🧵 Masa liniowa i powierzchniowa dzianin i przędzin — według karty PKN cztery metody badania masy liniowej i pięć metod badania masy powierzchniowej, w stanie nieklimatyzowanym i klimatyzowanym; w zakresach akredytacji „metoda E”, „metoda wagowa” i „metoda pośrednia”, punkty 2.2, 3.2 i 3.4; PN-P-04613

Materiały i NDT PN-P-04613

Przegląd

CO WIEMY O TEJ NORMIE. PN-P-04613:1997 to polska norma z grupy P (włókiennictwo), bez członu EN ani ISO w oznaczeniu. Karta PKN (odczyt 06.11.2026): tytuł „Tekstylia — Dzianiny i przędziny — Wyznaczanie masy liniowej i powierzchniowej”, wersja polska, publikacja 11-02-1997, 4 strony, Sektor Produktów Powszechnego Użytku, KT 26 Wyrobów Włókienniczych, ICS 59.080.30, „Zastępuje: PN-P-04613:1985 - wersja polska”; pól „Wprowadza”, „Dyrektywa” i „Mandat” karta nie ma. Pole „Zakres” karty w całości: „Podano cztery metody badań masy liniowej oraz pięć metod badań masy powierzchniowej dzianin i przędzin. Podano zakres stosowania metod, określenia masy liniowej i powierzchniowej nieaklimatyzowanej oraz aklimatyzowanej, a także współczynników poprawki. Opisano metody badań, podając dla każdej z nich zasadę jej wyznaczania, stosowane przyrządy pomiarowe i pomocnicze, sposób pobierania i przygotowania sztuki lub próbki, wykonanie wyznaczań w określonych warunkach, obliczanie wyników oraz protokół badania”. Tekstu normy nie mieliśmy — znamy tylko to streszczenie; nie znamy rozdziałów, wzorów, wymiarów próbek ani warunków klimatyzowania. Wszystko poniżej, co dotyczy nazw metod i punktów, pochodzi z zapisów laboratoriów w zakresach akredytacji, nie z normy.

STATUS (stan na 06.11.2026). Karta PN-P-04613:1997 (wersja polska) bez etykiety wycofania i bez wiersza „Zastąpiona przez”; norma jest w sprzedaży (plik i papier). Na karcie jako produkt powiązany figuruje poprzednie wydanie PN-P-04613:1985 (wersja polska), które zastąpiła. Wyszukiwarka PKN zwracała 06.11.2026 błąd serwera, więc listy wszystkich wydań nie przeglądaliśmy — status czytamy z samej karty.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji odświeżona z serwera produkcyjnego 02.11.2026 i aktualne dokumenty PCA, odczyt 06.11.2026). Numer 04613 stoi w 8 rekordach u 7 polskich laboratoriów: AB 033, AB 154, AB 164 (dwa — dwie lokalizacje w Łodzi: ul. Brzezińska 5/15 i ul. Gdańska 118), AB 198, AB 225, AB 403, AB 1417. W aktualnych dokumentach PCA tych 7 laboratoriów norma występuje łącznie 8 razy — tyle samo co w kopii; żadna pozycja nie jest zawieszona. Zawsze z rokiem: „PN-P-04613:1997” — bez punktu (AB 154, AB 198), „p. 3.4” albo „pkt 3.4” (AB 033, AB 164, AB 225), „pkt. 3.2, 3.4” (AB 403) i „p. 2.2” (AB 1417). Innych postaci zapisu (np. bez zera, „PN-P 04613”) w kopii nie ma — przeszukaliśmy ciąg „4613” we wszystkich krajach: 8 rekordów, te same. Czeskich ani innych zagranicznych pozycji nie ma. Zakładka „Laboratoria” („PN-P-04613”) pokazuje 7 laboratoriów — tych samych (zapytanie zakładki na labcoda.pl, 06.11.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (dokumenty PCA, całe pozycje). Masa powierzchniowa, metoda E: dzianiny — pkt 3.4 (AB 164, w obu lokalizacjach), dzianiny i przędziny — pkt 3.4 (AB 225), dzianiny — p. 2.2 (AB 1417). Masa powierzchniowa, metoda wagowa: tekstylia — dzianiny i przędziny, włókniny, płaskie wyroby włókiennicze — p. 3.4, w jednej pozycji z PN-EN ISO 9073-1:2023-11; w następnym wierszu ta sama cecha „metodą małych próbek” według PN-EN 12127:2000 (AB 033). Masa liniowa i powierzchniowa: dzianiny (AB 198, bez punktu i bez nazwy metody); płaskie wyroby włókiennicze — w jednej pozycji z PN-ISO 3801:1993, PN-EN 12127:2000 i PN-EN ISO 9073-1:2023-11 (AB 154); metoda pośrednia — pkt 3.2 i 3.4, w bloku przedmiotów „płaskie wyroby włókiennicze, dzianiny, tkaniny, wyroby włókiennicze” (AB 403; tuż obok masa liniowa i powierzchniowa metodą pośrednią według PN-ISO 3801:1993 pkt 6.3, 6.5, 6.7). Żadna pozycja nie podaje zakresu pomiarowego ani jednostki. Przy tkaninach te same laboratoria powołują PN-ISO 3801:1993 (np. AB 225 — „metoda 5 — małej próbki”, pkt 6.7; AB 1417), przy włókninach — PN-EN ISO 9073-3:2023-11 (AB 225) albo PN-EN ISO 9073-1:2023-11 (AB 033, AB 154), a „metodą małych próbek” — PN-EN 12127:2000 (AB 033, AB 154, AB 164, AB 403, AB 1417; osobny wpis tej bazy o masie powierzchniowej z małych próbek). U AB 1417 dzianiny mają w zakresie obie drogi: masę powierzchniową „metodą E” według PN-P-04613:1997 p. 2.2 i „metodą małych próbek” według PN-EN 12127:2000 (dzianiny, tkaniny, włókniny).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — który punkt normy: ta sama nazwa „metoda E” stoi u AB 164 i AB 225 przy pkt 3.4, a u AB 1417 przy pkt 2.2; AB 403 powołuje pkt 3.2 i 3.4 jako „metodę pośrednią”. Bez tekstu normy nie rozstrzygamy, czy to różne metody, czy różne numery tej samej — sprawozdanie musi powołać punkt, a porównując wyniki dwóch laboratoriów, trzeba sprawdzić, czy powołują ten sam. Drugie — która wielkość: „masa liniowa” (na jednostkę długości) i „masa powierzchniowa” (na jednostkę powierzchni) to dwie różne liczby w różnych jednostkach; pozycje „masa liniowa i powierzchniowa” nie mówią, którą z nich podaje sprawozdanie. Trzecie — który dokument: przy tej samej cesze laboratoria powołują dla dzianin PN-P-04613, a dla tkanin i włóknin — PN-ISO 3801 i PN-EN ISO 9073-1 lub -3; PN-EN 12127 („metoda małych próbek”) stoi przy płaskich wyrobach, także przy dzianinach (AB 1417). Masa powierzchniowa tej samej dzianiny może więc pochodzić z dwóch różnych norm — wynik z pozycji łącznej (AB 033, AB 154) albo z laboratorium z dwiema drogami (AB 1417) trzeba czytać razem z normą wskazaną w sprawozdaniu. Czwarte — wiek normy: wydanie z 1997 r.; o tym, czy warunki klimatyzowania i ważenia zgadzają się z nowszymi normami powoływanymi obok, nie możemy nic powiedzieć bez tekstu.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu PN-P-04613:1997 nie mieliśmy: poza streszczeniem z karty PKN nie podajemy brzmienia zakresu stosowania metod, definicji, liczby i wymiarów próbek, warunków klimatyzowania, sposobu ważenia i obliczeń, jednostek wyniku ani treści punktów 2.2, 3.2 i 3.4. Nie wiemy, które z czterech metod masy liniowej i pięciu metod masy powierzchniowej kryją się pod nazwami „metoda E”, „metoda wagowa” i „metoda pośrednia” z zakresów, ani jakie są współczynniki poprawki. Statusu norm powołanych obok w zakresach (PN-ISO 3801:1993, PN-EN 12127:2000, PN-EN ISO 9073-1:2023-11, PN-EN ISO 9073-3:2023-11) w tym wpisie nie sprawdzaliśmy; powołań PN-P-04613 w przepisach nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Według karty PKN norma podaje cztery metody wyznaczania masy liniowej (masy na jednostkę długości) i pięć metod wyznaczania masy powierzchniowej (masy na jednostkę powierzchni) dzianin i przędzin, w stanie nieklimatyzowanym i klimatyzowanym, ze współczynnikami poprawki. W zakresach akredytacji metody nazywane są „metodą E” (pkt 2.2 albo 3.4), „metodą wagową” (pkt 3.4) lub „metodą pośrednią” (pkt 3.2 i 3.4). Zasady obliczenia, wymiarów próbek i warunków ważenia nie podajemy — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Dzianiny i przędziny — masa liniowa (cztery metody) i masa powierzchniowa (pięć metod), nieklimatyzowana i klimatyzowana (pole „Zakres” karty PKN)
• W zakresach akredytacji także: dzianiny i przędziny, włókniny i płaskie wyroby włókiennicze — w pozycjach łącznych z PN-EN ISO 9073-1, PN-ISO 3801 i PN-EN 12127
• W zakresach akredytacji: 7 polskich laboratoriów, 8 pozycji; bez zakresu pomiarowego i jednostki

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-P-04613:1997 (wersja polska)

Tytuł (PL)

Tekstylia — Dzianiny i przędziny — Wyznaczanie masy liniowej i powierzchniowej

Title (EN)

Textiles — Knitted fabrics and stitch-bonded fabrics — Determination of linear and areal mass

Procedura krok po kroku

1. Wybór normy i punktu

   Dla dzianin PN-P-04613:1997 z punktem powołanym w zakresie laboratorium (2.2, 3.2 lub 3.4); dla tkanin, włóknin i innych płaskich wyrobów laboratoria powołują inne normy (PN-ISO 3801, PN-EN ISO 9073-1 lub -3, PN-EN 12127).

2. Oznaczenie

   Wyznaczenie masy powierzchniowej lub masy liniowej metodą wagową według wskazanego punktu normy; przebiegu nie podajemy — tekstu normy nie mieliśmy.

3. Wynik

   W sprawozdaniu: która wielkość (liniowa czy powierzchniowa), punkt normy i jednostka. PN-P-04613:1997 — aktualna (karta PKN, 06.11.2026).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• UWAGA MERYTORYCZNA: „metoda E” stoi w zakresach raz przy pkt 3.4, raz przy pkt 2.2 — porównując wyniki, sprawdź powołany punkt
• UWAGA MERYTORYCZNA: masa liniowa i masa powierzchniowa to dwie różne wielkości — pozycja „masa liniowa i powierzchniowa” nie mówi, którą podano

Najczęstsze pytania