🏗️ Pomiar terenowy izolacyjności od dźwięków uderzeniowych stropów i schodów w budynku — maszyna stukająca (L′n, L′nT w pasmach tercjowych 100–3150 Hz, opcjonalnie 50–80 i 4000–5000 Hz) albo piłka gumowa spuszczana ze 100 cm (L′i,Fmax,V,T w pasmach 50–630 Hz), pomieszczenia odbiorcze 10–250 m³, procedura domyślna i niskoczęstotliwościowa dla pomieszczeń poniżej 25 m³, mikrofony stałe, ruchome mechanicznie i prowadzone ręcznie, PN-EN ISO 16283-2

Budownictwo PN-EN ISO 16283-2

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 16283-2:2021-02, w całości: „W niniejszym dokumencie określono procedury wyznaczania izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych poprzez stosowanie pomiarów ciśnienia dźwięku podczas pracy źródła uderzeniowego na powierzchni stropów lub schodach. Procedury te są przeznaczone dla pomieszczeń o objętości w zakresie od 10 m3 do 250 m3 oraz zakresie częstotliwości od 50 Hz do 5 000 Hz. Wyniki badań można stosować do określania, oceny i porównywania izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych w nieumeblowanych lub umeblowanych pomieszczeniach, w których pole akustyczne może, ale niekoniecznie, być zbliżone do pola dyfuzyjnego.” Tekst normy czytamy we fragmencie próbnym ISO 16283-2:2020 od okładki do punktu 7.4.1 (mikrofon poruszany mechanicznie, strona 9); dalszej części — punktów 7.4.2–7.8 (liczba pomiarów przy mikrofonie ruchomym, mikrofon prowadzony ręcznie, odległości minimalne, czasy uśredniania, obliczenia), rozdziałów 8–14 (procedura niskoczęstotliwościowa, tło, czas pogłosu, przeliczenie na oktawy, wyniki, niepewność, sprawozdanie) i załączników A–F (wymagania dla źródeł uderzeniowych, głośników, formularze, przykłady położeń) — nie mamy.

WEDŁUG TEKSTU ISO 16283-2:2020 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–7.4.1). Normę przygotował ISO/TC 43/SC 2 z CEN/TC 126. Wydanie trzecie zastępuje drugie (2018); zmiany: usunięto uwagę 3 w rozdziale 6, w ścieżce helikalnej (7.5.5) odległość mikrofonu od sufitu zmieniono na co najmniej 0,5 m, do wyrażania wyników i rysunku C.3 dodano L′i,Fmax,V,T. Wprowadzenie: seria ISO 16283 zastąpiła wycofane ISO 140-4, 140-5 i 140-7; w odróżnieniu od nich dotyczy pomieszczeń o polu dyfuzyjnym i niedyfuzyjnym, wyjaśnia pomiar mikrofonem trzymanym w ręku i zawiera wytyczne z dawnego ISO 140-14; pomiary orientacyjne opisuje ISO 10052. Maszyna stukająca odwzorowuje lekkie, twarde uderzenia (kroki w twardym obuwiu, upuszczone przedmioty) — jej wynik ocenia się jednoliczbowo według ISO 717-2 i dobrze nadaje się do prognoz według ISO 12354-2; piłka gumowa — ciężkie, miękkie uderzenia (chodzenie boso, skaczące dzieci), z wynikiem w postaci maksymalnego poziomu z ważeniem czasowym F. Powołania: ISO 3382-2, ISO 12999-1, ISO 18233, ISO/IEC 17025, IEC 60942, IEC 61183, IEC 61260, IEC 61672-1. Wielkości (rozdział 3): Li — energetycznie uśredniony poziom w pomieszczeniu z maszyną stukającą; Li,Corner i Li,LF — poziomy w narożach i niskoczęstotliwościowy (pasma 50, 63, 80 Hz); Li,Fmax — uśredniony maksymalny poziom z ważeniem F przy piłce; T — czas pogłosu; L′nT = Li − 10 lg(T/T0), T0 = 0,5 s dla mieszkań (w umeblowanych mieszkaniach czas pogłosu jest w przybliżeniu niezależny od objętości i częstotliwości); A = 0,16 V/T (wzór Sabine’a); L′n — Li skorygowany o 10 lg(A/A0), A0 = 10 m²; L′i,Fmax,V,T — Li,Fmax skorygowany o objętość (V0 = 50 m³) i czas pogłosu (wzory 4–6). Przyrządy (rozdział 4): mierniki i filtry klasy 0 albo 1 według IEC 61672-1 i IEC 61260, kalibrator klasy 0 albo 1 według IEC 60942; sprawdzenie kalibratorem na początku i końcu każdej sesji i dnia, różnica dwóch kolejnych odczytów ≤ 0,5 dB, inaczej wyniki od poprzedniego sprawdzenia odrzuca się; zalecane wzorcowanie kalibratora co rok, sprawdzenie miernika i filtrów co dwa lata, w laboratorium według ISO/IEC 17025. Pasma (rozdział 5): z maszyną stukającą co najmniej tercje 100–3150 Hz, opcjonalnie 50, 63, 80 Hz oraz 4000 i 5000 Hz; z piłką — tercje 50–630 Hz (albo oktawy). Zasady (rozdział 6): w pomieszczeniu odbiorczym mierzy się poziom przy pracy źródła, tło przy wyłączonym źródle i czas pogłosu; procedura domyślna — w strefie środkowej pomieszczenia; procedura niskoczęstotliwościowa (dodatkowe pomiary w narożach) obowiązuje dla pasm 50–80 Hz, gdy objętość pomieszczenia odbiorczego jest mniejsza niż 25 m³ — nie stosuje się jej z piłką; pola akustycznego nie zmienia się na potrzeby badania dodatkowymi meblami ani dyfuzorami; wszystkie metody pomiaru są równoważne, a w sporze wynikiem odniesienia jest pomiar bez operatora w pomieszczeniu odbiorczym. Położenia źródła (7.2): maszyna stukająca w co najmniej czterech losowych położeniach, co najmniej 0,5 m od krawędzi stropu, przy stropach z belkami linia młotków pod kątem 45°; gdy poziom zmienia się po rozpoczęciu stukania, pomiar zaczyna się po ustaleniu, a jeśli nie ustali się w 5 min — w określonym okresie, który podaje się w sprawozdaniu; piłkę gumową spuszcza się swobodnie z wysokości 100 cm ± 1 cm w co najmniej czterech miejscach (przy stropie lekkim z belkami jedno nad belką, jedno w środku stropu). Mikrofony stałe (7.3): bez operatora albo z operatorem w odległości co najmniej długości ramienia; położenia nie w regularnej siatce; przy czterech–pięciu położeniach źródła co najmniej dwa pomiary na położenie, przy sześciu i więcej — co najmniej jeden w innym punkcie; uśrednianie po położeniach maszyny wzorami 7–8, piłki — wzorem 9. Mikrofon poruszany mechanicznie (7.4.1): promień co najmniej 0,7 m, płaszczyzna nachylona co najmniej 10° do każdej powierzchni pomieszczenia, jeden obieg co najmniej 15 s; tu kończy się przeczytany fragment.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karty PN-EN ISO 16283-2:2021-02 w wersji angielskiej (publikacja 04-02-2021, 58 stron) i polskiej (publikacja 07-02-2025, 56 stron) nie mają nagłówka „Wycofana”: grupa cenowa U, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 253 Akustyki Architektonicznej, ICS 91.120.20 i 91.060.30, „Wprowadza: EN ISO 16283-2:2020 [IDT], ISO 16283-2:2020 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 16283-2:2018-09 – wersja angielska”. PN-EN ISO 16283-2:2018-09 (wprowadzała ISO 16283-2:2018) — wycofana 04-02-2021; sama zastąpiła PN-EN ISO 16283-2:2016-02. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN ISO 16283-2” (02.10.2026) pokazuje karty 2016-02, 2018-09 i 2021-02 (angielska i polska).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 16283-2 stoi w 10 rekordach u 8 laboratoriów: AB 838 (2), AB 1924 (2), AB 796, AB 818, AB 869, AB 1162, AB 1271, AB 1391 (po 1). W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 07.02.2025 do 28.07.2026) numer stoi u wszystkich 8, wszędzie obok PN-EN ISO 140-7:2000 (u AB 1162 także PN-EN ISO 140-14:2006): siedem laboratoriów podaje wydanie 2021-02, AB 1391 — 2016-02 „z wyłączeniem punktów 7.4 i 7.5”. Wyłączenia przy wydaniu 2021-02: „p. 7.2.3 oraz p. 7.4” (AB 796, AB 869, AB 1162, AB 1924), „punktów 7.2.3 i, 7.4 i 13” (AB 838), „punktu 7.2.3” (AB 1271); bez wyłączeń — AB 818. Żaden wiersz nie jest złożony pogrubioną kursywą. Zakładka „Laboratoria” szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 16283-2” i pokazuje 7 laboratoriów i 9 pozycji — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026; nie widać AB 1391, w którego rekordzie numer stoi za PN-EN ISO 140-7:2000 w tym samym polu.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Obiekty i elementy budowlane, stropy — poziom uderzeniowy znormalizowany L′n i wzorcowy L′nT w pasmach tercjowych (u AB 1391 — poziom ciśnienia akustycznego w pasmach 50–5000 Hz, u AB 818 — 100–5000 Hz), u AB 796 i AB 1924 „przybliżony” poziom uderzeniowy, także w pasmach oktawowych; obok wskaźniki ważone z obliczeń (PN-EN ISO 717-2) i izolacyjność od dźwięków powietrznych.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy źródle: siedem z ośmiu laboratoriów wyłącza punkt 7.2.3, czyli badanie piłką gumową — ich wynik dotyczy tylko maszyny stukającej (lekkich, twardych uderzeń) i nie mówi nic o uderzeniach ciężkich, miękkich. Przy małym pomieszczeniu: poniżej 25 m³ dla pasm 50–80 Hz obowiązuje procedura niskoczęstotliwościowa z pomiarami w narożach; pominięcie jej zaniża wynik tam, gdzie pole akustyczne jest najbardziej nierównomierne. Przy kalibracji: różnica dwóch kolejnych sprawdzeń kalibratorem większa niż 0,5 dB unieważnia wyniki od poprzedniego sprawdzenia. Przy stropach niejednorodnych: belki i żebra wymagają więcej położeń maszyny i linii młotków pod kątem 45°. Przy wielkości wyniku: L′nT (T0 = 0,5 s) i L′n (A0 = 10 m²) to różne wielkości — wynik bez nazwy wielkości nie jest porównywalny. Przy powołaniu: zakres z wydaniem 2016-02 (AB 1391) dotyczy wydania sprzed dwóch rewizji; PN-EN ISO 140-7:2000 obok w zakresach jest normą wycofaną (karta PKN: wycofana 18-06-2019, zastąpiona przez PN-EN ISO 16283-1:2014-05 — tak podaje karta; w informacjach dodatkowych karta podaje też, że normę wycofano 2014-05-06 i przywrócono do aktualnych 2015-09-09 Komunikatem Prezesa PKN nr 1/2015).

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy punktów od 7.4.2 dalej, rozdziałów 8–14 ani załączników A–F — nie podajemy więc czasów uśredniania, odległości minimalnych mikrofonów, korekty na tło, sposobu pomiaru czasu pogłosu, wymagań dla maszyny stukającej i piłki (załącznik A) ani zasad wyrażania niepewności.

Zasada metody

W pomieszczeniu odbiorczym pod stropem albo obok schodów, na których pracuje źródło uderzeniowe, mierzy się energetycznie uśredniony poziom ciśnienia akustycznego (maszyna stukająca, co najmniej cztery położenia) albo uśredniony maksymalny poziom z ważeniem F (piłka gumowa spuszczana ze 100 cm), a także tło i czas pogłosu; poziom koryguje się o czas pogłosu (L′nT, T0 = 0,5 s) albo chłonność (L′n, A0 = 10 m²), a przy piłce — o objętość i czas pogłosu (L′i,Fmax,V,T).

Zastosowania

• Stropy i schody w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej — odbiorcze pomiary izolacyjności od dźwięków uderzeniowych (8 laboratoriów)
• Pomieszczenia 10–250 m³, umeblowane i nieumeblowane, z polem dyfuzyjnym i niedyfuzyjnym; dla pomieszczeń poniżej 25 m³ — procedura niskoczęstotliwościowa 50–80 Hz
• Ocena jednoliczbowa według PN-EN ISO 717-2 na podstawie wyników z maszyną stukającą

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 16283-2:2021-02 (wersje angielska i polska; EN ISO 16283-2:2020 IDT, ISO 16283-2:2020 IDT)

Tytuł (PL)

Akustyka — Pomiary terenowe izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — Część 2: Izolacyjność od dźwięków uderzeniowych

Title (EN)

Acoustics — Field measurement of sound insulation in buildings and of building elements — Part 2: Impact sound insulation

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie

   Wybór pomieszczenia odbiorczego i przegrody; sprawdzenie toru pomiarowego kalibratorem; ustalenie, czy objętość < 25 m³ (procedura niskoczęstotliwościowa). PN-EN ISO 16283-2:2021-02 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Wzbudzenie

   Maszyna stukająca w co najmniej czterech losowych położeniach (≥ 0,5 m od krawędzi, przy belkach pod 45°) albo piłka gumowa z wysokości 100 cm w co najmniej czterech miejscach.

3. Pomiar poziomów

   W strefie środkowej pomieszczenia odbiorczego mikrofonem stałym, ruchomym albo prowadzonym ręcznie; liczba pomiarów według 7.3.2; dla pomieszczeń < 25 m³ dodatkowo naroża w pasmach 50–80 Hz.

4. Tło i czas pogłosu

   Pomiar tła przy wyłączonym źródle i czasu pogłosu (ISO 3382-2) — szczegółów korekty i metod (rozdziały 9–10) NIE PODAJEMY.

5. Obliczenie i sprawozdanie

   L′nT albo L′n dla każdego położenia maszyny i uśrednienie wzorami 7–8; przy piłce Li,Fmax (wzór 9) i L′i,Fmax,V,T; zasady wyrażania wyników i niepewności — NIE PODAJEMY.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pomiary w budynkach w toku odbioru — zasady pracy na budowie; hałas maszyny stukającej w pomieszczeniu nadawczym — ochrona słuchu operatora; przeczytany fragment normy nie zawiera ostrzeżeń bhp
• UWAGA MERYTORYCZNA: siedem z ośmiu laboratoriów wyłącza punkt 7.2.3 (piłka gumowa) — ich wynik dotyczy tylko uderzeń lekkich i twardych; L′nT i L′n to różne wielkości

Najczęstsze pytania