uwzględnić widmo źródła — są dwa, C i Ctr. Tablica 1 wymienia wskaźniki dla elementów budowlanych (m.in. Rw, Dn,e,w, Dn,f,w, Rs,w, RI,w), tablica 2 — dla budynków (m.in. R′w, R′45°,w, R′tr,s,w, Dn,w, DnT,w, Dls,2m,nT,w i Dtr,2m,nT,w), każdy z odesłaniem do normy pomiarowej. Wyniki porównuje się z krzywą odniesienia w zakresie 100–3150 Hz (tercje) albo 125–2000 Hz (oktawy). Wartości odniesienia (tablica 3): tercje 100 Hz — 33 dB, 125 — 36, 160 — 39, 200 — 42, 250 — 45, 315 — 48, 400 — 51, 500 — 52, 630 — 53, 800 — 54, 1000 — 55, od 1250 do 3150 Hz — 56 dB; oktawy 125 Hz — 36, 250 — 45, 500 — 52, 1000 — 55, 2000 — 56 dB. Metoda porównania (4.4): dane podaje się z jednym miejscem po przecinku, krzywą przesuwa się krokami 1 dB (0,1 dB przy wyrażaniu niepewności) w stronę krzywej zmierzonej, aż suma niekorzystnych odchyleń będzie możliwie największa, ale nie większa niż 32,0 dB przy 16 pasmach tercjowych albo 10,0 dB przy 5 pasmach oktawowych. Przypis podaje regułę zaokrąglania danych z większą liczbą miejsc: mnoży się przez 10, dodaje 0,5, bierze część całkowitą i dzieli przez 10 — i przestrzega autorów oprogramowania, by zaokrąglali prawdziwe dane wejściowe, a nie tylko to, co widać na ekranie. Widma do wskaźników C i Ctr (tablica 4) są ważone charakterystyką A i unormowane do 0 dB; w razie potrzeby można dołożyć wskaźniki dla zakresu 50–5000 Hz.

STATUS (stan kart na 29.09.2026). Karta PN-EN ISO 717-1:2021-06 (wersja angielska) nie ma nagłówka „Wycofana" — norma jest AKTUALNA: publikacja 10-06-2021, 40 stron, grupa cenowa R, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 253 Akustyki Architektonicznej, ICS 91.120.20, „Wprowadza: EN ISO 717-1:2020 [IDT], ISO 717-1:2020 [IDT]", „Zastępuje: PN-EN ISO 717-1:2013-08 - wersja angielska". Karta PN-EN ISO 717-1:2013-08: „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 717-1:2021-06", „Data wycofania: 10-06-2021", 32 strony, „Zastępuje: PN-EN ISO 717-1:1999/A1:2008 - wersja polska, PN-EN ISO 717-1:1999 - wersja polska"; jej zakres odsyłał jeszcze do EN ISO 140-4 i EN ISO 140-5 zamiast ISO 16283-1. Wyszukiwarka PKN (29.09.2026): PN-EN ISO 717-1:1999 — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 717-1:2013-08", zmiana A1:2008 — wycofana tak samo. ISO 717-1:2020 przejrzano i potwierdzono w 2026 r. (strona normy w ISO).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 29.09.2026). Numer ISO 717-1 (wzorzec z członem ISO — bez PN-EN 717-1 o emisji formaldehydu z płyt drewnopochodnych, która ma ten sam numer): 26 pozycji u 11 laboratoriów. Wydanie 2021-06 powołuje 10 laboratoriów, a 7 z nich obok niego także wycofane wydanie 1999 (AB 796, AB 869, AB 1162, AB 1271, AB 1391, AB 1621, AB 1924), 3 — wydanie 2013-08 (AB 1162, AB 1271, AB 1391), AB 1271 — również zmianę A1:2008; AB 838 i AB 1413 stosują wydanie 2021-06 „z wyłączeniem załączników D i E". AB 1054 zapisuje „PN-EN ISO 717-1" bez roku, z oznaczeniem „N" — według objaśnienia w jego zakresie to metoda stosowana w działaniach związanych z notyfikacją według rozporządzenia UE. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 717-1" i pokaże 8 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 8; AB 1162, AB 1391 i AB 1621 zapisują tę normę na końcu jednego ciągu z normami pomiarowymi (PN-EN ISO 140-4, 140-5, 16283-1, 16283-3) i w zakładce ich nie widać. Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 07.02.2025 do 28.07.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, pary liczb zakresu z kopii występują w aktualnych dokumentach i żadna pozycja nie jest zawieszona.

PRZEDMIOT I WIELKOŚCI. Budynki (pomiary terenowe) — AB 796, AB 838, AB 869, AB 1162, AB 1271, AB 1391, AB 1413, AB 1621, AB 1924: R′w i DnT,w, u części także Dn,w, a przy fasadach wskaźniki Dls,2m,nT,w i R′45°,w; pomiary w pasmach tercjowych od 50 Hz (AB 1924 — od 100 Hz) do 5000 Hz. Wyroby w laboratorium — AB 1271 (ściany, drzwi, okna, szklenia, stropy: Rw; okładziny akustyczne: przyrost ΔRw; elementy wentylacyjne i małe elementy: Dn,e,w) i AB 1054 (drzwi, okna, okiennice, ściany, bramy, ściany osłonowe, elementy wentylacyjne: „jednoliczbowy wskaźnik izolacyjności akustycznej właściwej … wraz ze wskaźnikami adaptacyjnymi (z obliczeń)"). Budki akustyczne do biur — AB 1241 („wskaźnik izolacyjności akustycznej właściwej ważonej charakterystyką A" — z obliczeń). Wszędzie to wielkości „z obliczeń" — liczone z widm zmierzonych według innych norm.

OBOK TEJ NORMY. W tych samych pozycjach stoją normy pomiarowe: PN-EN ISO 140-4:2000 i PN-EN ISO 16283-1:2014 (zwykle z rokiem 2014-05 i zmianą A1:2018-02) — po 7 laboratoriów, za każdym razem te same (AB 796, AB 838, AB 869, AB 1162, AB 1391, AB 1621, AB 1924), przy fasadach PN-EN ISO 140-5:1999 i PN-EN ISO 16283-3:2016-04 — AB 838, AB 1162, AB 1391, AB 1621, AB 1924; ponadto PN-EN ISO 140-14:2006 — AB 1162 i załącznik C PN-B-02154-05:1983 (metoda „otwarte-zamknięte") — AB 838. PN-EN ISO 140-4 i PN-EN ISO 16283-1 mają w Bazie Wiedzy osobne wpisy. Statusy (odczyt 29.09.2026): PN-EN ISO 140-4:2000, PN-EN ISO 140-5:1999 i PN-EN ISO 140-14:2006 — wycofane i zastąpione przez PN-EN ISO 16283-1:2014-05 (wyszukiwarka PKN, przy 140-4 także karta), PN-EN ISO 16283-3:2016-04 — aktualna (wyszukiwarka PKN), PN-B-02154-05:1983 — wycofana 22-12-1999 i zastąpiona przez PN-EN ISO 140-5:1999 (karta PKN).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Wskaźnik z tej normy jest tak dobry jak widmo, z którego go policzono — norma niczego nie mierzy. Drugie miejsce to zaokrąglanie: przypis do 4.4 każe zaokrąglić dane tercjowe do 0,1 dB przed obliczeniem, a nie tylko na wydruku; oprogramowanie, które zaokrągla wyłącznie wyświetlaną liczbę, może przesunąć krzywą o 1 dB. Trzecie — wydanie: kto powołuje razem wydania 1999, 2013 i 2021, podaje wynik według jednego z nich, a sprawozdanie powinno mówić, według którego; wydanie 2021 przeniosło do siebie treść z ISO 10140-1 i ISO 10140-5.

CZEGO NIE PODAJEMY. Fragment kończy się w tablicy 4 na paśmie 1250 Hz, dlatego nie podajemy pełnych widm do C i Ctr, wzorów na wskaźniki adaptacyjne (4.5), zasad podawania wyników dla elementów i budynków (rozdz. 5) ani załączników — informacyjnych A–C (użycie wskaźników adaptacyjnych, rozszerzony zakres częstotliwości, przykłady obliczeń) i normatywnych D (ocena przyrostu izolacyjności przez okładziny) i E (standardowe elementy podstawowe do pomiaru tego przyrostu) — właśnie tych dwóch, które wyłączają AB 838 i AB 1413.

Zasada metody

Wyniki pomiaru izolacyjności w pasmach tercjowych (100–3150 Hz) albo oktawowych (125–2000 Hz), podane z jednym miejscem po przecinku, porównuje się z krzywą odniesienia (np. 52 dB przy 500 Hz). Krzywą przesuwa się krokami 1 dB w stronę wyników, aż suma niekorzystnych odchyleń — pasm, w których wynik leży poniżej krzywej — będzie możliwie największa, ale nie przekroczy 32,0 dB (16 tercji) albo 10,0 dB (5 oktaw). Wartość przesuniętej krzywej przy 500 Hz jest wskaźnikiem jednoliczbowym (np. Rw, R′w, DnT,w). Z dwóch widm hałasu ważonych charakterystyką A oblicza się widmowe wskaźniki adaptacyjne C i Ctr, dodawane do wskaźnika. Do wyrażenia niepewności wskaźnik wyznacza się krokiem 0,1 dB.

Zastosowania

• Wskaźniki izolacyjności przegród w budynkach (R′w, DnT,w, fasady Dls,2m,nT,w) z pomiarów terenowych — 9 laboratoriów
• Wskaźniki wyrobów budowlanych w laboratorium (Rw, ΔRw okładzin, Dn,e,w elementów wentylacyjnych) — AB 1271, AB 1054
• Wskaźnik izolacyjności budek akustycznych do biur (AB 1241)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 717-1:2021-06 (wersja angielska; EN ISO 717-1:2020, ISO 717-1:2020 IDT)

Tytuł (PL)

Akustyka — Ocena izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — Część 1: Izolacyjność od dźwięków powietrznych

Title (EN)

Acoustics — Rating of sound insulation in buildings and of building elements — Part 1: Airborne sound insulation

Procedura krok po kroku

1. Dane wejściowe

   Izolacyjność w pasmach tercjowych 100–3150 Hz albo oktawowych 125–2000 Hz, zmierzona według normy pomiarowej; wartości z jednym miejscem po przecinku (reguła zaokrąglania z przypisu do 4.4).

2. Przesunięcie krzywej odniesienia

   Krzywą z tablicy 3 przesuwa się krokami 1 dB w stronę wyników, aż suma niekorzystnych odchyleń będzie możliwie największa, ale ≤ 32,0 dB (16 tercji) albo ≤ 10,0 dB (5 oktaw).

3. Wskaźnik jednoliczbowy

   Odczyt wartości przesuniętej krzywej przy 500 Hz — np. Rw, R′w, DnT,w; do wyrażenia niepewności — to samo z krokiem 0,1 dB.

4. Wskaźniki adaptacyjne

   C i Ctr z widm nr 1 i nr 2 (tablica 4, ważone A, unormowane do 0 dB); wzory (4.5) — poza fragmentem, NIE PODAJEMY.

5. Podanie wyniku

   Według rozdz. 5 (elementy i budynki) — poza fragmentem; w sprawozdaniu wydanie normy, według którego liczono.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma obliczeniowa — bez zagrożeń własnych; zagrożenia niosą pomiary, z których pochodzą dane (głośne źródła dźwięku — ochrona słuchu według norm pomiarowych)
• UWAGA MERYTORYCZNA: wskaźnik nie jest pomiarem — jego wartość zależy od widma z normy pomiarowej i od poprawnego zaokrąglenia danych wejściowych

Najczęstsze pytania