🛣️ Koleinowanie mieszanek mineralno-asfaltowych — odporność na deformacje trwałe, PN-EN 12697-22

Budownictwo PN-EN 12697-22

Przegląd

ZAKRES Z KARTY KATALOGOWEJ PKN, W CAŁOŚCI: „W niniejszym dokumencie opisano metody badań służące do określania podatności materiałów bitumicznych na odkształcenia pod obciążeniem. Badanie dotyczy mieszanek o średnicy górnego sita mniejszej lub równej 32 mm. Badania mają zastosowanie do próbek przygotowanych z mieszanek asfaltowych, które zostały wyprodukowane w laboratorium lub wycięte z nawierzchni; próbki do badań umieszcza się w formie tak, aby ich powierzchnia zrównała się z górną krawędzią formy. Podatność materiałów bitumicznych na odkształcenia ocenia się na podstawie koleiny powstałej w wyniku wielokrotnych przejazdów obciążonego koła w stałej temperaturze. Zgodnie z niniejszym dokumentem można stosować trzy alternatywne typy urządzeń: urządzenia o dużych rozmiarach, urządzenia o bardzo dużych rozmiarach i urządzenia o małych rozmiarach. W przypadku urządzeń o dużych i bardzo dużych rozmiarach próbki podczas badania są kondycjonowane w powietrzu. W przypadku urządzeń o małych rozmiarach próbki są kondycjonowane w powietrzu lub wodzie. UWAGA Urządzenia o dużych i bardzo dużych rozmiarach nie nadają się do stosowania z rdzeniami cylindrycznymi."

CO WYNIKA Z SAMEGO ZAKRESU. Badanie obejmuje mieszanki o górnym sicie do 32 mm; próbki mogą być wykonane w laboratorium albo wycięte z nawierzchni. Norma dopuszcza trzy typy urządzeń — duże, bardzo duże i małe — i od typu zależy kondycjonowanie: w dużych i bardzo dużych tylko w powietrzu, w małych w powietrzu albo w wodzie. Rdzeni cylindrycznych nie bada się w urządzeniach dużych i bardzo dużych.

CO WYKONUJĄ LABORATORIA. W 21 z 23 laboratoriów zapis techniki brzmi, z drobnymi różnicami, „koleinowanie metodą B (w powietrzu), mały aparat" — czyli wariant urządzenia o małych rozmiarach z kondycjonowaniem w powietrzu; jedno z nich (AB 937) wpisało w jednej pozycji obok małego aparatu także duży. Badanie nazywa się „Odporność na deformacje trwałe" albo „Podatność na deformacje pod obciążeniem"; zakres pomiarowy podaje 8 pozycji — 7 jako „(0 – 20) mm", jedna (AB 1591) jako „WTS = (0 – 1,5) mm/1000 cykli AIR PRD = (0 – 30) % AIR". Przedmiotem są mieszanki mineralno-asfaltowe, w dwóch zapisach także nawierzchnie asfaltowe. Co oznacza litera „B" w tych zapisach, z karty nie wynika — NIE PODAJEMY.

CZTERY WYDANIA W ZAKRESACH. Obowiązuje (stan karty na 23.09.2026) PN-EN 12697-22+A1:2024-05 w wersji angielskiej (31 stron, KT 212 Budowy i Utrzymania Dróg), wprowadzająca EN 12697-22:2020+A1:2023 [IDT]; według karty zastępuje PN-EN 12697-22:2020-07 — wersję angielską. W zakresach akredytacji (pomiar 23.09.2026): wydanie +A1:2024-05 — 20 zapisów, 2020-07 — 6, 2008 — 3, +A1:2008 — 1, sam numer bez daty — 3; siedem laboratoriów wpisało w jednej pozycji po kilka wydań naraz (AB 423, AB 1486, AB 1523, AB 1532, AB 1538, AB 1544, AB 1689 — dwa z nich, AB 1486 i AB 1538, w jednym zapisie, pozostałe w osobnych). Łańcuch wydań według kart: PN-EN 12697-22:2008 (wersja angielska) → PN-EN 12697-22+A1:2008 (wersja polska, publikacja 22-07-2008, wycofana 28-07-2020) → PN-EN 12697-22:2020-07 (wersja angielska, publikacja 28-07-2020, wycofana 20-05-2024) → PN-EN 12697-22+A1:2024-05. Wszystkie wydania powoływane w zakresach, poza obowiązującym, są więc wycofane.

INNE CZĘŚCI SERII W TEJ BAZIE: 12697-2 (uziarnienie), 12697-5 (gęstość), 12697-6 (gęstość objętościowa próbek), 12697-8 (wolna przestrzeń), 12697-27 (pobieranie próbek), 12697-36 (grubość nawierzchni) oraz 12697-1 (zawartość lepiszcza rozpuszczalnego).

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mamy — PKN udostępnia ją odpłatnie. Dlatego NIE PODAJEMY temperatury badania, obciążenia koła, liczby przejazdów, wymiarów próbek, sposobu obliczania wyniku ani różnic między procedurami oznaczanymi w zakresach literami.

SKALA POWOŁAŃ (pomiar 23.09.2026). Klucz „PN-EN 12697-22" — 23 laboratoria / 25 pozycji, tyle samo co po wszystkich postaciach zapisu. Klucz nie łapie innych części serii: numerów zaczynających się od „12697-22" poza tą częścią w zakresach nie ma.

Zasada metody

Podatność mieszanki asfaltowej na odkształcenia ocenia się na podstawie koleiny powstałej w wyniku wielokrotnych przejazdów obciążonego koła w stałej temperaturze; próbka leży w formie tak, by jej powierzchnia zrównała się z górną krawędzią formy. Tak opisuje badanie karta PKN; parametrów badania NIE PODAJEMY.

Zastosowania

• Ocena odporności mieszanek mineralno-asfaltowych na deformacje trwałe (koleinowanie)
• Próbki wykonane w laboratorium albo wycięte z nawierzchni (karta)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 12697-22+A1:2024-05 (wersja angielska; wprowadza EN 12697-22:2020+A1:2023 [IDT])

Tytuł (PL)

Mieszanki mineralno-asfaltowe — Metody badań — Część 22: Koleinowanie

Title (EN)

Bituminous mixtures — Test methods — Part 22: Wheel tracking

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Z mieszanki wyprodukowanej w laboratorium albo wycięta z nawierzchni; górne sito mieszanki ≤ 32 mm (karta).

2. Wybór urządzenia i kondycjonowania

   Duże i bardzo duże — w powietrzu; małe — w powietrzu albo w wodzie. Rdzeni cylindrycznych nie bada się w urządzeniach dużych i bardzo dużych (karta).

3. Przejazdy koła

   Wielokrotne przejazdy obciążonego koła w stałej temperaturze. Temperatury, obciążenia i liczby przejazdów NIE PODAJEMY.

4. Zapis w sprawozdaniu

   Podaj wydanie normy, typ urządzenia i ośrodek kondycjonowania — w zakresach stoją cztery wydania.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Ruchome, obciążone koło urządzenia — praca przy osłonach, zatrzymanie przed ingerencją
• Gorące próbki i komora termostatyczna — rękawice termiczne

Najczęstsze pytania