🏗️ Krawężniki betonowe — wytrzymałość na zginanie, nasiąkliwość, ścieralność, mrozoodporność z solą odladzającą, wymiary i śliskość według załączników normy wyrobu; PN-EN 1340

Budownictwo PN-EN 1340

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. To norma wyrobu, a nie norma metodyczna: określa materiały, właściwości, wymagania i metody badań niezbrojonych, prefabrykowanych krawężników z betonu na spoiwie cementowym, elementów kanałów odpływowych (channels) i kształtek uzupełniających, przeznaczonych do nawierzchni z ruchem i do pokryć dachowych (EN 1340:2003, rozdz. 1). Elementy służą do oddzielania, fizycznego albo wizualnego wyznaczania granic, odwodnienia albo ograniczenia nawierzchni. Norma zastrzega, że przy regularnym używaniu opon z kolcami potrzebne bywają wymagania dodatkowe, że poza tolerancjami nie zawiera wymagań dotyczących przekrojów, kształtów i wymiarów oraz że nie zajmuje się wyczuwalnością dotykową ani widocznością krawężników. Pole „Zakres” karty PKN PN-EN 1340:2004, w całości: „Norma zawiera postanowienia dotyczące materiałów, właściwości, wymagań i metod badań odnoszących się do prefabrykowanych krawężników, elementów kanałów odpływowych i kształtek uzupełniających wykonanych z betonu niezbrojonego, przeznaczonych do stosowania jako elementy nawierzchni drogowych oraz pokryć dachowych. Podano definicje 19 terminów” (na karcie bez kropki na końcu).

METODY SĄ W ZAŁĄCZNIKACH NORMATYWNYCH (spis treści EN 1340:2003). B — odbiór dostarczonej partii (pobieranie próbek, kryteria zgodności); C — pomiar wymiarów pojedynczego elementu (wymiary całkowite, nachylenie ściany bocznej, profil ściany, prostoliniowość, grubość warstwy licowej); D — mrozoodporność z udziałem soli odladzającej; E — całkowita nasiąkliwość; F — wytrzymałość na zginanie; G — ścieralność szeroką tarczą ścierną; H — ścieralność metodą Böhmego; I — wartość odporności na poślizg powierzchni niepolerowanej (USRV); J — sprawdzenie wyglądu. Załącznik K (informacyjny) pokazuje ocenę zgodności wytrzymałości na zginanie metodą zmiennych, ZA — związek z dyrektywą o wyrobach budowlanych. Tych samych liter załączników używają normy o kostce brukowej (PN-EN 1338, osobny wpis tej bazy) i o płytach brukowych (PN-EN 1339), ale zawartość załącznika F jest w każdej inna: przy kostce — rozłupywanie, przy płytach — zginanie i obciążenie niszczące, przy krawężnikach — zginanie.

CO PODAJE PRZECZYTANY FRAGMENT (EN 1340:2003 do pkt 5.2.3.2). Krawężnik może być z jednego betonu albo z warstwą licową i podkładową; warstwa licowa ma mieć co najmniej 4 mm grubości na powierzchni, którą producent deklaruje jako licową, mierzonej według załącznika C, i być integralną częścią elementu (pojedyncze ziarna kruszywa wchodzące w warstwę licową się pomija). Krawędź ścięta o więcej niż 2 mm jest fazą, której wymiary deklaruje producent. Wymiary robocze podaje producent; zalecana długość krawężnika prostego razem ze spoiną to 1000 mm. Krawężniki łukowe opisuje się jako wypukłe albo wklęsłe względem linii odniesienia; zalecane promienie to 0,5; 1; 2; 3; 4; 5; 6; 8; 10 i 15 m, a zalecana długość 780 mm (normy krajowe mogą przyjąć inne).

POPRAWKA EN 1340:2003/AC:2006 (pełny tekst poprawki, w mocy od 17.05.2006). Oprócz zmian redakcyjnych i nowych rysunków 2, 3, 4 i K.1 poprawka: zmienia definicje krawężnika (3.1) i obróbki wtórnej (3.12); w drugim wierszu tablicy 2.1 skreśla wyrazy „as a mean” („jako wartość średnia”); w tablicy 6 dopisuje „dla deklarowanej klasy” w kryteriach zgodności; w 6.3.8.3 dopisuje, że wynik nie może być niższy od minimalnej wartości z tablicy 3 dla deklarowanej klasy; w E.4.1 zastępuje „2 000” przez „0,2”; w F.2 (przygotowanie do badania zginania) dopisuje po „any burrs” (zadziory) wyrazy „and high spots” (wypukłości); w F.3 ustala, że jeżeli po skróceniu rozstaw podpór jest nadal mniejszy niż czterokrotność wymiaru pionowego, badania zginania nie można wykonać; zmienia tytuł C.5 na „płaskość i prostoliniowość” i w G.5 odsyłacz z C.4 na C.5. Treści tablic 2.1, 3 i 6 nie mieliśmy — przeczytany fragment normy kończy się na pkt 5.2.3.2.

STATUS (stan karty PKN na 10.10.2026). Karta PN-EN 1340:2004 (wersja polska) bez etykiety wycofania: tytuł „Krawężniki betonowe -- Wymagania i metody badań”, publikacja 17-09-2004, 72 strony, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 195 Prefabrykatów z Betonu, „Wprowadza: EN 1340:2003 [IDT]”, ICS 93.080.20 i 91.100.30, bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”; w polu „Elementy dodatkowe” — PN-EN 1340:2004/AC:2007 (wersja polska). Wyszukiwarka PKN, hasło „EN 1340” (10.10.2026): z numerem 1340 tylko ta jedna karta. W katalogu iTeh (odczyt 10.10.2026) EN 1340:2003 ma status „Published”, a ostatni etap przeglądu okresowego CEN to „9093 – Decision to confirm” z datą 07.10.2026.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji z 10.10.2026 i aktualne dokumenty PCA odczytane 10.10.2026). Numer 1340 stoi w 48 rekordach u 12 laboratoriów; we wszystkich 12 aktualnych dokumentach PCA norma jest, żadna pozycja nie jest zawieszona. Najczęstsze zapisy: „PN-EN 1340:2004/AC:2007” (13 rekordów), „PN-EN 1340:2004” (6), „PN-EN 1340:2004+AC:2007” (3), obok nich zapisy z numerem załącznika („Załącznik F”, „zał. E”) albo bez roku. AB 011 ma w jednej komórce trzy normy naraz: „PN-EN 1338, załącznik C PN-EN 1339, załącznik C PN-EN 1340, załącznik C” (tak samo dla załączników D, E, G, I i J). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 1340”) pokazuje wszystkie 12 laboratoriów i żadnego obcego (pomiar na serwerze produkcyjnym 10.10.2026). Rozbieżność kopii z PCA: AB 023 ma w aktualnym dokumencie PCA dwie pozycje wytrzymałości na zginanie krawężników („Krawężniki betonowe E” z „PN-EN 1340” i „Krawężniki betonowe” z „PN-EN 1340, Załącznik F”), a w kopii bazy tylko drugą.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia i dokumenty PCA). Nasiąkliwość — wszystkie 12 laboratoriów (AB 011, AB 023, AB 054, AB 535, AB 536, AB 619, AB 937, AB 1344, AB 1414, AB 1545, AB 1658, AB 1669). Wytrzymałość na zginanie — 8 (AB 011, AB 023, AB 054, AB 535, AB 619, AB 1344, AB 1658, AB 1669); zakresy siły w zakresach: 1–100 kN (AB 023, AB 535, AB 1669), 3–150 kN (AB 619, AB 1658), 5–150 kN i 20–1000 kN (AB 054), 5–200 kN (AB 1344). Odporność na zamrażanie i rozmrażanie z udziałem soli odladzającej — 7 (AB 011, AB 023 jako „odporność na warunki atmosferyczne” z załącznikiem D, AB 054, AB 535, AB 619, AB 1344, AB 1669). Ścieralność — 7 (AB 011 szeroką tarczą; AB 023 szeroką tarczą w zakresie 5–40 mm i tarczą Böhmego w zakresie 3000–35 000 mm³/5000 mm²; AB 536 „środek pasa ścierania promień r = 220 mm”; AB 054, AB 619, AB 1344, AB 1669). Wymiary — 5 (AB 011, AB 619, AB 1344, AB 1658, AB 1669); odporność na poślizg — 3 (AB 011 jako USRV, AB 054, AB 1344); wygląd — 2 (AB 011, AB 619); pobieranie próbek — AB 1669, według PN-83/N-03010 pkt 3.4 razem z punktem B.2 załącznika B.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — poprawka AC:2006 skreśla „jako wartość średnia” w drugim wierszu tablicy 2.1. Treści tej tablicy nie mieliśmy; w normie o płytach brukowych (EN 1339:2003) analogiczny wiersz tablicy 4.1 to nasiąkliwość klasy 2 (oznaczenie B) „≤ 6 as a mean” (% masy), a poprawka EN 1339:2003/AC:2006 skreśla w nim te same wyrazy. Jeżeli tablica 2.1 jest zbudowana tak samo (tego nie sprawdziliśmy w tekście EN 1340), po poprawce granica dotyczy każdego wyniku, a nie średniej z serii — seria ze średnią w granicy i jednym wynikiem powyżej przestaje spełniać wymaganie. Drugie — trzy normy w jednej komórce zakresu: ta sama litera załącznika nie znaczy tego samego badania (F: rozłupywanie kostki, zginanie i obciążenie niszczące płyty, zginanie krawężnika). Trzecie — zginanie: według poprawki do F.3 krótkiego elementu, przy którym rozstaw podpór nie osiąga czterokrotności wymiaru pionowego, nie bada się na zginanie. Czwarte — nasiąkliwość i mrozoodporność to dwie drogi oceny odporności na warunki atmosferyczne, a nie jedno badanie; wynik nasiąkliwości nie zastępuje badania z solą tam, gdzie deklarowana jest klasa mrozoodporności.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytaliśmy fragment normy do pkt 5.2.3.2 ze spisem treści i pełny tekst poprawki AC:2006. Nie podajemy klas i wartości wymagań dla krawężników (rozdział 5.3: tablice 2.1, 3, 4 i dalsze), kryteriów zgodności z rozdziału 6 ani przebiegu badań z załączników B–J: liczby próbek, przygotowania i kondycjonowania, rozstawu podpór i prędkości obciążania, roztworu soli i liczby cykli, parametrów tarcz ściernych i materiału ściernego, wzorów.

Zasada metody

Krawężnik bada się kilkoma niezależnymi badaniami, każde według własnego załącznika normatywnego PN-EN 1340: wymiary według C, mrozoodporność z solą odladzającą według D, całkowitą nasiąkliwość według E, wytrzymałość na zginanie według F, ścieralność szeroką tarczą ścierną według G albo metodą Böhmego według H, śliskość powierzchni niepolerowanej (USRV) według I i wygląd według J; partię dostarczoną odbiera się według załącznika B (spis treści EN 1340:2003). Przebiegu badań i wymagań NIE PODAJEMY — przeczytany fragment normy kończy się na pkt 5.2.3.2.

Zastosowania

• Prefabrykowane krawężniki, elementy kanałów odpływowych i kształtki uzupełniające z betonu niezbrojonego do nawierzchni z ruchem i do pokryć dachowych (EN 1340:2003, rozdz. 1; karta PKN)
• Badania typu, zakładowa kontrola produkcji i odbiór dostarczonej partii (załącznik B)
• W zakresach akredytacji: 12 laboratoriów; nasiąkliwość — 12, zginanie — 8, mrozoodporność z solą — 7, ścieralność — 7, wymiary — 5, odporność na poślizg — 3, wygląd — 2

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 1340:2004 + PN-EN 1340:2004/AC:2007 (wersja polska; wprowadza EN 1340:2003 [IDT])

Tytuł (PL)

Krawężniki betonowe — Wymagania i metody badań

Title (EN)

Concrete kerb units — Requirements and test methods

Procedura krok po kroku

1. Pobranie próbek

   Badanie typu — plan pobierania z pkt 6.2.3; odbiór dostarczonej partii — załącznik B (B.2 procedura pobierania, B.3 kryteria zgodności). Liczb NIE PODAJEMY.

2. Wymiary i wygląd

   Wymiary całkowite, nachylenie i profil ściany bocznej, płaskość i prostoliniowość, grubość warstwy licowej (co najmniej 4 mm) według załącznika C; wygląd według załącznika J.

3. Odporność na warunki atmosferyczne

   Mrozoodporność z udziałem soli odladzającej według załącznika D albo całkowita nasiąkliwość według załącznika E — zależnie od deklarowanej klasy. Liczby cykli, roztworu i warunków suszenia NIE PODAJEMY.

4. Wytrzymałość na zginanie

   Według załącznika F; jeżeli po skróceniu rozstaw podpór jest mniejszy niż czterokrotność wymiaru pionowego, badania nie wykonuje się (poprawka AC:2006 do F.3). Obciążania i wzoru NIE PODAJEMY.

5. Ścieralność i śliskość

   Ścieralność szeroką tarczą ścierną (załącznik G) albo metodą Böhmego (H); śliskość powierzchni niepolerowanej (USRV) według załącznika I.

6. Sprawozdanie

   Według rozdziału 8 i punktów sprawozdań w załącznikach; przy powołaniu podać wydanie normy razem z poprawką AC. PN-EN 1340:2004 z AC:2007 aktualna (stan karty PKN na 10.10.2026).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Elementy betonowe są ciężkie — przy przenoszeniu i ustawianiu w maszynie stosować sprzęt do podnoszenia i obuwie ochronne
• Cięcie próbek i badanie ścieralności wytwarzają pył — ochrona dróg oddechowych i oczu
• UWAGA MERYTORYCZNA: ta sama litera załącznika w normach PN-EN 1338, 1339 i 1340 nie oznacza tego samego badania (F)

Najczęstsze pytania