🌱 Magnez całkowity i rozpuszczalny w wodzie w nawozach — atomowa spektrometria absorpcyjna w ekstraktach według PN-EN 15960 i PN-EN 15961, PN-EN 16197

Fizykochemia PN-EN 16197

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „W niniejszej Normie Europejskiej określono metodę oznaczania zawartości magnezu w ekstraktach nawozowych z wykorzystaniem atomowej spektrometrii absorpcyjnej (AAS). Niniejsza metoda ma zastosowanie do ekstraktów nawozów WE otrzymanych według EN 15960 i EN 15961, dla których wymagana jest deklaracja zawartości magnezu całkowitego i/lub magnezu rozpuszczalnego w wodzie, z wyjątkiem niżej wymienionych nawozów, zgodnie z pozycją bibliograficzną [4], Załącznik I D dotyczący drugorzędnych składników pokarmowych: - typ 4 (kizeryt); - typ 5 (siarczan magnezu) i typ 5.1 (roztwór siarczanu magnezu); oraz z wyjątkiem następującego nawozu wymienionego w pozycji bibliograficznej [4], Załącznik I A.3 dotyczący nawozów potasowych: - typ 7 (kizeryt z siarczanem potasu), do których wg pozycji bibliograficznej [4] stosuje się metodę 8.8. UWAGA Metoda 8.8. jest opisana w EN 16198 [2]. Metoda ma zastosowanie do wszystkich ekstraktów nawozowych zawierających pierwiastki w ilościach, które mogą zakłócać kompleksometryczne oznaczanie magnezu." Pozycji bibliograficznej [4] karta nie rozwija; nazwy typów nawozów i załączników odpowiadają układowi załącznika I rozporządzenia (WE) nr 2003/2003, uchylonego od 16 lipca 2022 r. (art. 51 rozporządzenia (UE) 2019/1009) — tego, czy [4] to właśnie ono, z karty nie wiemy.

STATUS (stan karty na 29.09.2026). Karta PN-EN 16197:2013-05 (wersja polska) nie ma adnotacji o wycofaniu — norma AKTUALNA. Publikacja wersji polskiej 19-08-2015, 14 stron, KT 156 Nawozów, ICS 65.080; „Wprowadza: EN 16197:2012 [IDT]"; pola „Zastępuje" nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 16197" (29.09.2026) pokazuje wersję polską i angielską wydania 2013-05, obie bez etykiety „Wycofana".

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 16197: 20 pozycji u 14 laboratoriów. Postaci: „PN-EN 16197:2013-05" — 11 laboratoriów, „PN-EN 16197:2013" — AB 277, AB 789 i AB 820. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN 16197" i pokaże 13 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 13; AB 1186 zostaje poza nią (zapis „PN-EN 15960:2011 PN-EN 16197:2013-05" jednym ciągiem). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 07.03.2025 do 05.08.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona. U AB 333 pierwszy dokument pozycji jest w kopii zniekształcony (dwa numery nałożone na siebie); w zakresie PCA stoją tam PN-EN 15960:2011, PN-EN 15961:2017-02 i PN-EN 16197:2013-05.

CO OZNACZAJĄ. Magnez całkowity (ekstrakt według PN-EN 15960:2011) i rozpuszczalny w wodzie (PN-EN 15961:2017-02) — osobnymi pozycjami u AB 006, AB 180, AB 284, AB 317, AB 779 i AB 787; jedną pozycją z obiema normami ekstrakcji — AB 277, AB 312, AB 333, AB 820, AB 827 i AB 921; tylko magnez całkowity — AB 789 i AB 1186. Technika — wszędzie metoda płomieniowej absorpcyjnej spektrometrii atomowej (FAAS). Zakresy jako MgO w procentach: dolne od 0,01 (AB 312) i 0,080 (AB 006) przez 0,10 (AB 180, AB 317, AB 787 przy magnezie całkowitym) do 1,0 (AB 284, AB 779) i 2,0 (AB 789); górne od 5,00 (AB 317) przez 12,0 (AB 277), 15,0 (AB 333, AB 779, AB 787), 20,0 (AB 312, AB 820, AB 921, AB 1186), 22,0 (AB 827), 23,0 (AB 284) i 25,0 (AB 006, AB 789) do 41,5 (AB 180); AB 006, AB 180 i AB 312 podają też zakres jako Mg.

OBOK TEJ NORMY. Przy magnezie w nawozach mineralnych obok niej stoi AB 006: metodą miareczkową według PN-EN 16198:2013-05 (to w niej jest metoda 8.8, do której odsyła karta) i ICP-OES według procedury IPL-006 — w obu razem z normami ekstrakcji. Poza tą normą magnez w nawozach mineralnych oznaczają metodą ICP-OES — jako jeden z pierwiastków w pozycji „Zawartość pierwiastków" — AB 1095 (PN-EN 16319+A1:2016-02) i AB 696 (procedura PT-LCAW-13, a przy surowcach do wytwarzania nawozów PT-LCAW-16). Przy nawozach naturalnych, organicznych i organiczno-mineralnych laboratoria mają procedury własne (AB 277, AB 312, AB 339, AB 779, AB 787, AB 823, AB 921, AB 930 — FAAS, AB 312 i AB 339 także ICP-OES), a metodą ICP-OES według norm oznaczają magnez także AB 700 (kompost; PN-EN ISO 11885:2009 z PN-EN 16173 i PN-EN 16174), AB 1249 (kompost; PN-EN 16170:2017-02) i AB 213 (kompost, biomasa, stabilizat; PN-EN 16174 z PN-EN 22036). Przy wapnach nawozowych — PN-EN 12947:2003 (AB 006, AB 180, AB 339 i AB 1186 — u AB 1186 przy wapnach zawierających magnez), PN-EN 12946:2023-11 (AB 006) i PN-C-87006-11:1990 (wapna z magnezem). Przy środkach wspomagających uprawę roślin magnez oznaczają metodą ICP-OES AB 213 (z PN-EN 15960, PN-EN 15961 i PN-EN ISO 11885), AB 1365 (PN-EN ISO 11885 z procedurą ILB3b-25) i AB 1748 (PB-80). Wapń w tych samych ekstraktach — według PN-EN 16196 (osobny wpis); ekstrakcja wodą — PN-EN 15961 (osobny wpis).

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — PKN udostępnia ją odpłatnie (14 stron). Nie podajemy długości fali, rodzaju płomienia, dodatków do roztworów, roztworów wzorcowych, rozcieńczeń, obliczeń ani precyzji.

Zasada metody

Według karty magnez w ekstraktach nawozowych (według PN-EN 15960 i PN-EN 15961) oznacza się atomową spektrometrią absorpcyjną; metoda nadaje się też do ekstraktów zawierających pierwiastki zakłócające oznaczenie kompleksometryczne, a dla kizerytu, siarczanu magnezu i kizerytu z siarczanem potasu karta wskazuje metodę 8.8 z EN 16198. W zakresach akredytacji — zawsze płomieniowa AAS. Warunków pomiaru NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Deklarowana zawartość magnezu całkowitego i rozpuszczalnego w wodzie w nawozach mineralnych — w zakresach 14 laboratoriów
• Ekstrakty z pierwiastkami zakłócającymi oznaczenie kompleksometryczne magnezu (karta)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 16197:2013-05 (wersja polska; wprowadza EN 16197:2012 [IDT])

Tytuł (PL)

Nawozy — Oznaczanie magnezu metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej

Title (EN)

Fertilizers — Determination of magnesium by atomic absorption spectrometry

Procedura krok po kroku

1. Ekstrakt

   Ekstrakt nawozu według PN-EN 15960 (magnez całkowity) albo PN-EN 15961 (magnez rozpuszczalny w wodzie).

2. Kwalifikacja nawozu

   Dla kizerytu, siarczanu magnezu (i jego roztworu) oraz kizerytu z siarczanem potasu — metoda 8.8 z EN 16198 zamiast AAS (karta).

3. Pomiar AAS

   Oznaczenie magnezu atomową spektrometrią absorpcyjną — w zakresach płomieniową; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik

   Zawartość magnezu, w zakresach zwykle jako MgO w procentach.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Praca ze spektrometrem płomieniowym — zasady bezpieczeństwa gazów palnych i wyciąg nad palnikiem
• UWAGA MERYTORYCZNA: przy kizerycie i siarczanie magnezu karta wskazuje inną metodę (8.8, EN 16198) — pytając o badanie, podaj typ nawozu

Najczęstsze pytania