🌿 Oznaczanie stężenia metanu (CH4) w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych automatyczną metodą z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym (FID) wyposażonym w konwerter katalityczny, który utlenia wszystkie związki organiczne poza metanem — system ekstrakcyjny (FID i układ pobierania), pomiar ciągły instalacjami stałymi lub okresowy, w gazach suchych i wilgotnych; zasady, kryteria charakterystyk i procedury zapewnienia jakości; przeliczenie do warunków normalnych, suchego gazu i tlenu odniesienia; PN-EN ISO 25140:2011

Środowisko PN-EN ISO 25140

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu ISO 25140:2010 (wydanie pierwsze, tekst angielski) — PN-EN ISO 25140:2011 wprowadza EN ISO 25140:2010 i ISO 25140:2010 jako identyczne (wyszukiwarka PKN): spis treści, przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–4 i rozdział 5 do punktu 5.1.1 — próbka kończy się na stronie 6. Dalszej części aparatury i zasad działania (5), kryteriów i wyznaczania charakterystyk (6), procedury pomiarowej (7), zapewnienia i kontroli jakości (8), sprawozdania (9) ani załączników A (gazy robocze), B (procedury badania ogólnego i bieżącej kontroli), C (środki bezpieczeństwa) i D (wyniki badań porównawczych) nie czytamy; tytuły znamy ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU ISO 25140:2010. Normę przygotował ISO/TC 146 „Jakość powietrza”, podkomitet SC 1 „Emisja ze źródeł stacjonarnych”. Wprowadzenie: metan (CH4) jest gazem istotnym dla klimatu (gaz cieplarniany); źródła to m.in. hodowla bydła, uprawa ryżu, wydobycie i transport gazu ziemnego, składowiska, kompostownie, wykorzystanie biogazu i gazu ziemnego oraz spalanie biomasy. Zakres (1): zasada, kryteria charakterystyk oraz procedury zapewnienia i kontroli jakości automatycznej metody pomiaru metanu w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych z detekcją płomieniowo-jonizacyjną; gazy suche lub wilgotne; pomiar ciągły instalacjami stałymi i pomiary okresowe; norma uzupełnia ogólne wymagania m.in. EN 15267-3, EN 14181 i EN 15259; nie określa metody niezależnej — metodę do kalibracji i walidacji instalacji stałych podaje ISO 25139 (w EN 14181 nazywana metodą referencyjną SRM). Powołania (2): ISO 9169:2006, ISO 14956, ISO 20988. Definicje (3): m.in. AMS (system dołączany do kanału, mierzący i rejestrujący stężenia masowe metanu w sposób ciągły lub okresowy), analizator, stężenie masowe (zwykle w mg/m³), odczyt niezależny (dwa odczyty rozdzielone co najmniej czterema czasami odpowiedzi), odczyt pojedynczy (uśredniony w czasie równym czasowi odpowiedzi), regulacja, kalibracja (zależność z metodą niezależną stosowaną równocześnie w tym samym punkcie), interferencja, gazy zerowy, zakresowy i odniesienia, punkt zakresu (często ok. 80 % górnej granicy zakresu albo w pobliżu wartości granicznej emisji), czas odpowiedzi jako suma czasu opóźnienia (do 10 % zmiany) i czasu narastania (10–90 %) albo opadania (90–10 %), niedopasowanie, czas przebywania gazu od wlotu sondy do celi pomiarowej, okres pracy bez obsługi, niepewność standardowa i rozszerzona. Symbole (4): m.in. masa cząsteczkowa metanu 16 g/mol i wody 18 g/mol, objętość molowa 22,4 l/mol; stężenia metanu w warunkach normalnych (gaz wilgotny), w warunkach odniesienia pary wodnej (gaz suchy) i tlenu odniesienia; sumy dodatnich i ujemnych wpływów substancji interferujących. Metoda (5.1.1): system ekstrakcyjny to FID i związany z nim układ pobierania; FID mierzy prąd jonizacji węgla związanego organicznie w płomieniu wodorowym, zależny od liczby wiązań C–H rozrywanych w płomieniu, rodzaju łańcucha (prosty lub rozgałęziony) i obecności innych pierwiastków; FID silnie reaguje na związki organiczne, słabiej na CO, CO2, NO i H2O; do oznaczenia samego metanu FID wyposaża się w konwerter katalityczny utleniający wszystkie związki organiczne poza metanem — trzeba chronić go przed zatruciem związkami siarki, azotu i chloru, a by uniknąć efektów pamięci i opóźnień, konwerter powinien być blisko FID i ogrzewany.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN ISO 25140”, 03.10.2026) figuruje PN-EN ISO 25140:2011 — wersja angielska, „Wprowadza: EN ISO 25140:2010 [IDT], ISO 25140:2010 [IDT]”, bez adnotacji o wycofaniu; wersji polskiej w wynikach nie ma.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 25140 stoi w 4 rekordach u 2 laboratoriów: AB 550 i AB 833 (po 2). W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; AB 833 wyd. nr 25 z 30.07.2026, AB 550 wyd. nr 33 z 22.09.2026) numer stoi u tych samych 2 laboratoriów; w każdym dokumencie liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy. Postać „PN-EN ISO 25140:2011” u obu. Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (słowo „zawieszonego” w dokumencie AB 550 dotyczy pyłu zawieszonego). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 25140”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). AB 550: gazy odlotowe — stężenie CH4 metodą ciągłego pomiaru z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (HFID) (0,3–11) mg/m³ i emisja CH4 z obliczeń. AB 833: gazy odlotowe — stężenie metanu metodą ciągłej detekcji płomieniowo-jonizacyjnej (FID) (1,0–50) mg/m³ i emisja CH4 z obliczeń.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy konwerterze: zatruty związkami siarki, azotu lub chloru konwerter przestaje utleniać inne związki organiczne, a FID mierzy je razem z metanem — wynik rośnie, choć metanu nie przybyło (5.1.1). Przy efektach pamięci: zanieczyszczony układ rurek w przyrządzie daje przesunięcie sygnału — dlatego konwerter blisko FID i ogrzewany (5.1.1). Przy odczytach: odczyty niezależne muszą być rozdzielone co najmniej czterema czasami odpowiedzi (3.5) — szybsze odczyty nie są niezależne. Przy warunkach: stężenie w gazie wilgotnym w warunkach normalnych, w gazie suchym i przy tlenie odniesienia to trzy różne liczby (4). Przy kalibracji: ISO 25140 nie jest metodą niezależną — instalację stałą kalibruje się metodą z ISO 25139 (1, 3.9). Przy wydaniu PN: w katalogu PKN jest tylko wersja angielska PN-EN ISO 25140:2011.

CZEGO NIE PODAJEMY. Opisu układu pobierania, kryteriów i procedur wyznaczania charakterystyk, procedury pomiarowej, częstotliwości kontroli, gazów roboczych, środków bezpieczeństwa ani wyników badań porównawczych nie przytaczamy — leżą poza próbką. Treści ISO 25139, EN 14181, EN 15259, EN 15267-3, ISO 9169, ISO 14956 ani ISO 20988 w tym wpisie nie streszczamy. Nie podajemy standardów emisyjnych metanu.

Zasada metody

Gaz odlotowy pobiera się układem ekstrakcyjnym do analizatora z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym. Przed detektorem gaz przechodzi przez ogrzewany konwerter katalityczny, który utlenia wszystkie związki organiczne poza metanem, więc prąd jonizacji w płomieniu wodorowym pochodzi od metanu. Sygnał przelicza się na stężenie masowe metanu na podstawie kalibracji gazami odniesienia i — w razie potrzeby — do warunków normalnych, gazu suchego i tlenu odniesienia.

Zastosowania

• Metan w gazach odlotowych ze źródeł stacjonarnych — gazy suche i wilgotne (1)
• Pomiar ciągły instalacjami stałymi i pomiary okresowe emisji metanu (1)
• Źródła wskazane we wprowadzeniu: składowiska, kompostownie, biogaz, gaz ziemny, spalanie biomasy (wprowadzenie)
• Gazy odlotowe — 4 rekordy zakresów akredytacji 2 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 25140:2011

Tytuł (PL)

Emisja ze źródeł stacjonarnych — Automatyczna metoda oznaczania stężenia metanu z zastosowaniem detekcji płomieniowo-jonizacyjnej (FID)

Title (EN)

Stationary source emissions — Automatic method for the determination of the methane concentration using flame ionisation detection (FID)

Procedura krok po kroku

1. System

   FID z konwerterem i układem pobierania (5.1.1). PN-EN ISO 25140:2011 — bez adnotacji o wycofaniu (PKN, 03.10.2026).

2. Charakterystyki

   Wyznaczenie charakterystyk w badaniu ogólnym (6, załącznik B — poza próbką).

3. Pomiar

   Ciągły lub okresowy; odczyty niezależne co najmniej co cztery czasy odpowiedzi (3.5; rozdział 7 poza próbką).

4. Przeliczenie

   Warunki normalne, gaz suchy, tlen odniesienia (4; obliczenia poza próbką).

5. Kontrola jakości

   Bieżąca kontrola i kalibracja metodą niezależną ISO 25139 (1; rozdział 8 poza próbką).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• FID pracuje z płomieniem wodorowym; środki bezpieczeństwa podaje normatywny załącznik C (poza próbką; tytuł ze spisu treści)

Najczęstsze pytania