⛽ LPG do pojazdów samochodowych — wymagania i metody badań, PN-EN 589

Petrochemia PN-EN 589

Przegląd

ZAKRES WYDANIA OBOWIĄZUJĄCEGO, PRZYTOCZONY DOSŁOWNIE Z KARTY: „W niniejszym dokumencie określono wymagania i metody badań dla paliwa LPG do pojazdów samochodowych (powszechnie znanego jako gaz skroplony pod niskim ciśnieniem lub skroplony gaz węglowodorowy) będącego przedmiotem obrotu. Niniejszy dokument ma zastosowanie do paliwa LPG do pojazdów samochodowych, wykorzystywanego w pojazdach silnikowych przeznaczonych do zasilania paliwem LPG. [...] OSTRZEŻENIE — Zwraca się uwagę na ryzyko pożaru i wybuchu podczas stosowania LPG oraz zagrożenie dla zdrowia, które powstaje na skutek wdychania nadmiernych ilości LPG. LPG jest wysoce lotną cieczą węglowodorową, która jest zwykle przechowywana pod ciśnieniem. W przypadku spadku ciśnienia zostają wytworzone duże ilości gazu tworzące mieszaniny wybuchowe z powietrzem."

ZMIANA ZAKRESU MIĘDZY WYDANIAMI — RZECZ, KTÓRĄ WIDAĆ DOPIERO PRZY PORÓWNANIU KART. Wydanie poprzednie, PN-EN 589+A1:2022-07, definiowało LPG przez WYLICZENIE NUMERÓW UN: 1011, 1075, 1965, 1969 i 1978, wraz z opisem składu („głównie propan, propen, butan, izomery butanu, buteny"). Wydanie z 2024 roku tej definicji NIE ZAWIERA — mówi o gazie „powszechnie znanym jako gaz skroplony pod niskim ciśnieniem lub skroplony gaz węglowodorowy". Definicja zamknięta, odwołująca się do klasyfikacji towarów niebezpiecznych, ustąpiła więc opisowej. Dla laboratorium ma to znaczenie przy przyjmowaniu zlecenia: jeżeli procedura badawcza powołuje się na definicję przez numery UN, powołuje się na wydanie wycofane.

OSTRZEŻENIE JEST CZĘŚCIĄ ZAKRESU, NIE DODATKIEM. Karta przytacza je w polu „Zakres", co jest w normach paliwowych rzadkie: ryzyko pożaru, wybuchu oraz zagrożenie zdrowia przy wdychaniu są wymienione zanim padnie jakiekolwiek wymaganie techniczne. Zdanie o spadku ciśnienia wyjaśnia mechanizm: ciecz przechowywana pod ciśnieniem po jego utracie odparowuje w dużej objętości, tworząc mieszaniny wybuchowe.

OGRANICZENIE ZASTOSOWANIA. Zakres zawęża normę do paliwa używanego „w pojazdach silnikowych przeznaczonych do zasilania paliwem LPG". Gaz do celów grzewczych, turystycznych czy przemysłowych nie podlega tym wymaganiom.

PIĘĆ SPRAWDZONYCH OGNIW W PIĘTNAŚCIE LAT. Karty pobrane 15.09.2026: PN-EN 589:2009 (polska, wycofana 04-05-2012) → PN-EN 589+A1:2012 (wycofana 15-04-2019) → PN-EN 589:2019-04 wraz z poprawką Ap1:2019-07 (wycofana 25-07-2022) → PN-EN 589+A1:2022-07 (wycofana 22-08-2024) → PN-EN 589:2024-08 (obowiązująca). Jest to najczęściej zmieniana norma wyrobu z opisanych w tej partii — a jak pokazuje przykład definicji LPG, zmiana wydania potrafi przebudować sam zakres, nie tylko wartości.

DATA 22-08-2024 DOTYCZY WERSJI ANGIELSKIEJ. Wydanie obowiązujące ukazało się najpierw po angielsku; karta wersji POLSKIEJ podaje datę publikacji 14-10-2025. Przez ponad rok norma obowiązująca była więc dostępna wyłącznie po angielsku — i dopiero od jesieni 2025 istnieje tłumaczenie. Odnotowujemy to, bo laboratorium, które sprawdzało dostępność wersji polskiej w 2024 roku i jej nie znalazło, mogło zostać przy wydaniu wycofanym.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (22 strony, KT 222/PK 1, Paliw Płynnych, ICS 75.160.20). Dlatego NIE PODAJEMY żadnej wartości granicznej: ani liczby oktanowej motorowej, ani zawartości siarki, ani prężności par, ani pozostałości po odparowaniu, ani wymagań wobec zawartości wody.

Zasada metody

Zgodność LPG ocenia się przez zestawienie wyników badań z tabelą wymagań normy. Przedmiotem oceny jest paliwo przeznaczone do pojazdów przystosowanych do zasilania LPG, będące przedmiotem obrotu. Pobranie próbki gazu skroplonego wymaga naczyń ciśnieniowych i procedury odmiennej niż przy paliwach ciekłych, bo materiał zmienia stan skupienia przy utracie ciśnienia.

Zastosowania

• Ocena zgodności LPG przeznaczonego do zasilania pojazdów samochodowych
• Kontrola jakości paliwa na stacjach autogazu i w rozlewniach
• Rozstrzyganie reklamacji dotyczących jakości autogazu
• Dokument odniesienia dla wpisów metodycznych o badaniach LPG — w tej bazie między innymi o działaniu korodującym na miedź

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 589:2024-08 (dostępna po polsku i angielsku; wprowadza EN 589:2024 [IDT]; zastępuje PN-EN 589+A1:2022-07 — WYCOFANE 22-08-2024)

Tytuł (PL)

Paliwa do pojazdów samochodowych -- LPG -- Wymagania i metody badań

Title (EN)

Automotive fuels — LPG — Requirements and test methods

Procedura krok po kroku

1. Ustalenie wydania normy

   Od 22-08-2024 obowiązuje PN-EN 589:2024-08. Sprawdź, czy własna procedura nie powołuje definicji przez numery UN — ta pochodzi z wydania wycofanego.

2. Ustalenie zastosowania

   Norma dotyczy paliwa do pojazdów przystosowanych do LPG. Gaz grzewczy podlega innym dokumentom.

3. Pobranie próbki

   Do naczynia ciśnieniowego, procedurą właściwą dla gazów skroplonych.

4. Wykonanie oznaczeń wskazanymi metodami

   Metoda jest częścią wymagania.

5. Ocena łączna i zapis

   Podaj pełne oznaczenie normy z rokiem wydania oraz warunki pobrania próbki.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Zakres normy zawiera OSTRZEŻENIE: ryzyko pożaru i wybuchu podczas stosowania LPG oraz zagrożenie zdrowia na skutek wdychania nadmiernych ilości
• LPG jest wysoce lotną cieczą przechowywaną pod ciśnieniem — przy spadku ciśnienia powstają duże ilości gazu tworzącego mieszaniny wybuchowe z powietrzem
• Gaz jest cięższy od powietrza i gromadzi się w zagłębieniach oraz kanałach; rozprężający się gaz powoduje odmrożenia — wymagane rękawice i okulary ochronne

Najczęstsze pytania