🌿 Liczba bakterii w powietrzu atmosferycznym (imisja) — pobieranie próbek metodą aspiracyjną i sedymentacyjną (tytuł normy), w zakresach laboratoriów metoda płytkowa; PN-Z-04111-02:1989 (wycofana 25-08-2015); pole „Zakres” na karcie PKN dotyczy chlorku metylenu, nie tej normy

Środowisko PN-Z-04111-02

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tytuł z karty PKN: „Ochrona czystości powietrza -- Badania mikrobiologiczne -- Oznaczanie liczby bakterii w powietrzu atmosferycznym (imisja) przy pobieraniu próbek metodą aspiracyjną i sedymentacyjną”. Pole „Zakres” na tej samej karcie brzmi w całości: „Metodę stosuje się do oznaczania stężeń par chlorku metylenu w powietrzu na stanowiskach pracy przy przeprowadzaniu kontroli warunków sanitarno-higienicznych.” — to opis innej normy (chlorek metylenu ma w katalogu własną serię PN-Z-04110), więc pole „Zakres” nie mówi nic o tej normie. Z tytułu wynika tylko przedmiot (liczba bakterii, powietrze atmosferyczne — imisja) i dwa sposoby pobierania (aspiracyjny i sedymentacyjny). Tekstu normy (5 stron) nie mieliśmy.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04111-02:1989 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 02-05-1989, data wycofania 25-08-2015, 5 stron, grupa cenowa C, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 280 Jakości Powietrza, ICS 07.100.99 i 13.040.20; karta nie wskazuje normy zastępującej. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04111” (04.10.2026) pokazuje trzy arkusze serii „Badania mikrobiologiczne” — 01:1989 (postanowienia ogólne i zakres normy), 02:1989 (bakterie) i 03:1989 (grzyby mikroskopowe w powietrzu atmosferycznym, metoda aspiracyjna) — wszystkie z etykietą „Wycofana”. Innych norm o liczbie bakterii w powietrzu w tym wpisie nie przeszukiwaliśmy i nie wskazujemy.

WARTOŚCI ODNIESIENIA. Tekst wykazu NDS (Dz.U. 2026 poz. 447) nie zawiera słów „bakterie”, „drobnoustroje” ani „mikroorganizmy” (przeszukanie 04.10.2026) — wykaz nie podaje wartości dla liczby bakterii w powietrzu; ten wpis nie podaje żadnych wartości odniesienia dla wyników.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04111-02 (z dowolnym separatorem arkusza) stoi w 5 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 26.01.2026 i 07.08.2026 — oba po wycofaniu normy) — w 2 wierszach u tych samych laboratoriów (u AB 510 jeden wiersz obejmuje cztery rekordy kopii); przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. AB 418 — „PN-89/Z-04111.02”; AB 510 — „PB-ZL-8, wyd. 2, z dn. 20.01.2020 opracowana na podstawie Instrukcji obsługi aparatu MAS-100 Eco MERCK i PN- 89/Z-04111/02-03” (procedura własna oparta na instrukcji próbnika i arkuszach 02 i 03). Zakładka „Laboratoria” pod hasłem „PN-89/Z-04111.02” pokazuje 1 laboratorium (AB 418); AB 510 jest w niej widoczne tylko pod kluczem zaczynającym się od „PB-ZL-8…”, bo element dokumentów odniesienia zaczyna się od procedury — sprawdzone zapytaniami zakładki w kopii i na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). Przedmiot u obu: „Powietrze”. AB 418 — liczba bakterii w 37 °C, metoda płytkowa (posiew wgłębny); w sąsiednim wierszu liczbę grzybów oznacza według PN-89/Z-04111/03. AB 510 — pobieranie próbek do badań mikrobiologicznych metodą zderzeniową oraz ogólna liczba drobnoustrojów, liczba pleśni i drożdży i liczba grzybów metodą płytkową. Zakresów kopia nie podaje.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — karta: pole „Zakres” opisuje chlorek metylenu, więc kto czyta tylko kartę, dostaje opis niewłaściwej normy; o metodzie mówi wyłącznie tytuł. Drugie — sposób pobierania: tytuł wymienia metodę aspiracyjną i sedymentacyjną, a AB 510 pobiera próbki metodą zderzeniową według instrukcji aparatu — czy to warunki normy, z zakresu nie wynika. Trzecie — przedmiot: norma dotyczy powietrza atmosferycznego (imisja); zakresy mówią ogólnie „Powietrze” — jeśli laboratorium bada tak powietrze w pomieszczeniach lub na stanowiskach pracy, stosuje normę poza jej tytułowym przedmiotem. Czwarte — wielkości: tytuł arkusza 02 mówi o bakteriach; pleśnie, drożdże i grzyby AB 510 oznacza z odwołaniem do arkuszy 02 i 03 łącznie, a AB 418 grzyby — według arkusza 03. Piąte — status: cała seria wycofana, a oba laboratoria mają ją w zakresach wydanych w 2026 r. Szóste — zakładka „Laboratoria” nie pokaże AB 510 pod numerem normy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy, a karta ma pole „Zakres” innej normy — nie podajemy objętości ani czasu pobierania, podłoża, temperatury i czasu inkubacji (poza „37 °C” z zakresu AB 418), sposobu liczenia ani obliczeń. Nie twierdzimy, że inna norma zastąpiła PN-Z-04111-02:1989 — PKN takiej nie wskazuje.

Zasada metody

Według tytułu normy: oznaczanie liczby bakterii w powietrzu atmosferycznym (imisja) przy pobieraniu próbek metodą aspiracyjną i sedymentacyjną. Pole „Zakres” na karcie PKN opisuje inną normę (chlorek metylenu), więc zasady metody NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy. Laboratoria liczą kolonie metodą płytkową. Norma jest wycofana (25-08-2015).

Zastosowania

• Badania mikrobiologiczne powietrza — liczba bakterii (AB 418), ogólna liczba drobnoustrojów, pleśnie, drożdże i grzyby (AB 510 razem z arkuszem 03), mimo wycofania normy
• Powietrze atmosferyczne (imisja) według tytułu normy; zakresy laboratoriów mówią ogólnie „Powietrze”

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04111-02:1989

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania mikrobiologiczne — Oznaczanie liczby bakterii w powietrzu atmosferycznym (imisja) przy pobieraniu próbek metodą aspiracyjną i sedymentacyjną

Title (EN)

Air purity protection — Microbiological tests — Determination of the number of bacteria in ambient air (immission) with sampling by the aspiration and sedimentation methods

Procedura krok po kroku

1. Status i karta

   PN-Z-04111-02:1989 wycofana 25-08-2015, bez wskazanej następczyni; pole „Zakres” na karcie opisuje inną normę (stan karty na 04.10.2026).

2. Pobieranie

   Metodą aspiracyjną lub sedymentacyjną (tytuł normy); objętości i czasu NIE PODAJEMY.

3. Inkubacja i liczenie

   Laboratoria stosują metodę płytkową (AB 418 — posiew wgłębny, bakterie w 37 °C); warunków normy NIE PODAJEMY.

4. Wynik

   Liczba bakterii w powietrzu; wykaz NDS nie podaje dla niej wartości — wpis nie podaje wartości odniesienia.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Próbki do badań mikrobiologicznych — zasady bezpieczeństwa laboratorium mikrobiologicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: pole „Zakres” na karcie PKN dotyczy chlorku metylenu, nie tej normy; norma wycofana 25-08-2015

Najczęstsze pytania