🏗️ Izolacyjność od dźwięków uderzeniowych stropów w budynku — pomiar terenowy ze znormalizowanym stukaczem w pomieszczeniu nadawczym i mikrofonami w odbiorczym, w pasmach tercjowych 100–3150 Hz: poziom uderzeniowy znormalizowany L′n i poziom uderzeniowy wzorcowy L′nT, PN-EN ISO 140-7

Budownictwo PN-EN ISO 140-7

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 140-7:2000 (wersja polska), w całości: „Określono terenowe metody pomiaru izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych stropów przy zastosowaniu znormalizowanego stukacza. Podano definicje następujących terminów: poziom średniego ciśnienia akustycznego w pomieszczeniu, poziom uderzeniowy, znormalizowany poziom uderzeniowy, wzorcowy poziom uderzeniowy, zmniejszenie poziomu uderzeniowego”. Tekst czytamy w próbce ISO 140-7:1998 (wprowadzonej przez PN-EN ISO 140-7:2000 bez zmian, IDT) od okładki do końca załącznika A (wymagania dla stukacza); załączników B–E (m.in. B — pomiary oktawowe, C — niskie częstotliwości, D — formularze) nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 140-7:1998. Normę przygotował komitet ISO/TC 43 „Akustyka”, podkomitet SC 2 „Akustyka budowlana”; wydanie drugie zastąpiło pierwsze (ISO 140-7:1978) po rewizji technicznej. Zakres (1): terenowe metody pomiaru właściwości izolacyjnych stropów od dźwięków uderzeniowych z użyciem znormalizowanego stukacza, dla stropów bez pokrycia i z pokryciami; wyniki służą do porównywania stropów i porównywania przybliżonej izolacyjności z wymaganiami. Pomiary laboratoryjne stropów — ISO 140-6, zmniejszenie dźwięków uderzeniowych przez pokrycia na stropie wzorcowym — ISO 140-8. Wielkości (3): średni poziom ciśnienia akustycznego w pomieszczeniu L — średnia energetyczna z n pozycji, L = 10 lg[(1/n)·Σ10^(Lj/10)] dB, z pominięciem pola bliskiego źródła i przegród; poziom uderzeniowy Li — średni poziom w paśmie tercjowym w pomieszczeniu odbiorczym przy pobudzaniu stropu stukaczem; poziom uderzeniowy znormalizowany L′n = Li + 10 lg(A/A0) dB, A0 = 10 m²; poziom uderzeniowy wzorcowy L′nT = Li − 10 lg(T/T0) dB, dla mieszkań T0 = 0,5 s (równoważne chłonności odniesienia A0 = 0,32 V); zmniejszenie poziomu uderzeniowego ΔL′ — różnica poziomów w pomieszczeniu odbiorczym przed ułożeniem i po ułożeniu np. pokrycia podłogi. Aparatura (4): stukacz według załącznika A; mierniki poziomu dźwięku klasy 0 lub 1 według IEC 60651 i IEC 60804; regulacja całego toru pomiarowego z mikrofonem przed każdym pomiarem kalibratorem klasy 1 według IEC 60942 (jeżeli producent nie stanowi inaczej); poprawka na pole rozproszone dla mierników wzorcowanych w polu fali płaskiej; filtry według IEC 61260; pomiar czasu pogłosu według ISO 354. Przebieg (5): pomiary w tercjach, w oktawach tylko po uzgodnieniu (załącznik B; wyniki jednoliczbowe nie są wtedy wprost porównywalne z tercjowymi). Stukacz w co najmniej czterech położeniach rozłożonych losowo, co najmniej 0,5 m od krawędzi stropu; przy stropach anizotropowych (żebra, belki) więcej położeń, a linia młotków ustawiona pod kątem 45° do belek lub żeber; gdy poziom zmienia się po uruchomieniu stukacza, mierzy się dopiero po ustaleniu, a jeżeli nie ustali się w ciągu 5 min — w określonym czasie, podanym w sprawozdaniu. Mikrofon: odległości co najmniej 0,7 m między pozycjami, 0,5 m od przegród i dyfuzorów, 1,0 m od pobudzanego stropu; co najmniej 4 pozycje stałe, równomiernie rozłożone, albo mikrofon ruchomy o promieniu co najmniej 0,7 m, płaszczyźnie nie bliżej niż 10° od żadnej płaszczyzny pomieszczenia i okresie co najmniej 15 s. Liczba pomiarów: przy mikrofonie stałym co najmniej 6, w kombinacji co najmniej 4 pozycji mikrofonu i 4 położeń stukacza; przy ruchomym co najmniej 4 (np. po jednym na położenie stukacza). Czas uśredniania: co najmniej 6 s w pasmach poniżej 400 Hz, co najmniej 4 s powyżej; mikrofon ruchomy — całkowita liczba okresów, nie mniej niż 30 s. Pasma obowiązkowe: tercje od 100 do 3150 Hz; zalecane dodatkowo 4000 i 5000 Hz (dla porównania z ISO 140-6), a przy potrzebie informacji o niskich częstotliwościach 50, 63 i 80 Hz (załącznik C). Chłonność z czasu pogłosu (ISO 354) wzorem Sabine’a A = 0,16 V/T; ocena zaniku od około 0,1 s po wyłączeniu źródła, w zakresie co najmniej 20 dB, którego dół jest co najmniej 10 dB ponad tłem; co najmniej 6 zaników na pasmo (co najmniej jeden głośnik, trzy pozycje mikrofonu, po dwa odczyty). Tło: co najmniej 6 dB (lepiej ponad 10 dB) poniżej poziomu sygnału z tłem; przy różnicy 6–10 dB poprawka L = 10 lg(10^(Lsb/10) − 10^(Lb/10)) dB; przy różnicy 6 dB lub mniejszej w którymkolwiek paśmie stosuje się poprawkę 1,3 dB, a wynik podaje jako granicę pomiaru (L′n ≤ … dB); sprawdzenie szumu elektrycznego mikrofonem zastępczym; dźwięk powietrzny stukacza przenoszony do pomieszczenia odbiorczego nie może wpływać na wynik. Precyzja (6): powtarzalność według ISO 140-2, sprawdzana co pewien czas, zwłaszcza po zmianie procedury lub aparatury. Wyniki (7): L′n albo L′nT we wszystkich pasmach, z jednym miejscem po przecinku, w tabeli i na wykresie (5 mm na tercję, 20 mm na 10 dB); przeliczenie na oktawy — energetyczna suma trzech tercji; przy powtórzeniu badania — średnia arytmetyczna. Sprawozdanie (8): m.in. objętość pomieszczenia odbiorczego, L′n albo L′nT w funkcji częstotliwości, wyniki graniczne, przenoszenie boczne (jeżeli mierzone); wskaźnik jednoliczbowy według ISO 717-2, z wyraźnym zaznaczeniem, że oparto go na pomiarze terenowym. Stukacz (załącznik A): pięć młotków w linii, rozstaw osi (100 ± 3) mm, co najmniej 100 mm od środka podpór (z przekładkami wibroizolacyjnymi); pęd każdego młotka jak masy efektywnej 500 g spadającej swobodnie z 40 mm, tolerancja pędu ±5 %; masa młotka (500 ± 12) g; kierunek spadku prostopadły do powierzchni z dokładnością ±0,5°; część uderzająca walcowa o średnicy (30 ± 0,2) mm, powierzchnia ze stali hartowanej, kulista o promieniu (500 ± 100) mm; średni odstęp uderzeń (100 ± 5) ms, odstęp kolejnych uderzeń (100 ± 20) ms, czas od uderzenia do podniesienia młotka poniżej 80 ms; przy miękkich lub nierównych pokryciach młotki muszą móc opaść co najmniej 4 mm poniżej płaszczyzny podpór, a przy bardzo miękkich pokryciach dopuszcza się podkładki pod podpory, by zachować wysokość 40 mm; regulacja i sprawdzanie na płaskiej twardej powierzchni (płaskość ±0,1 mm, poziom ±0,1°), w regularnych odstępach.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN ISO 140-7:2000 (wersja polska, publikacja 11-01-2000, 22 strony, grupa cenowa L) ma nagłówek „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 16283-1:2014-05”: Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 253 Akustyki Architektonicznej, ICS 91.120.20, „Wprowadza: EN ISO 140-7:1998 [IDT], ISO 140-7:1998 [IDT]”, „Zastępuje: PN-B-02154-07:1983”, data wycofania 18-06-2019; w informacjach dodatkowych: „Norma wycofana dnia 2014-05-06, a następnie przywrócona do aktualnych dn. 2015-09-09 przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego zgodnie z Komunikatem nr 1/2015 z dn. 9 września 2015 roku”. Karta PN-EN ISO 16283-1:2014-05 (wersja polska, publikacja 18-06-2019, 52 strony, bez nagłówka „Wycofana”) ma tytuł „Część 1: Izolacyjność od dźwięków powietrznych”, w polu „Zastępuje” PN-EN ISO 140-5, 140-14, 140-4 i 140-7, a w polu „Elementy dodatkowe” zmianę A1:2018-02. Dźwięki uderzeniowe obejmuje część 2: karta PN-EN ISO 16283-2:2021-02 (wersja polska, publikacja 07-02-2025, 56 stron, bez nagłówka „Wycofana”, EN ISO 16283-2:2020 [IDT]) ma zakres „procedury wyznaczania izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych poprzez stosowanie pomiarów ciśnienia dźwięku podczas pracy źródła uderzeniowego na powierzchni stropów lub schodach”, dla pomieszczeń od 10 m³ do 250 m³ i częstotliwości od 50 Hz do 5 000 Hz; wcześniejsze wydania tej części: 2016-02 (wycofane 04-09-2018) i 2018-09 (wycofane 04-02-2021), żadne z nich nie wymienia PN-EN ISO 140-7 w polu „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN (hasło „PN-EN ISO 140-7”, 02.10.2026) pokazuje tylko wydanie 2000 (p). EVS: ISO 140-7:1998 „Withdrawn”, w historii ISO 140-7:1978, ISO 16283-1:2014 i ISO 16283-2:2015.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 140-7 stoi w 11 rekordach u 9 laboratoriów: AB 023, AB 796, AB 818, AB 838, AB 869, AB 1162, AB 1271, AB 1391, AB 1924. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 07.02.2025 do 28.07.2026) wszystkie 9 podają PN-EN ISO 140-7:2000. U 8 w tej samej pozycji stoi także PN-EN ISO 16283-2 — u 7 wydanie 2021-02 (AB 818 bez wyłączeń, AB 1271 z wyłączeniem punktu 7.2.3, AB 796, AB 869, AB 1162 i AB 1924 z wyłączeniem punktów 7.2.3 i 7.4, AB 838 — 7.2.3, 7.4 i 13), u AB 1391 wydanie 2016-02, wycofane 04-09-2018, z wyłączeniem punktów 7.4 i 7.5; AB 023 ma PN-EN ISO 16283-2 w osobnej pozycji. Zakładka „Laboratoria”: „PN-EN ISO 140-7” — 8 laboratoriów (wszystkie poza AB 1162) — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). „Poziom uderzeniowy znormalizowany L’n i poziom uderzeniowy wzorcowy L’nT w pasmach 1/3 oktawowych” (AB 838, AB 869, AB 1162, AB 1271), „Przybliżony poziom uderzeniowy znormalizowany L’n i poziom uderzeniowy wzorcowy L’nT” (AB 796; AB 1924 — w pasmach oktawowych i/lub tercjowych), „Izolacyjność od dźwięków uderzeniowych stropów” (AB 023, AB 818), „Poziom ciśnienia akustycznego w pasmach 1/3 oktawowych” (AB 1391), wskaźniki ważone L’n,w i L’nT,w oraz widmowy wskaźnik adaptacyjny CI (z obliczeń); zakresy częstotliwości (100–5000) Hz (AB 023 i AB 818 z możliwością 50, 63 i 80 Hz; AB 1924) albo (50–5000) Hz; „Metoda terenowego pomiaru w warunkach pola rozproszonego” (AB 796, AB 869), „Metoda pomiaru terenowego” (AB 838, AB 1162), „Metoda „in situ”” (AB 1271).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy następczyni: karta PKN wskazuje jako następczynię PN-EN ISO 16283-1, czyli część o dźwiękach powietrznych — pomiary terenowe dźwięków uderzeniowych są w PN-EN ISO 16283-2 (tytuł i zakres karty), której karty 140-7 nie wymieniają. Przy wielkości: L′n (do chłonności 10 m²) i L′nT (do czasu pogłosu 0,5 s) to różne liczby dla tego samego stropu; sprawozdanie podaje tę, która jest właściwa (rozdział 8 g). Przy tle: przy różnicy 6 dB lub mniejszej wynik jest tylko granicą pomiaru i musi być podany jako L′n ≤ … dB (5.6, 8 i). Przy stropach z belkami: cztery położenia mogą nie wystarczyć, a linia młotków ma być pod kątem 45° do belek (5.2). Przy pokryciach miękkich: stukacz musi spełniać dodatkowe wymagania załącznika A (opad młotków 4 mm poniżej płaszczyzny podpór). Przy pasmach oktawowych: wyniki jednoliczbowe z oktaw nie są wprost porównywalne z tercjowymi (5.1). Przy wskaźniku: ocena według ISO 717-2 musi wyraźnie mówić, że opiera się na pomiarze terenowym (8).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy załączników B–E (procedura oktawowa, pomiary w niskich częstotliwościach, formularze) ani tekstu PN-EN ISO 16283-2 — nie podajemy więc procedury oktawowej ani różnic między ISO 140-7 a ISO 16283-2, a także treści punktów 7.2.3, 7.4, 7.5 i 13 tej normy, wyłączanych w zakresach. Wymagań dźwiękoizolacyjności stropów (wartości dopuszczalnych) norma nie zawiera.

Zasada metody

Na badanym stropie pracuje znormalizowany stukacz — pięć młotków po 500 g, z głowicami ze stali hartowanej, spadających swobodnie z wysokości 40 mm, średnio co 100 ms. W pomieszczeniu pod stropem mierzy się średni poziom ciśnienia akustycznego w pasmach tercjowych (poziom uderzeniowy Li) dla kilku położeń stukacza i mikrofonu oraz czas pogłosu. Poziom uderzeniowy normalizuje się do chłonności odniesienia 10 m² (L′n) albo do czasu pogłosu 0,5 s (L′nT).

Zastosowania

• Stropy w budynkach — pomiar terenowy w pasmach tercjowych; 9 laboratoriów w zakresach PCA
• Stropy bez pokrycia i z pokryciami podłogowymi, także miękkimi — porównanie stropów i porównanie przybliżonej izolacyjności z wymaganiami
• Wyznaczanie wskaźników ważonych L′n,w i L′nT,w według ISO 717-2 z wyników terenowych

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 140-7:2000 (wersja polska; EN ISO 140-7:1998 IDT, ISO 140-7:1998 IDT) — wycofana 18-06-2019

Tytuł (PL)

Akustyka — Pomiar izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — Pomiary terenowe izolacyjności od dźwięków uderzeniowych stropów

Title (EN)

Acoustics — Measurement of sound insulation in buildings and of building elements — Part 7: Field measurements of impact sound insulation of floors

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie

   Sprawdzenie stukacza według załącznika A i kalibracja toru pomiarowego kalibratorem klasy 1; ustalenie objętości pomieszczenia odbiorczego. PN-EN ISO 140-7:2000 wycofana 18-06-2019 (stan kart na 02.10.2026).

2. Pobudzanie stropu

   Stukacz w co najmniej 4 losowych położeniach, ≥ 0,5 m od krawędzi; przy belkach linia młotków pod 45° i więcej położeń; pomiar po ustaleniu się poziomu.

3. Pomiar poziomu uderzeniowego

   Co najmniej 4 pozycje mikrofonu (0,7 m / 0,5 m / 1,0 m) i co najmniej 6 pomiarów albo mikrofon ruchomy; tercje 100–3150 Hz; uśrednianie ≥ 6 s poniżej 400 Hz, ≥ 4 s powyżej; średnia energetyczna.

4. Czas pogłosu i tło

   Czas pogłosu według ISO 354 (≥ 6 zaników na pasmo, zakres ≥ 20 dB), chłonność A = 0,16 V/T; pomiar tła i poprawka według wzoru (5) albo 1,3 dB z wynikiem granicznym.

5. Wynik

   L′n albo L′nT w każdym paśmie z jednym miejscem po przecinku, tabela i wykres; wskaźnik jednoliczbowy według ISO 717-2 z adnotacją o pomiarze terenowym.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma nie zawiera ostrzeżeń bhp; stukacz pracujący długo może zmienić powierzchnię pokrycia — norma zaleca wtedy mikrofon ruchomy z równoległym pomiarem we wszystkich pasmach (5.3.4)
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma jest wycofana — przy nowych badaniach sprawdzić, którą normę wskazuje zlecenie lub przepis; w zakresach akredytacji obok niej stoi PN-EN ISO 16283-2

Najczęstsze pytania