⚡ Kable i przewody elektryczne oraz światłowodowe — sprawdzenie wytrzymałości cieplnej (stabilności termicznej) izolacji i powłok z PVC: trzy próbki po (50 ± 5) mg w szklanych probówkach w temperaturze z normy kabla albo (200 ± 0,5) °C, pomiar czasu do zmiany barwy uniwersalnego papierka wskaźnikowego z pH 5 na pH 2–3; PN-EN 60811-405

Elektronika i EMC PN-EN 60811-405

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Według rozdziału 1 IEC 60811-405:2012 ta część serii IEC 60811 podaje procedurę badania stabilności termicznej mieszanek PVC. Seria IEC 60811 (wprowadzenie) określa metody badań materiałów niemetalowych wszystkich rodzajów kabli — izolacji, powłok, wypełnień, taśm — przeznaczone do powoływania w normach konstrukcji kabli i w normach materiałów. Część 405 stosuje się razem z IEC 60811-100 (część ogólna). Pole „Zakres” karty PKN PN-EN 60811-405:2012 (wersja angielska, opis po polsku): „Opisano procedurę sprawdzenia wytrzymałości cieplnej izolacji i powłok wykonanych z PVC. Badanie polega na pomiarze czasu potrzebnego do zmiany wartości pH próbek w określonej temperaturze z 5 na od 2 do 3. Próbki umieszcza się w szklanej próbówce i następnie w urządzeniu grzewczym. Do pomiaru pH wykorzystywany jest uniwersalny papierek wskaźnikowy”.

WEDŁUG TEKSTU IEC 60811-405:2012 — WYDANIE, APARATURA, PRZEBIEG (przedmowa, wprowadzenie, rozdz. 1–5, bibliografia). Normę przygotował komitet IEC TC 20 (Kable elektryczne); wydanie 1.0 z 2012-03. Zastąpiła rozdział 9 IEC 60811-3-2:1985, który wycofano; według przedmowy nie ma konkretnych zmian technicznych wobec poprzedniego wydania, szczegóły przeniesień podaje załącznik A IEC 60811-100:2012. Powołania normatywne: IEC 60811-100:2012, ISO 695:1991, ISO 719:1985 i ISO 1776:1985 (wymagania dla szkła probówek). Badania wykonuje się w temperaturze pokojowej, jeśli nie określono inaczej (4.1). Aparatura (4.2): a) szklane probówki zamknięte z jednej strony (np. przez stopienie), długości 110 mm, o średnicy zewnętrznej około 5 mm i wewnętrznej (4,0 ± 0,5) mm, ze szkła AR spełniającego ISO 695:1991 (odporność na alkalia, klasa A2), ISO 719:1985 (odporność hydrolityczna, klasa HGB3) i ISO 1776:1985 (odporność na kwasy, największy ubytek 150 µg Na2O/100 cm2); b) uniwersalny papierek wskaźnikowy o zakresie pH od 1 do 10; c) urządzenie grzewcze z termostatem na temperaturę podaną w normie kabla, a gdy jej tam nie podano — (200 ± 0,5) °C; zalecana jest łaźnia olejowa, obowiązkowa przy badaniach typu i w razie wątpliwości; d) wzorcowany termometr o działce 0,1 °C (zależnie od rodzaju termometru może być potrzebna poprawka na wystający słupek rtęci); e) stoper albo inny przyrząd do pomiaru czasu. Kondycjonowanie wstępne (4.3): badania wykonuje się nie wcześniej niż 16 h po wytłoczeniu mieszanki izolacji albo powłoki. Przebieg (4.4): a) z izolacji każdej badanej żyły albo z badanej powłoki pobiera się trzy próbki po (50 ± 5) mg, każda złożona z dwóch albo trzech pasków o długości od 20 mm do 30 mm; próbka w probówce zajmuje najwyżej dolne 30 mm; b) pasek suchego papierka wskaźnikowego około 15 mm na 3 mm wkłada się w otwarty koniec probówki tak, żeby wystawał około 5 mm i dał się zagiąć dla utrzymania położenia; c) probówkę wkłada się do urządzenia grzewczego, które już osiągnęło temperaturę badania, na głębokość 60 mm; d) mierzy się czas, po którym papierek zmienia barwę z pH 5 na wartość od pH 2 do pH 3 — albo prowadzi badanie przez czas określony bez zmiany barwy; punkt zmiany osiąga się wtedy, gdy zaczyna być widoczne czerwone zabarwienie charakterystyczne dla pH 3; przy długich czasach papierek wymienia się pod koniec spodziewanego czasu co 5–10 min, żeby punkt zmiany był lepiej widoczny. Uwaga w 4.4: dokładny termometr i dotrzymanie granic temperatury są konieczne dla wiarygodnych wyników i ograniczenia rozrzutu. Ocena (4.5): średni czas stabilności termicznej trzech próbek nie może być mniejszy niż wartość określona w normie dla danego rodzaju kabla. Sprawozdanie (rozdz. 5) — według IEC 60811-100.

STATUS (stan kart PKN na 10.11.2026). Karta PN-EN 60811-405:2012 (wersja angielska) bez etykiety wycofania: publikacja 01-10-2012, 11 stron, KT 53 Kabli i Przewodów, „Wprowadza: EN 60811-405:2012 [IDT], IEC 60811-405:2012 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 60811-3-2:1999 - wersja polska, PN-EN 60811-3-2:1999/A2:2005 - wersja polska, PN-EN 60811-3-2:1999/Ap1:2006 - wersja polska”, ICS 29.060.20, 29.035.01. W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN 60811-405”, 10.11.2026) jest tylko ta karta. Katalog iTeh (odczyt 10.11.2026): IEC 60811-405:2012 — opublikowana 12.03.2012, etap PPUB; SIST EN 60811-405:2012 (EN 60811-405:2012) — przedmowa europejska: CENELEC zatwierdził EN 60811-405 16.04.2012, zastępuje częściowo EN 60811-3-2:1995 i A2:2004.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (baza zakresów akredytacji serwisu i zakładka „Laboratoria” na labcoda.pl, odczyt 10.11.2026). Numer 60811-405 stoi w 6 rekordach u 6 polskich laboratoriów, po 1 rekordzie: AB 044 („PN-EN 60811-405:2012 | EN 60811-405:2012 | IEC 60811-405:2012”), AB 261 („PN-EN 60811-405:2012” obok PN-EN 60811-3-2:1999 z A2:2005 i Ap1:2006), AB 1917 (na liście norm kabli i osprzętu kablowego), AB 1776, AB 1814 i AB 1974 („IEC 60811-405:2012” obok specyfikacji przemysłu motoryzacyjnego LV 112, LV 212 albo VW 60306 i VW 75210 z numerami punktów). Poza polskimi — 3 rekordy u 3 czeskich laboratoriów (1056, 1754, 1773: „ČSN EN 60811-405”). Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 60811-405”) pokazuje te same 9 laboratoriów (6 PL, 3 CZ), po 1 pozycji. Aktualnych dokumentów zakresu PCA tych laboratoriów nie porównywaliśmy z bazą.

CO BADAJĄ LABORATORIA (baza zakresów, całe pozycje — 6 polskich). AB 044 — elektroenergetyczne kable i przewody: wytrzymałość cieplna izolacji i powłok polwinitowych, do 200 °C. AB 261 — kable i przewody o napięciu znamionowym do 18/30 kV i średnicy zewnętrznej do 100 mm: wytrzymałość cieplna izolacji i powłoki. AB 1776, AB 1814 i AB 1974 — kable: stabilność termiczna PVC. AB 1917 — kable i osprzęt kablowy o Un od 3,6 do 500 kV: pozycja „Sprawdzenie własności mechanicznych materiałów” z długą listą norm, wśród nich 60811-405.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pobieranie: badanie wcześniej niż 16 h po wytłoczeniu nie spełnia 4.3; próbka spoza zakresu (50 ± 5) mg, z jednego paska zamiast dwóch albo trzech, z pasków krótszych niż 20 mm albo dłuższych niż 30 mm, albo wypełniająca więcej niż dolne 30 mm probówki to inne warunki badania niż w 4.4. Pomiar: temperaturę bierze się z normy kabla — (200 ± 0,5) °C stosuje się tylko wtedy, gdy norma kabla jej nie podaje; przy badaniu typu i w razie wątpliwości obowiązuje łaźnia olejowa; probówkę wkłada się do urządzenia już nagrzanego, na głębokość 60 mm. Punkt końcowy to pierwsze widoczne czerwone zabarwienie pH 3, a nie pełne przebarwienie; bez wymiany papierka co 5–10 min pod koniec długiego badania punkt zmiany łatwo przeoczyć i zawyżyć czas. Probówka ze szkła bez wymaganych klas odporności (A2, HGB3, ubytek do 150 µg Na2O/100 cm2) — norma wymaga szkła AR. Obliczenie: kryterium dotyczy ŚREDNIEJ trzech próbek, a wartość graniczną podaje norma kabla — sama PN-EN 60811-405 liczby nie podaje.

CZEGO NIE PODAJEMY. Przeczytane fragmenty: próbka iTeh IEC 60811-405:2012 (pełny tekst angielski: przedmowa, wprowadzenie, rozdz. 1–5, bibliografia) i próbka iTeh SIST EN 60811-405:2012 (strona tytułowa i przedmowa europejska). Nie podajemy pojęć i wymagań części ogólnej IEC 60811-100 (do niej odsyła sprawozdanie i zakres terminów) ani wymagań szkła z ISO 695, ISO 719 i ISO 1776 poza klasami wymienionymi w 4.2 — tych norm nie czytaliśmy. Nie podajemy czasów stabilności ani temperatur dla konkretnych rodzajów kabli — podają je normy kabli i specyfikacje odbiorców (np. LV 112, VW 60306 z zakresów), których nie czytaliśmy. Polskiej wersji językowej PN-EN 60811-405 PKN nie wydał (w wyszukiwarce jest tylko karta wersji angielskiej).

Zasada metody

Trzy próbki po (50 ± 5) mg (dwa albo trzy paski 20–30 mm) z izolacji każdej żyły albo z powłoki z PVC w szklanych probówkach (110 mm, średnica wewnętrzna (4,0 ± 0,5) mm, szkło AR) z paskiem uniwersalnego papierka wskaźnikowego u wylotu ogrzewa się na głębokości 60 mm w temperaturze z normy kabla albo (200 ± 0,5) °C (zalecana łaźnia olejowa); wynikiem jest czas do zmiany barwy papierka z pH 5 na pH 2–3, a średnia trzech próbek nie może być mniejsza niż wartość z normy kabla (IEC 60811-405:2012, 4.2–4.5).

Zastosowania

• Izolacja żył i powłoki z mieszanek PVC kabli i przewodów elektrycznych oraz światłowodowych (IEC 60811-405:2012, rozdz. 1 i wprowadzenie)
• Metoda powoływana w normach kabli i w specyfikacjach odbiorców, które podają temperaturę i najkrótszy czas stabilności
• Zastąpiła rozdział 9 IEC 60811-3-2:1985 (w PN — PN-EN 60811-3-2:1999 z A2:2005 i Ap1:2006) bez zmian technicznych
• W zakresach akredytacji: 6 polskich laboratoriów — kable elektroenergetyczne do 18/30 kV i do 500 kV, kable według specyfikacji przemysłu motoryzacyjnego

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 60811-405:2012 (wersja angielska; wprowadza EN 60811-405:2012 i IEC 60811-405:2012 [IDT])

Tytuł (PL)

Kable i przewody elektryczne oraz światłowodowe — Metody badań materiałów niemetalowych — Część 405: Badania różne — Sprawdzenie wytrzymałości cieplnej izolacji wykonanej z PVC i powłok wykonanych z PVC

Title (EN)

Electric and optical fibre cables — Test methods for non-metallic materials — Part 405: Miscellaneous tests — Thermal stability test for PVC insulations and PVC sheaths

Procedura krok po kroku

1. Próbki

   Nie wcześniej niż 16 h po wytłoczeniu; z izolacji każdej badanej żyły albo z powłoki 3 próbki po (50 ± 5) mg, każda z 2–3 pasków o długości 20–30 mm; próbka w probówce zajmuje najwyżej dolne 30 mm (4.3, 4.4 a).

2. Papierek wskaźnikowy

   Suchy pasek ok. 15 mm × 3 mm w otwartym końcu probówki, wystający ok. 5 mm i zagięty (4.4 b).

3. Ogrzewanie

   Probówka do urządzenia, które już osiągnęło temperaturę badania (z normy kabla albo (200 ± 0,5) °C), na głębokość 60 mm (4.4 c).

4. Pomiar czasu

   Czas do zmiany barwy z pH 5 na pH 2–3 — punkt końcowy przy pierwszym widocznym czerwonym zabarwieniu pH 3 — albo badanie przez czas określony bez zmiany barwy; pod koniec długiego badania papierek wymieniany co 5–10 min (4.4 d).

5. Ocena i sprawozdanie

   Średni czas trzech próbek wobec wartości z normy kabla; sprawozdanie według IEC 60811-100 (4.5, rozdz. 5). PN-EN 60811-405:2012 — aktualna (stan karty PKN na 10.11.2026; wersja angielska).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Łaźnia olejowa i probówki w temperaturze rzędu 200 °C — ochrona przed oparzeniem przy wkładaniu i wyjmowaniu probówek
• Ogrzewanie PVC — zmiana barwy papierka na pH 2–3 oznacza wydzielanie kwaśnych produktów rozkładu z próbki; norma nie podaje wymagań wentylacji — NIE PODAJEMY
• UWAGA MERYTORYCZNA: temperaturę i najkrótszy czas podaje norma kabla; (200 ± 0,5) °C stosuje się tylko, gdy norma kabla temperatury nie podaje

Najczęstsze pytania