🌿 Izopentan (2-metylobutan) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 150 mg/m³, NDS 3000 mg/m³; PN-Z-04376:2010

Środowisko PN-Z-04376

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par izopentanu na węglu aktywnym, desorpcji związku disiarczkiem węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie izopentanu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 150 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora ani objętości powietrza. Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „Izopentan – nr 4(38) 2003”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 311: „Izopentan [78-78-4]” — NDS 3000 mg/m³, bez NDSCh i bez notacji „skóra”; pentan ma w wykazie osobną pozycję (poz. 457, NDS 3000 mg/m³). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 150 mg/m³, to 5 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 05.10.2026). Karta PN-Z-04376:2010 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 16-11-2010, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04376” (05.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 05.10.2026). Numer 04376 stoi w 2 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 08.01.2026 i 28.07.2026) — w 2 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04376:2010” — AB 1144 i AB 1642, bez procedur. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04376”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 05.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 1144 — środowisko pracy, próbki powietrza pobrane na sorbent stały: stężenie i zawartość 2-metylobutanu 1,40–7500 mg/m³ (0,00800–15,00 mg w próbce); AB 1642 — próbki powietrza pobrane na sorbent stały: izopentan (2-metylobutan) 0,240–6777 mg/m³ (0,00070–6,10 mg w próbce). Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — oba laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — oznaczalność: według karty 150 mg/m³; AB 1144 podaje 1,40 mg/m³, AB 1642 — 0,240 mg/m³, czyli ponad sto razy mniej, co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — nazwy: norma i wykaz NDS piszą „izopentan”, AB 1144 — „2-metylobutan”, AB 1642 — oba; przy wyszukiwaniu laboratorium po nazwie substancji łatwo przeoczyć jedno z nich. Trzecie — inna pozycja wykazu: pentan (poz. 457) ma własny NDS; wynik dla izopentanu porównuje się z poz. 311.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy masy węgla aktywnego, objętości ani strumienia pobierania powietrza, objętości disiarczku węgla, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu ani obliczeń; treści artykułu CIOP z 2003 r. nie znamy.

Zasada metody

Pary izopentanu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla i analizuje roztwór chromatografią gazową (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 3000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 150 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — izopentan (2-metylobutan) — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 3000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 311 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04376:2010

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie izopentanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of isopentane at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Adsorpcja par izopentanu na węglu aktywnym (karta PKN); objętości NIE PODAJEMY.

2. Desorpcja

   Disiarczkiem węgla (karta PKN).

3. Analiza

   Chromatografia gazowa roztworu (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 3000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 311); najmniejsze oznaczalne stężenie 150 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Izopentan i disiarczek węgla — zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: dolne granice laboratoriów są ponad sto razy niższe niż oznaczalność z karty (150 mg/m³); nazwy w zakresach: izopentan i 2-metylobutan

Najczęstsze pytania