🏗️ Kruszywa do mieszanek bitumicznych — wymagania wyrobu, PN-EN 13043

Budownictwo PN-EN 13043

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „Określono właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających uzyskiwanych w wyniku procesu naturalnego, przemysłowego lub z recyklingu materiałów stosowanych do mieszanek bitumicznych i powierzchniowych utrwaleń stosowanych na drogach, lotniskach i innych powierzchniach przeznaczonych do ruchu. Nie uwzględniono odzyskanych mieszanek bitumicznych. Podano definicje 16 terminów".

WYŁĄCZENIE, KTÓRE ROZSTRZYGA WIĘCEJ NIŻ SAM ZAKRES. Zdanie „Nie uwzględniono odzyskanych mieszanek bitumicznych" stoi tuż po wymienieniu kruszyw z recyklingu — i te dwie rzeczy łatwo pomylić. Kruszywo Z RECYKLINGU (na przykład z rozkruszonego betonu albo materiałów przemysłowych) jest objęte normą; ODZYSKANA MIESZANKA BITUMICZNA, czyli destrukt asfaltowy pochodzący z frezowania nawierzchni, nie jest. Destrukt nie jest bowiem kruszywem — to kruszywo już otoczone lepiszczem, o innym zachowaniu i innym sposobie badania. Powołanie tej normy przy ocenie destruktu jest więc powołaniem dokumentu poza jego zakresem, a bywa spotykane właśnie dlatego, że materiał wygląda jak kruszywo.

SZESNAŚCIE DEFINICJI. Karta odnotowuje, że norma podaje definicje 16 terminów. Przy dokumentach wyrobu część sporów bierze się nie z liczb, lecz z nazw: co jest kruszywem grubym, co drobnym, co wypełniaczem. Norma rozstrzyga to własnym słownikiem, a spór o wynik często okazuje się sporem o definicję.

DWIE NORMY KRUSZYWOWE, JEDNO KRUSZYWO. PN-EN 12620 dotyczy kruszyw do betonu, PN-EN 13043 — do mieszanek bitumicznych. Zakresy obu są niemal identycznie sformułowane co do źródeł materiału; różnią się przeznaczeniem i — czego karty nie rozstrzygają — wymaganiami. Zdanie „kruszywo spełnia wymagania normy" jest zatem niepełne, dopóki nie wiadomo, KTÓREJ normy wyrobu dotyczy.

TRZY POWIERZCHNIE W TYTULE. Zakres wymienia drogi, LOTNISKA oraz inne powierzchnie przeznaczone do ruchu. Zastosowanie lotniskowe bywa pomijane przy czytaniu nazwy normy, a jest w niej wymienione wprost.

MIEJSCE W UKŁADZIE DOKUMENTÓW. Badania wykonuje się normami serii PN-EN 932 i PN-EN 933 — tymi samymi co dla kruszyw betonowych. Metody badania samych mieszanek opisuje seria PN-EN 12697, w tej bazie reprezentowana między innymi przez wpis o gęstości (PN-EN 12697-5, partia 42).

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (KT 108, Kruszyw i Kamienia Budowlanego). Dlatego NIE PODAJEMY wymagań dla żadnej właściwości ani treści szesnastu definicji.

Zasada metody

Kruszywo przeznaczone do mieszanek bitumicznych opisuje się zestawem właściwości, których wymagania określa ta norma wyrobu, wraz z własnym słownikiem szesnastu terminów. Badania wykonuje się normami metodycznymi serii PN-EN 932 i PN-EN 933, a wyniki odnosi do wymagań właściwych dla zadeklarowanego zastosowania.

Zastosowania

• Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw do mieszanek mineralno-asfaltowych
• Kruszywa do powierzchniowych utrwaleń nawierzchni
• Kruszywa do nawierzchni lotniskowych
• Rozstrzygnięcie, czy badany materiał jest objęty normą — destrukt asfaltowy jest z niej wyłączony

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 13043:2004 (wersja polska)

Tytuł (PL)

Kruszywa do mieszanek bitumicznych i powierzchniowych utrwaleń stosowanych na drogach, lotniskach i innych powierzchniach przeznaczonych do ruchu

Title (EN)

Aggregates for bituminous mixtures and surface treatments for roads, airfields and other trafficked areas

Procedura krok po kroku

1. Sprawdzenie, czy materiał jest objęty normą

   Kruszywo z recyklingu — tak. Odzyskana mieszanka bitumiczna (destrukt asfaltowy) — NIE, zakres ją wyłącza.

2. Ustalenie zastosowania

   Droga, lotnisko czy inna powierzchnia ruchu.

3. Sprawdzenie, czy właściwa jest ta norma

   Do betonu stosuje się PN-EN 12620. To samo kruszywo może spełniać jedną i nie spełniać drugiej.

4. Sprawdzenie definicji

   Norma podaje 16 własnych definicji. Przed sporem o liczby upewnij się, że obie strony rozumieją nazwy tak samo.

5. Wykonanie badań i zapis

   Normami serii PN-EN 932 i PN-EN 933. W sprawozdaniu podaj normę wyrobu i zastosowanie.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pylenie przy przesiewaniu kruszyw drobnych — wymagana ochrona dróg oddechowych
• Destrukt asfaltowy może zawierać substancje smoliste z dawnych nawierzchni — przy pracy z materiałem z rozbiórki wymagana ostrożność i sprawdzenie pochodzenia
• UWAGA MERYTORYCZNA: destrukt asfaltowy wygląda jak kruszywo, ale jest wyłączony z zakresu tej normy

Najczęstsze pytania