🍝 Makaron — ocena organoleptyczna przed ugotowaniem i po nim, makaron niewłaściwej długości lub zdeformowany, obecność szkodników, PN-A-74130

Chemia żywności PN-A-74130

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Pole „Zakres” karty katalogowej PKN PN-A-74130:1993, w całości: „Określono 9 definicji dotyczących partii, próbki i opakowań. Określono wymagania dla sprzętu i warunków pobierania próbek. Podano liczbę i wielkość próbek. Określono przygotowanie próbki do badań i średniej próbki laboratoryjnej. Opisano sposób pakowania i znakowania próbki. Omówiono 9 rodzajów badań (sprawdzanie jakości opakowań, sprawdzanie wymiarów i formy, badania organoleptyczne, oznaczanie wilgotności, oznaczanie zawartości popiołu, oznaczanie zawartości tłuszczu metodą refraktometryczną, sprawdzanie obecności zanieczyszczeń i szkodników, oznaczanie zawartości metali ciężkich, badania mikrobiologiczne)”. Karta podaje tylko tytuł polski; tytuł angielski w nagłówku tego wpisu to nasze tłumaczenie.

STATUS (stan karty PKN na 06.11.2026). Karta „PN-A-74130:1993 - wersja polska” ma etykietę „Wycofana” i wiersz „Data wycofania: 21-09-2015”. Pola „Zastąpiona przez” karta nie ma — katalog nie wskazuje następcy. „Zastępuje: PN-A-74130:1968 - wersja polska”. Wydanie: publikacja 28-06-1993, 7 stron, Sektor Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa, organ techniczny KT 36 Zbóż i Przetworów Zbożowych, ICS 67.060. Wycofanie nie zmienia treści normy; karta nie mówi, jakim dokumentem badać zamiast niej. Wykaz norm wycofanych stosowanych przez laboratorium GBA Polska (aktualizacja 11.02.2026) umieszcza PN-A-74130:1993 w części „Normy wycofane przez PKN bez zastąpienia” — zgodnie z kartą.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji odświeżona z serwera produkcyjnego 02.11.2026, odczyt 06.11.2026; aktualne dokumenty PCA, odczyt 06.11.2026). Wszystkie zapisy numeru 74130 w polu dokumentu odniesienia (przed numerem i po nim nie może stać cyfra): 8 pozycji u 8 polskich laboratoriów — AB 381, AB 515, AB 521, AB 532, AB 635, AB 705, AB 1334 i AB 1473; czeskich laboratoriów z tym numerem w kopii nie ma. Postaci: „PN-A-74130:1993” — 4 pozycje (AB 515, AB 635, AB 1334, AB 1473), „PN-93/A-74130” — 3 pozycje (AB 381, AB 521, AB 705) i „PN-93-A-74130” — 1 pozycja (AB 532). Zakładka „Laboratoria” („PN-A-74130”) daje na tej samej kopii 7 laboratoriów i 7 pozycji: nie rozpoznaje zapisu „PN-93-A-74130” z łącznikiem w miejscu ukośnika, więc nie pokazuje AB 532. W aktualnych dokumentach zakresu PCA tych 8 laboratoriów numer występuje łącznie 8 razy — tyle samo co w kopii, AB 532 także w postaci „PN-93-A-74130”; żadna z tych pozycji nie jest oznaczona jako zawieszona.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA, całe pozycje). Ocena organoleptyczna makaronu przed ugotowaniem i po nim: wygląd, barwa i zapach przed ugotowaniem, zapach, smak i wygląd po ugotowaniu — prosty test opisowy (AB 532); przed przyrządzeniem wygląd, barwa, zapach, po przyrządzeniu wygląd, barwa, konsystencja, zapach, smak — prosty test opisowy (AB 1473); barwa, wygląd, zapach przed ugotowaniem i po ugotowaniu, smak po ugotowaniu — metoda opisowa, pkt 3.4 (AB 521); wygląd i zapach makaronu niegotowanego, wygląd, zapach i smak makaronu gotowanego oraz minimalny czas gotowania — prosty test opisowy (AB 1334). Zawartość makaronu niewłaściwej długości lub zdeformowanego — metoda wagowa, (0,2–30,0) %, p. 3.3.2 (AB 705). Obecność szkodników i ich pozostałości metodą wizualną: makaron, „z wyłączeniem pkt. 3.8.2” (AB 515); przetwory zbożowe i makaron — zanieczyszczenia biologiczne, w tym szkodniki, p. 3.8, razem z PN-A-74016:1974 (AB 635); zboża i przetwory zbożowe — szkodniki zbożowo-mączne i ich pozostałości, pkt 3.8.1 (AB 381).

PUNKTY NORMY W ZAKRESACH. Numery punktów znamy wyłącznie z zakresów akredytacji, nie z tekstu normy: p. 3.3.2 — makaron niewłaściwej długości lub zdeformowany (AB 705), pkt 3.4 — ocena organoleptyczna (AB 521), p. 3.8 i pkt 3.8.1 — szkodniki i ich pozostałości (AB 635, AB 381); AB 515 wyłącza pkt 3.8.2, którego treści NIE USTALILIŚMY. Pozostałe 3 pozycje (AB 532, AB 1334, AB 1473 — wszystkie organoleptyka) powołują normę bez punktu. Kolejność badań w polu „Zakres” karty (wymiary i forma — druga, badania organoleptyczne — trzecie, zanieczyszczenia i szkodniki — siódme) zgadza się z tymi numerami, jeżeli badania numerowano od 3.2; numeracji normy nie widzieliśmy, więc to tylko zgodność, nie ustalenie.

CZEGO LABORATORIA Z NIEJ NIE BIORĄ. Z 9 rodzajów badań wymienionych na karcie w zakresach akredytacji nie stoi przy tej normie: sprawdzanie jakości opakowań, wilgotność, popiół, tłuszcz metodą refraktometryczną, metale ciężkie ani badania mikrobiologiczne. Nie stoi przy niej też pobieranie próbek, choć karta mówi, że norma określa sprzęt, warunki, liczbę i wielkość próbek.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — pobieranie: według karty norma podaje liczbę i wielkość próbek oraz przygotowanie średniej próbki laboratoryjnej, ale żadna pozycja zakresów nie podaje pobierania jako czynności akredytowanej; wynik dotyczy próbki dostarczonej do laboratorium, a liczby i wielkości próbek NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy. Drugie — pomiar: ocena po ugotowaniu wymaga ugotowania makaronu w określonych warunkach, a jedno laboratorium wymienia wprost „minimalny czas gotowania” (AB 1334); warunków gotowania NIE PODAJEMY. Udział makaronu niewłaściwej długości lub zdeformowanego zależy od tego, co uznaje się za długość właściwą — tego nie ma w zakresach. Trzecie — obliczenie: udział makaronu niewłaściwej długości lub zdeformowanego laboratorium podaje w procentach, czyli względem masy próbki; wielkości próbki NIE PODAJEMY. Czwarte — przedmiot i dokument: AB 381 powołuje pkt 3.8.1 tej normy przy zbożach i przetworach zbożowych, a AB 635 łączy ją z PN-A-74016:1974 przy przetworach zbożowych i makaronie; sprawozdanie bez przypisania normy do wyrobu nie mówi, według której badano.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia ją odpłatnie (7 stron), a podglądu w sieci nie znaleźliśmy. Nie podajemy 9 definicji z normy, sprzętu, liczby i wielkości próbek, warunków gotowania, wyróżników i skali oceny organoleptycznej, kryteriów długości i deformacji, sposobu wykrywania szkodników ani treści punktu 3.8.2. PN-A-74016:1974, powoływana razem z tą normą przez AB 635, jest według swojej karty PKN wycofana 21-07-2016 bez wskazania następcy (odczyt 06.11.2026). Powołań normy w przepisach nie sprawdzaliśmy.

Zasada metody

Według karty normy: z partii makaronu pobiera się próbki w liczbie i wielkości podanej w normie, sprzętem i w warunkach przez nią określonych, przygotowuje próbkę do badań i średnią próbkę laboratoryjną, pakuje je i znakuje, a następnie wykonuje badania z listy 9 rodzajów: jakość opakowań, wymiary i forma, badania organoleptyczne, wilgotność, popiół, tłuszcz metodą refraktometryczną, zanieczyszczenia i szkodniki, metale ciężkie, badania mikrobiologiczne. W zakresach akredytacji przy tej normie stoją tylko trzy z nich: ocena organoleptyczna (prosty test opisowy albo metoda opisowa), makaron niewłaściwej długości lub zdeformowany (metoda wagowa) i szkodniki (metoda wizualna). Przebiegu badań NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Makaron — ocena organoleptyczna przed ugotowaniem i po nim (wygląd, barwa, zapach, smak, konsystencja), prosty test opisowy albo metoda opisowa (pkt 3.4 w zakresie AB 521)
• Minimalny czas gotowania — w zakresie AB 1334 w ramach prostego testu opisowego
• Zawartość makaronu niewłaściwej długości lub zdeformowanego — metoda wagowa (p. 3.3.2 w zakresie AB 705)
• Obecność szkodników i ich pozostałości — metoda wizualna (p. 3.8 i pkt 3.8.1 w zakresach); u AB 381 także przy zbożach i przetworach zbożowych

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-A-74130:1993

Tytuł (PL)

Makaron — Pobieranie próbek i metody badań

Title (EN)

Pasta — Sampling and test methods

Procedura krok po kroku

1. Status dokumentu

   Karta PKN: norma wycofana 21-09-2015, bez pola „Zastąpiona przez” (stan karty na 06.11.2026).

2. Pobranie i przygotowanie próbki

   Według karty norma określa sprzęt i warunki pobierania, liczbę i wielkość próbek, przygotowanie próbki do badań i średniej próbki laboratoryjnej oraz pakowanie i znakowanie próbki; żadna pozycja zakresów akredytacji nie podaje pobierania jako czynności akredytowanej. Liczby i wielkości próbek NIE PODAJEMY.

3. Ocena organoleptyczna

   Przed ugotowaniem: wygląd, barwa, zapach; po ugotowaniu: wygląd, barwa, konsystencja, zapach, smak; u AB 1334 także minimalny czas gotowania (pkt 3.4 w zakresie AB 521). Warunków gotowania i skali NIE PODAJEMY.

4. Makaron niewłaściwej długości lub zdeformowany

   Metoda wagowa, wynik w % (p. 3.3.2 w zakresie AB 705). Kryteriów NIE PODAJEMY.

5. Szkodniki i ich pozostałości

   Metoda wizualna (p. 3.8 i pkt 3.8.1 w zakresach), wynik: obecność albo brak.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zagrożeń i środków ostrożności nie opisujemy — tekstu normy nie mieliśmy, a karta ich nie wymienia
• UWAGA MERYTORYCZNA: oceny po ugotowaniu z dwóch laboratoriów można porównać tylko przy tych samych warunkach gotowania — tych warunków nie podajemy

Najczęstsze pytania