🧵 Wyznaczanie masy na jednostkę powierzchni tkanin i dzianin (także innych płaskich wyrobów włókienniczych) z zastosowaniem małych próbek — po relaksacji w stanie bez naprężeń przez co najmniej 24 h wycina się co najmniej 5 próbek po co najmniej 100 cm2, waży je w atmosferze normalnej (z dokładnością 1 mg) i/lub po suszeniu w (105 ± 3) °C do stałej masy; M = m × 10000 / A w g/m2, średnia zaokrąglona do trzech cyfr znaczących, PN-EN 12127

Materiały i NDT PN-EN 12127

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 12127:1999 (tekst EN 12127:1997, angielski, skan odczytany z obrazów stron): od strony tytułowej przez przedmowę, wstęp i rozdziały 1–10 do punktu A.2 informacyjnego załącznika A włącznie. Poza próbką zostaje dalsza część załącznika A i załącznik B (przykład wyboru próbek z próbki laboratoryjnej).

WEDŁUG TEKSTU EN 12127:1997 (przedmowa, wstęp, rozdziały 1–10, A.1–A.2). Normę przygotował CEN/TC 248 „Tekstylia i wyroby tekstylne” (sekretariat BSI); CEN zatwierdził ją 19.07.1997. Wstęp: metoda opiera się na pomiarze małych próbek w stanie klimatyzowanym i/lub suchym; inne metody opisuje ISO 3801 (tkaniny — masa na jednostkę długości i powierzchni). Zakres (1): masa na jednostkę powierzchni na małych próbkach w atmosferze normalnej do badań i/lub w stanie suchym; dla tkanin i dzianin, może też dotyczyć wyrobów wytwarzanych innymi technikami. Powołania (2): EN 20139:1993 (atmosfery normalne), EN 30012-1:1993 (potwierdzanie metrologiczne). Definicja (3.1): masa na jednostkę powierzchni — masa znanej powierzchni wyrobu podzielona przez tę powierzchnię, w g/m2. Zasada (4): próbkę klimatyzuje się w stanie zrelaksowanym, wycina próbki, waży w stanie klimatyzowanym i/lub suchym i oblicza masę na jednostkę powierzchni. Pobieranie (5): według specyfikacji wyrobu albo uzgodnienia stron, przykład w załączniku A; unikać próbek z zagięciami, zgnieceniami, brzegami i miejscami niereprezentatywnymi; przy wyrobach niejednorodnych — próbki z różnych obszarów uzgodnionych przez strony; z odzieży — w miarę możliwości z każdej części (np. z długiej bielizny po dwie z każdej nogawki i jedną z góry). Aparatura (6): sprzęt zgodny z EN 30012-1; wykrojnik o polu co najmniej 100 cm2 tnący z dokładnością ± 1 % albo nożyczki; linijka z podziałką 0,5 mm; waga z dokładnością ± 1 mg; naczynka wagowe; suszarka utrzymująca (105 ± 3) °C z obiegiem powietrza; eksykator. Atmosfera (7): według EN 20139:1993. Procedura (8): relaksacja — wyrób leży płasko bez naprężeń co najmniej 24 h podczas klimatyzowania, dzianiny mogą wymagać dodatkowej relaksacji uzgodnionej przez strony (do sprawozdania); co najmniej pięć próbek po co najmniej 100 cm2 bez zniekształcania; przy wykrojniku pole wykrojnika, przy nożyczkach trzy pomiary długości i trzy szerokości każdej próbki z dokładnością 1 mm, pole ze średnich zaokrąglone do trzech cyfr znaczących; ważenie w atmosferze normalnej z dokładnością 1 mg; masa w stanie suchym — suszarka nagrzana do (105 ± 3) °C, próbki w naczynkach z pokrywkami obok, suszenie do stałej masy (zmiana nie większa niż 0,1 % między kolejnymi ważeniami w odstępie co najmniej 40 min; według uwagi zwykle wystarczają 4 h), zamknięcie naczynek, studzenie w eksykatorze, ważenie naczynka z próbką i samego naczynka. Wyniki (9): M = m × 10000 / A, gdzie m — masa próbki (klimatyzowanej lub suchej) w g, A — pole w cm2; średnia w g/m2 zaokrąglona do trzech cyfr znaczących; w razie potrzeby współczynnik zmienności (z dokładnością do 0,1 %), 95 % granice ufności, wartości minimalne i maksymalne. Sprawozdanie (10): m.in. warunki (atmosfera normalna i/lub stan suchy), obróbka przed badaniem (zwłaszcza relaksacja dzianin), średnia w g/m2. Załącznik A (informacyjny): liczba sztuk z partii (tabela A.1: do 3 sztuk — 1, 4–10 — 2, 11–30 — 3, 31–75 — 4, 76 i więcej — 5); z każdej sztuki próbka laboratoryjna co najmniej 1 m całej szerokości, pobrana losowo co najmniej 3 m od końca.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 12127”, 03.10.2026) jest PN-EN 12127:2000 (wersja polska, „Wprowadza: EN 12127:1997 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu; pozostałe trzy pozycje to normy PN-EN ISO 12127-1 i 12127-2 o odzieży chroniącej przed ciepłem — inne normy o podobnym numerze. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN 12127:1997 ma status „Published” i etap 90.93 „Decision to confirm — Review Enquiry” (z datą początku 23.04.2024).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 12127 (bez ISO 12127-1 i -2) stoi w 8 rekordach u 7 laboratoriów: AB 033, AB 154, AB 164 (2 rekordy), AB 403, AB 1417, AB 1421, AB 1864. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 03.12.2025 do 11.08.2026) numer stoi w 8 wierszach tych samych laboratoriów (AB 164 — 2, w dwóch lokalizacjach w Łodzi, pozostałe po 1). Postać „PN-EN 12127:2000” — u wszystkich; u AB 033 i AB 154 w jednej pozycji z PN-P-04613:1997 i PN-EN ISO 9073-1:2023-11 (u AB 154 także PN-ISO 3801:1993). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 12127”) pokazuje 6 laboratoriów: AB 154, AB 164, AB 403, AB 1417, AB 1421, AB 1864; AB 033 jest pod hasłem „PN-P-04613” — sprawdzone zapytaniami zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Płaskie wyroby włókiennicze (AB 154, AB 1864; u AB 164 także skonfekcjonowane wyroby włókiennicze; u AB 1421 tkaniny i dzianiny; u AB 403 także dzianiny, tkaniny, wyroby włókiennicze), dzianiny, tkaniny i włókniny (AB 1417), tekstylia — dzianiny i przędziny, włókniny, płaskie wyroby włókiennicze (AB 033). Cecha: masa powierzchniowa lub masa na jednostkę powierzchni, zwykle „metodą małych próbek”; u AB 403 „metoda pośrednia”, u AB 154 „masa liniowa i powierzchniowa” łącznie z PN-ISO 3801. Włókniny nie są wymienione wprost w zakresie normy (rozdział 1: tkaniny i dzianiny, ewentualnie wyroby innych technik). Zakresy pomiarowe nie są podane.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy relaksacji: co najmniej 24 h płasko bez naprężeń; relaksację dodatkową dzianin trzeba opisać w sprawozdaniu (8.1, 10). Przy próbkach: co najmniej 5, każda ≥ 100 cm2, bez zagięć, brzegów i miejsc niereprezentatywnych (5.1, 8.2). Przy polu: wykrojnik o dokładności ± 1 % albo 3 + 3 pomiary nożyczkami z dokładnością 1 mm (6.1, 8.2). Przy suszeniu: stała masa — zmiana ≤ 0,1 % po co najmniej 40 min; studzenie zamkniętych naczynek w eksykatorze (8.4). Przy wyniku: zaznaczyć, czy masa dotyczy stanu klimatyzowanego, czy suchego (9, 10 d).

CZEGO NIE PODAJEMY. Dalszej części załącznika A i załącznika B nie czytaliśmy. Nie podajemy też parametrów atmosfery normalnej z EN 20139 ani wymagań gramatury z norm wyrobu.

Zasada metody

Płaski wyrób włókienniczy po relaksacji bez naprężeń i klimatyzowaniu wycina się na co najmniej pięć próbek po co najmniej 100 cm2 (wykrojnikiem lub nożyczkami z pomiarem wymiarów) i waży w atmosferze normalnej i/lub po wysuszeniu w (105 ± 3) °C do stałej masy. Masa na jednostkę powierzchni M = m × 10000 / A w g/m2 (m w g, A w cm2), wynik — średnia zaokrąglona do trzech cyfr znaczących.

Zastosowania

• Tkaniny i dzianiny; także wyroby wytwarzane innymi technikami (1)
• Odzież — próbki z poszczególnych części wyrobu (5.2)
• Płaskie wyroby włókiennicze, tkaniny, dzianiny, włókniny i wyroby konfekcjonowane — pozycje w zakresach akredytacji 7 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 12127:2000

Tytuł (PL)

Tekstylia — Płaskie wyroby włókiennicze — Wyznaczanie masy na jednostkę powierzchni z zastosowaniem małych próbek

Title (EN)

Textiles — Fabrics — Determination of mass per unit area using small samples

Procedura krok po kroku

1. Relaksacja i klimatyzowanie

   Wyrób płasko, bez naprężeń, co najmniej 24 h w atmosferze według EN 20139. PN-EN 12127:2000 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Wycięcie próbek

   Co najmniej 5 próbek po ≥ 100 cm2 wykrojnikiem albo nożyczkami (pole z trzech pomiarów długości i szerokości).

3. Ważenie w atmosferze normalnej

   Każda próbka z dokładnością 1 mg.

4. Masa w stanie suchym (jeśli wymagana)

   Suszenie w (105 ± 3) °C do stałej masy, studzenie w eksykatorze w zamkniętych naczynkach, ważenie.

5. Wynik

   M = m × 10000 / A dla każdej próbki; średnia w g/m2 do trzech cyfr znaczących.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Wykrojnik i nożyczki — ostre krawędzie
• Suszarka 105 °C i gorące naczynka — ochrona rąk

Najczęstsze pytania