🏗️ Kamień naturalny — nasiąkliwość przy ciśnieniu atmosferycznym: co najmniej 6 próbek (sześcian, walec lub graniastosłup 70 mm albo 50 mm, ≥ 60 ml), suszenie do stałej masy w (70 ± 5) °C, zanurzanie etapami (½ wysokości, po 60 min ¾, po 120 min całkowicie pod 25 mm wody), ważenie co 24 h do stałej masy (różnica ≤ 0,1 %), Ab = (ms − md)/md · 100 % z dokładnością 0,1 %; PN-EN 13755
Krótko: o co chodzi
Oznaczanie nasiąkliwości kamienia naturalnego przez zanurzenie w wodzie pod ciśnieniem atmosferycznym. Badanie wykonuje się według normy PN-EN 13755:2008 (wersja angielska; wprowadza EN 13755:2008 [IDT]); Zasięg w zakresach akredytacji (baza, odczyt 13.11.2026): 5 polskich laboratoriów, 6 rekordów; 3 czeskie. Procedura obejmuje 6 kroków (łącznie około 2 dni 2 h); stosuje się je m.in. do: Kamień naturalny — nasiąkliwość przez zanurzenie pod ciśnieniem atmosferycznym (EN 13755:2008, rozdz. 1), Norma z serii metod badań kamienia naturalnego CEN/TC 246 (przedmowa), Próbki do badań wytrzymałości na ściskanie lub zginanie — jeśli spełniają stosunek powierzchni do objętości (6.2, uwaga).
W skrócie
- Norma: PN-EN 13755:2008 (wersja angielska; wprowadza EN 13755:2008 [IDT])
- Kategoria: Budownictwo
- Kroków procedury: 6
- Łączny czas etapów: 2 dni 2 h
- STATUS (stan karty PKN na 13.11.2026): PN-EN 13755:2008 aktualna (wersja angielska, publikacja 25-06-2008); wprowadza EN 13755:2008; zastąpiła PN-EN 13755:2002 i AC:2004
- Próbki (6.1–6.2): ≥ 6 z jednorodnej partii; walec, sześcian lub graniastosłup (70 ± 5) mm albo (50 ± 5) mm; ≥ 60 ml; powierzchnia/objętość 0,08–0,20 mm⁻¹
- Suszenie (6.3): (70 ± 5) °C do stałej masy (różnica ≤ 0,1 % w odstępie (24 ± 2) h); studzenie w eksykatorze do (20 ± 5) °C
Przegląd
CO TA NORMA OPISUJE. Według rozdziału 1 EN 13755:2008 norma określa metodę oznaczania nasiąkliwości kamienia naturalnego (terminologia — EN 12670, nazewnictwo — EN 12440) przez zanurzenie w wodzie pod ciśnieniem atmosferycznym. Według przedmowy to jedna z serii norm metod badań kamienia naturalnego CEN/TC 246 (m.in. EN 1925 — współczynnik nasiąkliwości kapilarnej, EN 1936 — gęstość i porowatość, EN 12371 — mrozoodporność, EN 12370 — odporność na krystalizację soli); wydanie 2008 zastąpiło EN 13755:2001. Norma nie ma powołań normatywnych.
WEDŁUG TEKSTU EN 13755:2008 — ZASADA, PRZYRZĄDY, PRÓBKI, PRZEBIEG, WYNIK, SPRAWOZDANIE (przedmowa, rozdz. 1–9). Zasada (rozdz. 3): po wysuszeniu do stałej masy próbkę waży się i zanurza w wodzie pod ciśnieniem atmosferycznym na określony czas; nasiąkliwość wyraża się w procentach ze stosunku masy próbki nasyconej (w stałej masie) do masy próbki suchej. Oznaczenia (rozdz. 4): md — masa próbki suchej [g], mi — kolejne masy podczas badania [g], ms — masa próbki nasyconej (po zanurzeniu do stałej masy) [g], Ab — nasiąkliwość pod ciśnieniem atmosferycznym [%]. Przyrządy (rozdz. 5): zbiornik z płaskim dnem z małymi, nieutleniającymi się i niechłonnymi podkładkami pod próbki; suszarka z wentylacją utrzymująca (70 ± 5) °C; waga o dokładności 0,01 g. Próbki (rozdz. 6): pobieranie nie należy do laboratorium, chyba że o to poproszono; co najmniej sześć próbek z jednorodnej partii; walec, sześcian albo graniastosłup o wymiarze (70 ± 5) mm albo (50 ± 5) mm, cięte piłą diamentową lub wiercone koronką; objętość pozorna z pomiarów geometrycznych co najmniej 60 ml, stosunek powierzchni do objętości od 0,08 mm⁻¹ do 0,20 mm⁻¹ (mogą to być próbki przygotowane do oznaczania wytrzymałości na ściskanie lub zginanie, jeśli spełniają ten stosunek). Suszenie (6.3): do stałej masy w (70 ± 5) °C — stała masa, gdy różnica dwóch kolejnych ważeń w odstępie (24 ± 2) h nie przekracza 0,1 % pierwszej z mas; potem w eksykatorze do temperatury pokojowej (20 ± 5) °C. Przebieg (rozdz. 7): ważenie suchych próbek (md) z dokładnością 0,01 g; próbki na podkładkach w zbiorniku, co najmniej 15 mm od sąsiednich; woda wodociągowa (20 ± 10) °C do połowy wysokości próbek (czas t0); po t0 + (60 ± 5) min — do trzech czwartych wysokości; po t0 + (120 ± 5) min — całkowite zanurzenie na głębokość (25 ± 5) mm; po t0 + (48 ± 2) h próbki wyjmuje się, szybko wyciera wilgotną szmatką i waży w ciągu 1 min z dokładnością 0,01 g (mi); dalej co (24 ± 2) h to samo aż do stałej masy (różnica dwóch kolejnych ważeń ≤ 0,1 % pierwszej z mas); ostatnie ważenie to ms. Wynik (rozdz. 8): Ab = (ms − md)/md · 100, w procentach z dokładnością 0,1 %. Sprawozdanie (rozdz. 9): m.in. numer i data normy (EN 13755:2008), dane laboratorium i zleceniodawcy, informacje od zleceniodawcy (nazwa petrograficzna i handlowa kamienia, kraj i region wydobycia, dostawca, kierunek płaszczyzny anizotropii oznaczony dwiema równoległymi liniami, kto pobrał próbki, wykończenie powierzchni), daty dostawy, przygotowania i badania, liczba i wymiary próbek, nasiąkliwość każdej próbki i średnia arytmetyczna z dokładnością 0,1 %.
STATUS (stan karty PKN na 13.11.2026). Karta PN-EN 13755:2008 (wersja angielska) bez etykiety wycofania: tytuł „Metody badań kamienia naturalnego -- Oznaczanie nasiąkliwości przy ciśnieniu atmosferycznym”, publikacja 25-06-2008, 8 stron, KT 108 Kruszyw i Kamienia Budowlanego, „Wprowadza: EN 13755:2008 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 13755:2002 - wersja polska, PN-EN 13755:2002/AC:2004 - wersja polska”, ICS 73.020, 91.100.15. W katalogu iTeh SIST EN 13755:2008 — opublikowana.
ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (baza zakresów akredytacji serwisu, odczyt 13.11.2026). Zapis EN 13755 stoi w 6 rekordach u 5 polskich laboratoriów: „PN-EN 13755:2008” — AB 298, AB 1251 i AB 1344; „PN-EN 13755:2008+AC:2004” — AB 005 (dwa rekordy: skały i materiały kamienne oraz beton); „PN-EN 13755” bez daty — AB 023. Poza Polską — 3 czeskie laboratoria (ČSN EN 13755, w 1166.4 obok ČSN EN 12326-2 i ČSN EN 1097-6).
CO BADAJĄ LABORATORIA (baza zakresów, całe pozycje — 5 polskich). Kamień naturalny — nasiąkliwość przy ciśnieniu atmosferycznym (AB 1251); skały zwięzłe i elementy kamienne (AB 298); kostka brukowa, krawężniki, płyty do nawierzchni zewnętrznych, płyty okładzinowe i modułowe z kamienia naturalnego — metoda wagowa (AB 1344); skały i materiały kamienne oraz beton — nasiąkliwość, metoda wagowa (AB 005); w AB 023 rekord z normą w bazie łączy nasiąkliwość (0,0–20) % z mrozoodpornością. Beton (AB 005) wykracza poza zakres EN 13755, który dotyczy kamienia naturalnego.
GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Próbki: mniej niż sześć, wymiar spoza (70 ± 5) mm lub (50 ± 5) mm, objętość poniżej 60 ml albo stosunek powierzchni do objętości poza 0,08–0,20 mm⁻¹. Suszenie: temperatura wyższa niż (70 ± 5) °C, stała masa bez sprawdzenia różnicy ≤ 0,1 % w odstępie 24 h, ważenie przed ostygnięciem w eksykatorze. Zanurzanie: od razu całkowite zamiast etapami (½, po 60 min ¾, po 120 min całość pod 25 mm wody), próbki bliżej niż 15 mm od siebie, bez podkładek. Ważenie nasyconych: zbyt długie wycieranie albo ważenie później niż w 1 min od wyjęcia; zakończenie po 48 h bez osiągnięcia stałej masy.
CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytany fragment: próbka iTeh SIST EN 13755:2008 (wersja angielska) — przedmowa i rozdz. 1–9 w całości; wymagania sprawozdania (rozdz. 9) podajemy w skrócie. Katalog PKN zwraca dla tego numeru dwie karty: PN-EN 13755:2002 (wersja polska) i PN-EN 13755:2008 (wersja angielska); różnic między wydaniami 2002 i 2008 nie badaliśmy.
Zasada metody
Co najmniej sześć próbek kamienia (sześcian, walec lub graniastosłup o wymiarze 70 mm albo 50 mm) suszy się do stałej masy w (70 ± 5) °C, studzi w eksykatorze i waży (md). Próbki zanurza się w wodzie wodociągowej (20 ± 10) °C etapami — do ½ wysokości, po 60 min do ¾, po 120 min całkowicie pod 25 mm wody — a po 48 h i dalej co 24 h wyciera wilgotną szmatką i waży w ciągu 1 min, aż różnica dwóch ważeń nie przekroczy 0,1 % (ms). Nasiąkliwość Ab = (ms − md)/md · 100 % podaje się z dokładnością 0,1 %.
Zastosowania
- Kamień naturalny — nasiąkliwość przez zanurzenie pod ciśnieniem atmosferycznym (EN 13755:2008, rozdz. 1)
- Norma z serii metod badań kamienia naturalnego CEN/TC 246 (przedmowa)
- Próbki do badań wytrzymałości na ściskanie lub zginanie — jeśli spełniają stosunek powierzchni do objętości (6.2, uwaga)
- W zakresach akredytacji: 5 polskich laboratoriów — kamień naturalny, skały, wyroby kamienne do nawierzchni i okładzin; 3 czeskie
Kluczowe parametry
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| STATUS (stan karty PKN na 13.11.2026) | PN-EN 13755:2008 aktualna (wersja angielska, publikacja 25-06-2008); wprowadza EN 13755:2008; zastąpiła PN-EN 13755:2002 i AC:2004 |
| Próbki (6.1–6.2) | ≥ 6 z jednorodnej partii; walec, sześcian lub graniastosłup (70 ± 5) mm albo (50 ± 5) mm; ≥ 60 ml; powierzchnia/objętość 0,08–0,20 mm⁻¹ |
| Suszenie (6.3) | (70 ± 5) °C do stałej masy (różnica ≤ 0,1 % w odstępie (24 ± 2) h); studzenie w eksykatorze do (20 ± 5) °C |
| Zanurzanie (rozdz. 7) | woda wodociągowa (20 ± 10) °C: t0 — ½ wysokości; t0 + (60 ± 5) min — ¾; t0 + (120 ± 5) min — całość pod (25 ± 5) mm wody; odstęp ≥ 15 mm |
| Ważenie (rozdz. 7) | po t0 + (48 ± 2) h, potem co (24 ± 2) h; wytarcie wilgotną szmatką, ważenie w ≤ 1 min z dokładnością 0,01 g; do stałej masy (≤ 0,1 %) |
| Wynik (rozdz. 8) | Ab = (ms − md)/md · 100 [%], z dokładnością 0,1 %; w sprawozdaniu każda próbka i średnia |
| Zasięg w zakresach akredytacji (baza, odczyt 13.11.2026) | 5 polskich laboratoriów, 6 rekordów; 3 czeskie |
Norma
- Numer normy
- PN-EN 13755:2008 (wersja angielska; wprowadza EN 13755:2008 [IDT])
- Tytuł (PL)
- Metody badań kamienia naturalnego — Oznaczanie nasiąkliwości przy ciśnieniu atmosferycznym
- Title (EN)
- Natural stone test methods — Determination of water absorption at atmospheric pressure
Procedura krok po kroku
-
Próbki
≥ 6 próbek z jednorodnej partii, 70 mm albo 50 mm, ≥ 60 ml, powierzchnia/objętość 0,08–0,20 mm⁻¹; cięcie piłą diamentową lub wiercenie (6.1–6.2).
-
Suszenie
(70 ± 5) °C do stałej masy (różnica ≤ 0,1 % po (24 ± 2) h), studzenie w eksykatorze do (20 ± 5) °C, ważenie md z dokładnością 0,01 g (6.3, rozdz. 7).
-
Zanurzanie etapami
Na podkładkach, ≥ 15 mm od siebie; woda (20 ± 10) °C do ½ wysokości (t0), po (60 ± 5) min do ¾, po (120 ± 5) min całkowicie pod (25 ± 5) mm wody (rozdz. 7).
-
Ważenie
Po t0 + (48 ± 2) h i dalej co (24 ± 2) h: wyjęcie, szybkie wytarcie wilgotną szmatką, ważenie w ciągu 1 min (mi) i ponowne zanurzenie (rozdz. 7).
-
Stała masa i wynik
Do różnicy dwóch kolejnych ważeń ≤ 0,1 %; ostatnie ważenie = ms; Ab = (ms − md)/md · 100 z dokładnością 0,1 % (rozdz. 7–8).
-
Sprawozdanie
Norma, laboratorium, zleceniodawca, nazwa petrograficzna i handlowa kamienia, pochodzenie, anizotropia, daty, liczba i wymiary próbek, Ab każdej próbki i średnia (rozdz. 9).
Wymagany sprzęt i aparatura
| Sprzęt | Przykład | Orientacyjna cena |
|---|---|---|
| Zbiornik z płaskim dnem (5.1) | Z małymi, nieutleniającymi się i niechłonnymi podkładkami pod próbki | — |
| Suszarka z wentylacją (5.2) | Utrzymuje (70 ± 5) °C | — |
| Waga (5.3) | Dokładność 0,01 g | — |
| Eksykator (6.3) | Do studzenia wysuszonych próbek do (20 ± 5) °C | — |
| Piła diamentowa lub wiertnica koronkowa (6.2) | Do wycięcia próbek | — |
Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne
| Odczynnik | CAS | Szczegóły |
|---|---|---|
| Woda wodociągowa (rozdz. 7) | — | O temperaturze (20 ± 10) °C — do zanurzania próbek |
Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
- Norma nie zawiera ostrzeżenia BHP w przeczytanym tekście; próbki wycina się piłą diamentową lub wiertnicą koronkową (6.2)
- UWAGA MERYTORYCZNA: pobieranie próbek nie należy do laboratorium, chyba że zleceniodawca o to poprosi (6.1)
Najczęstsze pytania
Jaka norma opisuje to badanie?
Badanie wykonuje się według normy PN-EN 13755:2008 (wersja angielska; wprowadza EN 13755:2008 [IDT]) — „Metody badań kamienia naturalnego — Oznaczanie nasiąkliwości przy ciśnieniu atmosferycznym”. Tytuł angielski: „Natural stone test methods — Determination of water absorption at atmospheric pressure”.
Na czym polega ta metoda?
Co najmniej sześć próbek kamienia (sześcian, walec lub graniastosłup o wymiarze 70 mm albo 50 mm) suszy się do stałej masy w (70 ± 5) °C, studzi w eksykatorze i waży (md). Próbki zanurza się w wodzie wodociągowej (20 ± 10) °C etapami — do ½ wysokości, po 60 min do ¾, po 120 min całkowicie pod 25 mm wody — a po 48 h i dalej co 24 h wyciera wilgotną szmatką i waży w ciągu 1 min, aż różnica dwóch ważeń nie przekroczy 0,1 % (ms).
Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?
STATUS (stan karty PKN na 13.11.2026): PN-EN 13755:2008 aktualna (wersja angielska, publikacja 25-06-2008); wprowadza EN 13755:2008; zastąpiła PN-EN 13755:2002 i AC:2004; Próbki (6.1–6.2): ≥ 6 z jednorodnej partii; walec, sześcian lub graniastosłup (70 ± 5) mm albo (50 ± 5) mm; ≥ 60 ml; powierzchnia/objętość 0,08–0,20 mm⁻¹; Suszenie (6.3): (70 ± 5) °C do stałej masy (różnica ≤ 0,1 % w odstępie (24 ± 2) h); studzenie w eksykatorze do (20 ± 5) °C; Zanurzanie (rozdz. 7): woda wodociągowa (20 ± 10) °C: t0 — ½ wysokości; t0 + (60 ± 5) min — ¾; t0 + (120 ± 5) min — całość pod (25 ± 5) mm wody; odstęp ≥ 15 mm.
Ile trwa wykonanie badania?
Suma czasów podanych przy poszczególnych etapach to około 2 dni 2 h. Procedura obejmuje 6 kroków.
Jaki sprzęt jest potrzebny?
Zbiornik z płaskim dnem (5.1), Suszarka z wentylacją (5.2), Waga (5.3), Eksykator (6.3), Piła diamentowa lub wiertnica koronkowa (6.2).
Gdzie stosuje się to badanie?
Kamień naturalny — nasiąkliwość przez zanurzenie pod ciśnieniem atmosferycznym (EN 13755:2008, rozdz. 1); Norma z serii metod badań kamienia naturalnego CEN/TC 246 (przedmowa); Próbki do badań wytrzymałości na ściskanie lub zginanie — jeśli spełniają stosunek powierzchni do objętości (6.2, uwaga); W zakresach akredytacji: 5 polskich laboratoriów — kamień naturalny, skały, wyroby kamienne do nawierzchni i okładzin; 3 czeskie.
Jakie środki ostrożności obowiązują?
Norma nie zawiera ostrzeżenia BHP w przeczytanym tekście; próbki wycina się piłą diamentową lub wiertnicą koronkową (6.2); UWAGA MERYTORYCZNA: pobieranie próbek nie należy do laboratorium, chyba że zleceniodawca o to poprosi (6.1).
Które laboratorium wykona to badanie?
Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-EN 13755.