🌿 Izopentan (2-metylobutan) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla i chromatografia gazowa, PN-Z-04376

Środowisko PN-Z-04376

Krótko: o co chodzi

Oznaczanie par izopentanu (2-metylobutanu) w powietrzu na stanowiskach pracy: adsorpcja na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla i chromatografia gazowa. Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04376:2010 (wersja polska); STATUS (stan na 18.11.2026): aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”. Procedura obejmuje 4 kroki; stosuje się je m.in. do: Pomiary par izopentanu (2-metylobutanu) w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 3000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 311).

W skrócie

  • Norma: PN-Z-04376:2010 (wersja polska)
  • Kategoria: Środowisko
  • Kroków procedury: 4
  • STATUS (stan na 18.11.2026): aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”
  • Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04376:2010, wersja polska; publikacja 16-11-2010, 7 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30
  • Zasada i oznaczalność (z karty): adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 150 mg/m³

Przegląd

STATUS (stan na 18.11.2026). Karta PN-Z-04376:2010 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana”: publikacja 16-11-2010, 7 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez” nie ma. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „izopentanu” (18.11.2026) zwraca tylko tę normę; hasło systematyczne „metylobutanu” nie zwraca żadnej normy.

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty katalogowej PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par izopentanu na węglu aktywnym, desorpcji związku disiarczkiem węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie izopentanu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 150 mg/m3”.

WARTOŚCI DOPUSZCZALNE I PRZEPIS O METODZIE. Wykaz NDS — załącznik nr 1 do rozporządzenia z 12 czerwca 2018 r. w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 26 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 447), poz. 311 „Izopentan” [78-78-4]: NDS 3000 mg/m³, bez NDSCh i bez oznakowania „skóra”; pentan ma osobną pozycję 457 (NDS 3000 mg/m³). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty (150 mg/m³) to 5 % NDS. O metodzie mówi § 16 rozporządzenia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (tekst jednolity — Dz.U. 2025 poz. 949): „Badania i pomiary wykonuje się zgodnie z metodami określonymi w Polskich Normach, a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria, o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1”. Tej normy przepis z nazwy nie wymienia, a innego przepisu, który by ją powoływał, NIE USTALILIŚMY.

DRUGIE ŹRÓDŁO. Indeks metod CIOP-PIB z lat 2000–2012 (Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 4(74)) wskazuje procedurę dla izopentanu w zeszycie z 2003 r. (nr 4(38)); jej tekstu w wolnym dostępie nie znaleźliśmy. Metoda NIOSH 1500 (węglowodory) obejmuje n-pentan, lecz nie izopentan. Przebiegu poza polem „Zakres” karty nie podajemy.

CZEGO TU NIE PODAJEMY. Tekstu PN-Z-04376:2010 nie mieliśmy — PKN udostępnia go odpłatnie (7 stron). Nie podajemy ilości węgla aktywnego, objętości i strumienia powietrza, objętości disiarczku węgla, detektora, warunków chromatografii ani obliczeń.

Zasada metody

Według karty normy pary izopentanu z powietrza na stanowisku pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla, a roztwór analizuje chromatografią gazową; najmniejsze oznaczalne stężenie to 150 mg/m³. Wynik porównuje się z NDS 3000 mg/m³ (wykaz NDS z 2026 roku, pozycja 311).

Zastosowania

Kluczowe parametry

ParametrWartość
STATUS (stan na 18.11.2026)aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”
Wydanie (z karty PKN)PN-Z-04376:2010, wersja polska; publikacja 16-11-2010, 7 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30
Zasada i oznaczalność (z karty)adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 150 mg/m³
Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynikNDS 3000 mg/m³, bez NDSCh — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 311 „Izopentan” [78-78-4]

Norma

Numer normy
PN-Z-04376:2010 (wersja polska)
Tytuł (PL)
Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie izopentanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej
Title (EN)
Air purity protection — Determination of isopentane at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

  1. Pobranie próbki

    Pary adsorbuje się na węglu aktywnym (z karty). Objętości i strumienia NIE PODAJEMY.

  2. Desorpcja

    Disiarczkiem węgla (z karty).

  3. Analiza chromatograficzna

    Chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 150 mg/m³ (z karty). Warunków NIE PODAJEMY.

  4. Wynik i ocena

    Stężenie w mg/m³ porównuje się z NDS 3000 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

SprzętPrzykładOrientacyjna cena
Rurki z węglem aktywnym i pompa do pobierania próbekDo adsorpcji par (z karty); masy sorbentu, objętości i strumienia NIE PODAJEMY—
Chromatograf gazowyKarta normy podaje ogólnie „chromatografię gazową”; detektora NIE PODAJEMY—

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

OdczynnikCASSzczegóły
Disiarczek węgla75-15-0Do desorpcji (z karty); objętości NIE PODAJEMY
Izopentan — substancja wzorcowa78-78-4Do krzywej wzorcowej. Stężeń NIE PODAJEMY

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

Najczęstsze pytania

Jaka norma opisuje to badanie?

Badanie wykonuje się według normy PN-Z-04376:2010 (wersja polska) — „Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie izopentanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej”. Tytuł angielski: „Air purity protection — Determination of isopentane at workplaces by gas chromatography”.

Na czym polega ta metoda?

Według karty normy pary izopentanu z powietrza na stanowisku pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, desorbuje disiarczkiem węgla, a roztwór analizuje chromatografią gazową; najmniejsze oznaczalne stężenie to 150 mg/m³. Wynik porównuje się z NDS 3000 mg/m³ (wykaz NDS z 2026 roku, pozycja 311).

Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność?

STATUS (stan na 18.11.2026): aktualna; karta bez pól „Zastępuje” i „Zastąpiona przez”; Wydanie (z karty PKN): PN-Z-04376:2010, wersja polska; publikacja 16-11-2010, 7 stron, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; Zasada i oznaczalność (z karty): adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie 150 mg/m³; Wartości dopuszczalne, wobec których ocenia się wynik: NDS 3000 mg/m³, bez NDSCh — Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 311 „Izopentan” [78-78-4].

Ile trwa wykonanie badania?

Procedura obejmuje 4 kroków. Norma nie podaje czasu trwania dla wszystkich etapów — decyduje procedura laboratorium.

Jaki sprzęt jest potrzebny?

Rurki z węglem aktywnym i pompa do pobierania próbek, Chromatograf gazowy.

Gdzie stosuje się to badanie?

Pomiary par izopentanu (2-metylobutanu) w powietrzu na stanowiskach pracy — ocena wobec NDS 3000 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 311).

Jakie środki ostrożności obowiązują?

Desorbentem jest disiarczek węgla (z karty); zaleceń bezpieczeństwa z tekstu normy NIE PODAJEMY.

Które laboratorium wykona to badanie?

Badanie wykonują laboratoria akredytowane według ISO/IEC 17025. Na LabCoda wyszukasz je po numerze normy PN-Z-04376.

🔍 Znajdź laboratorium wykonujące to badanie