🌱 Powietrznie sucha i sucha masa materiału roślinnego do analizy chemiczno-rolniczej — dwie metody wagowe: powietrznie sucha masa w świeżym materiale (suszenie naturalne albo sztuczne w temperaturze nie wyższej niż 60 °C przy wymuszonym obiegu powietrza) i sucha masa w materiale powietrznie suchym (105 ± 2 °C przez 3 h do stałej masy), z przeliczeniem suchej masy na świeży materiał; PN-R-04013:1988 (norma wycofana)

Środowisko PN-R-04013

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Pole „Zakres” karty PKN, w całości: „Ustalono dwie metody. Metoda oznaczania powietrznie suchej masy w świeżym materiale roślinnym polega na wysuszeniu próbki do stanu powietrznie suchego w sposób naturalny lub sztuczny w temperaturze nie przekraczajacej 60 stopni Celsjusza przy wymuszonym obiegu powietrza. Metoda oznaczania suchej masy w powietrznie suchym materiale roślinnym polega na wysuszeniu próbki w temperaturze 105+-2 stopnie Celsjusza przez 3 h do uzyskania stałej masy. Podano sposób przygotowania próbki laboratoryjnej. Określono obliczanie suchej masy w świeżym materiale roślinnym” (pisownia jak na karcie, bez kropki na końcu). Tekstu normy (4 strony) nie mieliśmy.

STATUS (stan karty na 13.10.2026). Karta PN-R-04013:1988 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 09-03-1988, „Data wycofania: 01-09-2014”, 4 strony, grupa cenowa B, Sektor Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa, KT 90 Uprawy Roli i Ogrodnictwa, ICS 65.020.20; pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez” nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-R-04013” (12.10.2026) zwraca tylko tę normę; wśród pierwszych 50 wyników hasła „powietrznie suchej” (13.10.2026) jedyną normą o materiale roślinnym jest ta norma — pozostałe dotyczą m.in. masła, mleka, serów, jogurtu, lodów, herbaty, lateksu i gleby. Normy, która zastąpiłaby ją w oznaczaniu suchej masy roślin, nie wskazujemy.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji z serwera produkcyjnego, odświeżona 12.10.2026). Numer 04013 stoi w 9 rekordach u 9 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 12–13.10.2026; wydania od 24.06.2025 — AB 333 — do 22.07.2026 — AB 317) — w 9 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich pobranych dokumentów PCA nie dało laboratoriów spoza kopii bazy, żaden wiersz z numerem nie jest złożony pogrubioną kursywą, w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postaci: „PN-R-04013:1988” — 5 laboratoriów (AB 277, AB 312, AB 787, AB 1172 — „z wyłączeniem punktu 3.4” — i AB 1186); „PN-88/R-04013” — 4 (AB 317, AB 333, AB 789, AB 921). Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od hasła: dla „PN-R-04013” pokazuje 5 laboratoriów, a dla „PN-88/R-04013” — 4 — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 13.10.2026; ta strona szuka hasłem „PN-R-04013”, więc w zakładce widać 5 z 9 laboratoriów.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Przedmiot: materiał roślinny — wszystkie 9. Cecha i zakres: zawartość suchej masy — AB 277 (0,01–99,9 %), AB 312 (0,10–99,9 %), AB 787 (10,0–98,0 %), AB 789 (80,0–99,9 %), AB 921 (10,0–99,0 %), AB 1172 (10,0–99,9 %); zawartość suchej masy i powietrznie suchej masy — AB 317 (0,1–99,9 %), AB 1186 (5,00–99,9 %); osobno powietrznie sucha masa (5,00–40,00 %) i sucha masa (70,00–100,00 %) — AB 333. Technika: metoda wagowa — wszystkie. W tych samych dokumentach obok suchej masy stoją pozycje oznaczania w materiale roślinnym składników według procedur własnych (m.in. azot ogólny, fosfor, wapń, magnez, metale).

OBOK TEJ NORMY. W pozycjach z tą normą nie stoi żaden inny dokument (poza wyłączeniem punktu 3.4 u AB 1172). Treści punktu 3.4 nie znamy.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — podstawa wyniku: norma rozróżnia materiał świeży, powietrznie suchy i suchą masę (karta), a wynik „zawartość suchej masy” znaczy co innego dla świeżego materiału i dla materiału powietrznie suchego; tylko AB 333 rozdziela w zakresie powietrznie suchą masę (5,00–40,00 %) i suchą masę (70,00–100,00 %), pozostałe podają jeden zakres (od 0,01–99,9 % u AB 277 do 80,0–99,9 % u AB 789) bez wskazania, do jakiego materiału się odnosi — w sprawozdaniu trzeba to napisać. Drugie — dwie temperatury: powietrznie suchą masę suszy się w temperaturze nie wyższej niż 60 °C przy wymuszonym obiegu powietrza (albo naturalnie), suchą masę — w 105 ± 2 °C przez 3 h do stałej masy; to dwie różne wielkości, których nie można podstawiać jedna za drugą. Trzecie — status: norma jest wycofana od 01.09.2014 bez wskazania następczyni, a wszystkie 9 laboratoriów ma ją w zakresach. Czwarte — zakładka: przez dwa zapisy numeru zakładka „Laboratoria” tej strony pokazuje 5 z 9 laboratoriów.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy masy próbki, sposobu rozdrabniania i przygotowania próbki laboratoryjnej, czasu suszenia powietrznego, wzorów obliczeń, precyzji ani treści punktu 3.4.

Zasada metody

Dwie metody wagowe (karta PKN): powietrznie suchą masę w świeżym materiale roślinnym oznacza się, susząc próbkę do stanu powietrznie suchego w sposób naturalny albo sztuczny w temperaturze nie wyższej niż 60 °C przy wymuszonym obiegu powietrza; suchą masę w materiale powietrznie suchym — susząc próbkę w 105 ± 2 °C przez 3 h do stałej masy; z obu oznaczeń oblicza się suchą masę w świeżym materiale. Wzorów i szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Analiza chemiczno-rolnicza roślin — powietrznie sucha masa świeżego materiału i sucha masa materiału powietrznie suchego (karta PKN)
• Obliczanie suchej masy w świeżym materiale roślinnym (karta PKN)
• Materiał roślinny — w aktualnych zakresach akredytacji 9 laboratoriów, wszystkie metodą wagową

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-R-04013:1988

Tytuł (PL)

Analiza chemiczno-rolnicza roślin — Oznaczanie powietrznie suchej i suchej masy

Title (EN)

Agricultural chemical analysis of plants — Determination of air-dry and dry matter

Procedura krok po kroku

1. Próbka laboratoryjna

   Przygotowanie próbki laboratoryjnej — według karty opisane w normie; szczegółów NIE PODAJEMY. PN-R-04013:1988 wycofana 01-09-2014 (stan karty na 13.10.2026).

2. Powietrznie sucha masa

   Świeży materiał suszy się do stanu powietrznie suchego naturalnie albo sztucznie w temperaturze nie wyższej niż 60 °C przy wymuszonym obiegu powietrza (karta PKN).

3. Sucha masa

   Materiał powietrznie suchy suszy się w 105 ± 2 °C przez 3 h do stałej masy (karta PKN).

4. Obliczenie

   Sucha masa w świeżym materiale roślinnym z obu oznaczeń (karta PKN); wzoru NIE PODAJEMY. W sprawozdaniu — do jakiego materiału odnosi się wynik.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Suszarki 60 °C i 105 °C — gorące naczynia, rękawice termoodporne
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma wycofana w 2014 r. bez wskazania następczyni; „sucha masa” bez wskazania materiału (świeży czy powietrznie suchy) jest niejednoznaczna

Najczęstsze pytania