🧵 Wyznaczanie liczby kolumienek i rządków na centymetr oraz liczby oczek na centymetr kwadratowy w dzianinach rządkowych i kolumienkowych — próba wstępna decydująca o metodzie, metoda A z lupą o okienku co najmniej 20 mm (od 10 kolumienek/cm), metoda B z linijką na odcinku Lb dającym ponad 30 oczek (poniżej 10 kolumienek/cm), liczenie igłą preparacyjną z dokładnością do pół oczka w co najmniej pięciu miejscach, średnie i iloczyn średnich, PN-EN 14971

Materiały i NDT PN-EN 14971

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 14971:2006 (tekst EN 14971:2006, angielski): w całości — od strony tytułowej przez spis treści, przedmowę i rozdziały 1–10 do załącznika A (przykłady liczenia) na stronie 7 włącznie. Poza próbką zostaje tylko bibliografia.

WEDŁUG TEKSTU EN 14971:2006. Normę przygotował CEN/TC 248 „Tekstylia i wyroby włókiennicze” (sekretariat BSI); CEN zatwierdził ją 09.12.2005. Zakres (1): metoda badania wyznacza liczbę kolumienek i rządków na centymetr w większości dzianin. Powołanie normatywne (2): EN ISO 139 (atmosfery normalne do kondycjonowania i badań). Terminy (3): dzianiny rządkowe — oczka tworzone przez każdą nitkę wątku przebiegają w zasadzie w poprzek dzianiny, nitka podawana prostopadle do kierunku wytwarzania; dzianiny kolumienkowe — oczka tworzone przez każdą nitkę osnowy przebiegają w zasadzie wzdłuż dzianiny, nitka podawana mniej więcej zgodnie z kierunkiem wytwarzania; rządek — szereg oczek w poprzek dzianiny rządkowej lub kolumienkowej; kolumienka — szereg oczek wzdłuż dzianiny; strona prawa (techniczna strona licowa) — złożona wyłącznie z oczek prawych; strona lewa (techniczna strona odwrotna) — wyłącznie z oczek lewych; strona lewa bywa stroną efektową odzieży. Zasada (4): kolumienki i rządki w reprezentatywnej próbce liczy się odpowiednimi przyrządami powiększającymi i liczącymi, a wynik odnosi się do długości. Aparatura (5): lupa do liczenia o okienku co najmniej 20 mm w każdym kierunku (dopuszczalne inne odpowiednie przyrządy), wzorcowana linijka z podziałką 1 mm, igły preparacyjne, nożyczki lub ostrze, przyrząd optyczny z powiększeniem. Kondycjonowanie (6): atmosfera normalna według EN ISO 139. Próbka (7): na tyle duża, by policzyć kolumienki i rządki w pięciu różnych miejscach jak najpełniej reprezentujących dzianinę, z wyłączeniem brzegów. Procedura (8): próbkę układa się poziomo, bez naprężenia, w atmosferze normalnej na co najmniej 16 h, by osiągnęła stan odprężony; w próbie wstępnej przykłada się lupę dwiema krawędziami ściśle równolegle do kolumienek i liczy igłą preparacyjną kolumienki z dokładnością do pół oczka — przy 10 lub więcej kolumienkach na centymetr stosuje się metodę A, przy mniej niż 10 — metodę B, a długość Lb ustala się tak, by policzonych kolumienek było ponad 30; to samo powtarza się dla rządków. Metoda A (8.3): notuje się szerokość okienka La, lupę przykłada się krawędziami równolegle do kolumienek (przy liczeniu kolumienek) albo do rządków (przy liczeniu rządków) i liczy igłą z dokładnością do pół oczka, w co najmniej pięciu miejscach; w strukturach złożonych kolumienki i rządki widoczne gołym okiem mogą składać się z dwóch lub więcej struktur — wtedy mierzy się liczbę oczek na powierzchnię. Metoda B (8.4): linijkę przykłada się równolegle do rządków (liczenie kolumienek) albo do kolumienek (liczenie rządków) i liczy igłą z dokładnością do pół oczka na długości Lb z próby wstępnej, w co najmniej pięciu miejscach; uwaga o strukturach złożonych jak w metodzie A. Obliczenia (9): poszczególne liczby kolumienek i rządków na centymetr, średnia arytmetyczna w każdym kierunku, liczba oczek na centymetr kwadratowy jako iloczyn średnich. Sprawozdanie (10): powołanie EN 14971, identyfikacja próbki, metoda A lub B, strona pomiaru, wyniki indywidualne, średnie, liczba oczek na cm², odstępstwa. Załącznik A (informacyjny): przykłady liczenia na rysunkach splotów — ściągacz 1×1 (5 kolumienek, 4 rządki), interlok (4 kolumienki), półpatent (5 kolumienek, 3 rządki), dzianina kolumienkowa atłasowa (4 kolumienki, 4 rządki).

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 14971”, 03.10.2026) jest PN-EN 14971:2007 (wersja polska, „Wprowadza: EN 14971:2006 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu oraz PN-EN 14971:2006 (wersja angielska) wycofana i zastąpiona przez PN-EN 14971:2007; pozostałe wyniki tego hasła to normy PN-EN ISO 14971 o zarządzaniu ryzykiem wyrobów medycznych — inny dokument o podobnym numerze. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN 14971:2006 ma status „Published”, etap 90.20 („Review Enquiry”) od 15.07.2026. Liczbę nitek w tkaninach opisuje osobny wpis o PN-EN ISO 7211-2.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 14971 stoi w 6 rekordach u 5 laboratoriów: AB 154, AB 164 (2), AB 198, AB 225, AB 1417. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 29.12.2025 do 08.07.2026) numer stoi w 6 wierszach tych samych laboratoriów (AB 164 — 2, w dwóch lokalizacjach, pozostałe po 1); w żadnym z pięciu dokumentów numery stron się nie powtarzają. Wszędzie postać „PN-EN 14971:2007”; u AB 154 w tym samym wierszu stoją też PN-EN 1049-2:2000 i PN-EN ISO 7211-2:2025-03 (liczba nitek w tkaninach). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN 14971”) pokazuje wszystkie 5 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Dzianiny (AB 198, AB 225), dzianiny i wyroby dziane (AB 164), dzianiny i wyroby pończosznicze (AB 1417), płaskie wyroby włókiennicze (AB 154). Cechy: liczba rządków i kolumienek na jednostkę długości lub na 1 cm (wszystkie), liczba oczek na 1 cm² „z obliczeń” (AB 164, AB 1417) lub na jednostkę powierzchni (AB 225). Metody A lub B żaden zakres nie wskazuje.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy przygotowaniu: dzianina ma osiągnąć stan odprężony — co najmniej 16 h bez naprężenia w atmosferze EN ISO 139 (8.1). Przy wyborze metody: próg 10 kolumienek na centymetr z próby wstępnej (8.2). Przy metodzie B: odcinek Lb musi obejmować ponad 30 policzonych oczek (8.2). Przy ustawieniu: krawędzie lupy lub linijka ściśle równolegle do właściwego kierunku (8.3, 8.4). Przy liczeniu: do pół oczka, w co najmniej pięciu miejscach, bez brzegów (7, 8). Przy splotach złożonych: widoczne kolumienki i rządki mogą być złożeniem kilku struktur — wtedy liczy się oczka na powierzchnię (8.3.2, 8.4.2). Przy wyniku: oczka na cm² to iloczyn średnich, a w sprawozdaniu trzeba podać stronę pomiaru i metodę (9, 10). Przy wyszukiwaniu: nie mylić z PN-EN ISO 14971 (wyroby medyczne).

CZEGO NIE PODAJEMY. Precyzji metody norma w czytanym tekście nie podaje. Nie odtwarzamy rysunków splotów z załącznika A.

Zasada metody

Kolumienki i rządki nieprzeciągniętej, kondycjonowanej dzianiny liczy się igłą preparacyjną z dokładnością do pół oczka: w okienku lupy (metoda A, od 10 kolumienek na centymetr) albo wzdłuż linijki na odcinku dającym ponad 30 oczek (metoda B), w co najmniej pięciu miejscach. Z wyników liczy się kolumienki i rządki na centymetr, ich średnie, a liczbę oczek na cm² — jako iloczyn średnich.

Zastosowania

• Większość dzianin rządkowych i kolumienkowych (1, 3)
• Splot złożony — liczba oczek na jednostkę powierzchni (8.3.2, 8.4.2)
• Dzianiny, wyroby dziane i pończosznicze, płaskie wyroby włókiennicze — pozycje w zakresach akredytacji 5 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 14971:2007

Tytuł (PL)

Tekstylia — Dzianiny — Wyznaczanie liczby oczek na jednostkę długości i jednostkę powierzchni

Title (EN)

Textiles — Knitted fabrics — Determination of number of stitches per unit length and unit area

Procedura krok po kroku

1. Kondycjonowanie

   Próbka poziomo, bez naprężenia, co najmniej 16 h w atmosferze EN ISO 139 (8.1). PN-EN 14971:2007 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Próba wstępna

   Liczba kolumienek na cm w okienku lupy: ≥ 10 — metoda A, < 10 — metoda B z odcinkiem Lb dającym ponad 30 oczek; to samo dla rządków (8.2).

3. Liczenie metodą A

   Lupa krawędziami równolegle do kolumienek (lub rządków), liczenie igłą do pół oczka, co najmniej 5 miejsc (8.3).

4. Liczenie metodą B

   Linijka równolegle do rządków (lub kolumienek), liczenie na odcinku Lb do pół oczka, co najmniej 5 miejsc (8.4).

5. Obliczenia i sprawozdanie

   Kolumienki i rządki na cm, średnie, oczka na cm² jako iloczyn średnich; w sprawozdaniu metoda i strona pomiaru (9, 10).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Igły preparacyjne i ostrze — ryzyko ukłucia i skaleczenia

Najczęstsze pytania