🏗️ Kruszywa do betonu — wymagania wyrobu, PN-EN 12620
Krótko: o co chodzi
Norma wyrobu określająca właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających przeznaczonych do betonu — uzyskiwanych ze źródeł naturalnych, przemysłowych i z recyklingu. Badanie wykonuje się według normy PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska; człon +A1 jest częścią oznaczenia); Objęte źródła kruszywa: Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów. Procedura obejmuje 5 kroków; stosuje się je m.in. do: Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw przeznaczonych do betonu, Zakładowa kontrola produkcji w kopalniach kruszyw i na węzłach przeróbczych, Ocena kruszyw z recyklingu przed zastosowaniem w betonie.
W skrócie
- Norma: PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska; człon +A1 jest częścią oznaczenia)
- Kategoria: Budownictwo
- Kroków procedury: 5
- Objęte źródła kruszywa: Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów
- Przedmiot normy: Właściwości kruszyw i kruszyw WYPEŁNIAJĄCYCH — obie kategorie wymienione w zakresie osobno
- Pełne oznaczenie: PN-EN 12620+A1:2010 — człon +A1 jest częścią numeru
Przegląd
ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „Określono właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających - uzyskiwanych w wyniku procesu naturalnego, przemysłowego lub z recyklingu - oraz mieszanek tych materiałów stosowanych do betonu".
TRZY ŹRÓDŁA KRUSZYWA W JEDNYM ZDANIU. Zakres obejmuje kruszywa naturalne, przemysłowe oraz Z RECYKLINGU, a także mieszanki tych materiałów. Ostatnia kategoria bywa pomijana w starszych opracowaniach, a jej znaczenie rośnie. Kruszywo z recyklingu podlega tej samej normie wyrobu co naturalne.
MIEJSCE W UKŁADZIE DOKUMENTÓW. Badanie uziarnienia wykonuje się wg PN-EN 933-1 na sitach o wymiarach wg PN-EN 933-2, po pomniejszeniu próbki wg PN-EN 932-2 (wszystkie opisane w partii 41), z użyciem wyposażenia wg PN-EN 932-5 (partia 42). PN-EN 12620 mówi, jakie wyniki są dopuszczalne dla kruszywa do betonu. Analogiczną rolę dla kruszyw drogowych pełni PN-EN 13043, opisana w tej samej partii.
CO OZNACZA SŁOWO „WŁAŚCIWOŚCI" W ZAKRESIE. Karta mówi, że norma „określa właściwości" — nie że podaje jedną wartość graniczną dla każdej z nich. Postaci tych wymagań nie znamy, bo nie mamy tekstu; nie twierdzimy zatem, w jakiej formie są wyrażone. Wiadomo natomiast, czego dotyczą: właściwości kruszyw i kruszyw wypełniających oraz ich mieszanek.
CZŁON +A1 JEST CZĘŚCIĄ OZNACZENIA. Obowiązująca pozycja to PN-EN 12620+A1:2010, dostępna po polsku. Powołanie „PN-EN 12620:2004" wskazuje dokument sprzed zmiany. W tej bazie norma jest powoływana przez cztery wpisy.
CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie (KT 108, Kruszyw i Kamienia Budowlanego). Dlatego NIE PODAJEMY wymagań dla żadnej właściwości: uziarnienia, kształtu ziaren, odporności na rozdrabnianie, zawartości pyłów, nasiąkliwości, mrozoodporności ani zawartości zanieczyszczeń.
Zasada metody
Kruszywo do betonu opisuje się zestawem właściwości, których wymagania określa norma wyrobu. Ocena zgodności polega na wykonaniu badań normami metodycznymi serii PN-EN 932 i PN-EN 933, a następnie odniesieniu wyników do wymagań tej normy dla zadeklarowanego zastosowania.
Zastosowania
- Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw przeznaczonych do betonu
- Zakładowa kontrola produkcji w kopalniach kruszyw i na węzłach przeróbczych
- Ocena kruszyw z recyklingu przed zastosowaniem w betonie
- Dokument odniesienia dla wpisów metodycznych o badaniach kruszyw
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Objęte źródła kruszywa | Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów |
| Przedmiot normy | Właściwości kruszyw i kruszyw WYPEŁNIAJĄCYCH — obie kategorie wymienione w zakresie osobno |
| Pełne oznaczenie | PN-EN 12620+A1:2010 — człon +A1 jest częścią numeru |
| Normy metodyczne, do których się odnosi | PN-EN 933-1 (uziarnienie), PN-EN 933-2 (sita), PN-EN 932-2 (pomniejszanie próbek), PN-EN 932-5 (wyposażenie) |
| Wymagania dla właściwości | NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mamy; nie twierdzimy też, w jakiej postaci są wyrażone |
| Wersja językowa | Dostępna PO POLSKU |
| Status | Obowiązująca — karta PKN bez nagłówka „Wycofana" i bez wiersza „Data wycofania" (sprawdzone 15.09.2026) |
Norma
- Numer normy
- PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska; człon +A1 jest częścią oznaczenia)
- Tytuł (PL)
- Kruszywa do betonu
- Title (EN)
- Aggregates for concrete
Procedura krok po kroku
-
Ustalenie zastosowania kruszywa
Kruszywo do betonu i do mieszanek bitumicznych podlegają różnym normom wyrobu — ta dotyczy betonu.
-
Odczytanie wymagań z normy
WYMAGAŃ NIE PODAJEMY — są w tekście normy.
-
Wykonanie badań wg norm metodycznych
Pomniejszenie próbki wg PN-EN 932-2, uziarnienie wg PN-EN 933-1 na sitach wg PN-EN 933-2.
-
Odniesienie wyników do wymagań
Wynik sam w sobie nie orzeka o przydatności — orzeka jego stosunek do wymagania dla danego zastosowania.
-
Zapis w sprawozdaniu
Podaj pełne oznaczenie normy z członem +A1.
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Brak wyposażenia własnego | Aparaturę określają normy metodyczne serii PN-EN 932 i PN-EN 933 | — |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Brak odczynników | — | Dokument o wymaganiach wobec wyrobu |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Pylenie przy pobieraniu i przesiewaniu kruszyw — przy materiałach z krzemionką krystaliczną wymagana ochrona dróg oddechowych
- Kruszywa z recyklingu mogą zawierać zanieczyszczenia obce, w tym ostre odłamki — wymagane rękawice
- UWAGA MERYTORYCZNA: to samo kruszywo może spełniać wymagania do betonu i nie spełniać wymagań do mieszanek bitumicznych — obowiązują różne normy wyrobu
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN 12620+A1:2010 (wersja polska; człon +A1 jest częścią oznaczenia) — „Kruszywa do betonu”. Tytuł angielski: „Aggregates for concrete”.
Na czym polega ta metoda?
Kruszywo do betonu opisuje się zestawem właściwości, których wymagania określa norma wyrobu. Ocena zgodności polega na wykonaniu badań normami metodycznymi serii PN-EN 932 i PN-EN 933, a następnie odniesieniu wyników do wymagań tej normy dla zadeklarowanego zastosowania.
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
Objęte źródła kruszywa: Naturalne, przemysłowe ORAZ z recyklingu, a także mieszanki tych materiałów; Przedmiot normy: Właściwości kruszyw i kruszyw WYPEŁNIAJĄCYCH — obie kategorie wymienione w zakresie osobno; Pełne oznaczenie: PN-EN 12620+A1:2010 — człon +A1 jest częścią numeru; Normy metodyczne, do których się odnosi: PN-EN 933-1 (uziarnienie), PN-EN 933-2 (sita), PN-EN 932-2 (pomniejszanie próbek), PN-EN 932-5 (wyposażenie).
Ile trwa wykonanie badania?
Procedura obejmuje 5 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Brak wyposażenia własnego.
Gdzie stosuje się to badanie?
Specyfikowanie i ocena zgodności kruszyw przeznaczonych do betonu; Zakładowa kontrola produkcji w kopalniach kruszyw i na węzłach przeróbczych; Ocena kruszyw z recyklingu przed zastosowaniem w betonie; Dokument odniesienia dla wpisów metodycznych o badaniach kruszyw.
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Pylenie przy pobieraniu i przesiewaniu kruszyw — przy materiałach z krzemionką krystaliczną wymagana ochrona dróg oddechowych; Kruszywa z recyklingu mogą zawierać zanieczyszczenia obce, w tym ostre odłamki — wymagane rękawice; UWAGA MERYTORYCZNA: to samo kruszywo może spełniać wymagania do betonu i nie spełniać wymagań do mieszanek bitumicznych — obowiązują różne normy wyrobu.
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN 12620.