🏗️ Izolacyjność od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami w budynku — pomiary terenowe w pasmach tercjowych 100–3150 Hz: różnica poziomów D, Dn, DnT i izolacyjność właściwa przybliżona R', PN-EN ISO 140-4

Budownictwo PN-EN ISO 140-4

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Mamy fragment próbny ISO 140-4:1998 (wydanie drugie) — rozdziały 1–9 (bez załączników); tekst wprowadza PN-EN ISO 140-4:2000 bez zmian (IDT). Zakres (rozdz. 1): terenowe metody pomiaru izolacyjności od dźwięków powietrznych ścian wewnętrznych, stropów i drzwi między dwoma pomieszczeniami w warunkach pola rozproszonego w obu pomieszczeniach i ocena ochrony, jaką daje to użytkownikom budynku; wyniki są zależne od częstotliwości, a przelicza się je na wskaźnik jednoliczbowy według ISO 717-1; służą do porównań izolacyjności między pomieszczeniami i z wymaganiami. Pomiary laboratoryjne — ISO 140-3, fasady — ISO 140-5.

WIELKOŚCI (rozdz. 3). Średni poziom ciśnienia akustycznego L w pomieszczeniu (średnia energetyczna z n pozycji); różnica poziomów D = L1 − L2 (nadawcze − odbiorcze); znormalizowana różnica poziomów Dn = D − 10 lg (A/A0), A0 = 10 m² dla pomieszczeń mieszkalnych; wzorcowa różnica poziomów DnT = D + 10 lg (T/T0), T0 = 0,5 s dla mieszkań (odpowiada to chłonności odniesienia A0 = 0,32 V); izolacyjność akustyczna właściwa przybliżona R′ = D + 10 lg (S/A), gdzie S — pole przegrody (przy drzwiach — pole otworu z ościeżnicą; przy pomieszczeniach przesuniętych — wspólna część przegrody, gdy mniejsza niż 10 m², to max(S, V/7,5)); gdy wspólnej przegrody nie ma, wyznacza się Dn. Porównanie z wynikami laboratoryjnymi ma sens tylko przy S około 10 m².

APARATURA I PRZEBIEG (rozdz. 4–8). Mierniki poziomu dźwięku klasy 0 lub 1 według IEC 60651 i IEC 60804, kalibrator klasy 1 według IEC 60942 przed każdym pomiarem, filtry według IEC 61260, pomiar czasu pogłosu według ISO 354. W pustych pomieszczeniach o tym samym kształcie i wymiarach zaleca się dyfuzory (co najmniej 1,0 m², zwykle 3–4). Pomiary w pasmach tercjowych (oktawowych — tylko po uzgodnieniu, według załącznika B; wyniki nie są wtedy wprost porównywalne). Dźwięk w pomieszczeniu nadawczym ustalony, o widmie ciągłym, bez różnic większych niż 6 dB między sąsiednimi tercjami; w odbiorczym co najmniej 10 dB ponad tło w każdym paśmie. Jeden głośnik — co najmniej w dwóch położeniach; przy różnych objętościach na nadawcze wybiera się większe (dla DnT). Minimalne odległości: 0,7 m między pozycjami mikrofonu, 0,5 m od ścian i dyfuzorów, 1,0 m od źródła; co najmniej 5 stałych pozycji mikrofonu (co najmniej 10 pomiarów przy jednym głośniku) albo mikrofon ruchomy o promieniu co najmniej 0,7 m, okresie co najmniej 15 s i czasie uśredniania co najmniej 30 s; przy stałych pozycjach uśrednianie co najmniej 6 s poniżej 400 Hz i 4 s powyżej. Pasma obowiązkowe: tercje od 100 do 3150 Hz; zalecane dodatkowo 4000 i 5000 Hz, a informacyjnie 50, 63 i 80 Hz (załącznik D). Chłonność odbiorczego ze wzoru Sabine’a A = 0,16 V/T; co najmniej 6 zaników na pasmo (jeden głośnik, trzy pozycje mikrofonu, po dwa odczyty), zakres oceny zaniku co najmniej 20 dB. Tło co najmniej 6 dB (lepiej 10 dB) poniżej sygnału; przy różnicy 6–10 dB poprawka według wzoru, przy ≤ 6 dB — poprawka 1,3 dB i adnotacja, że wynik jest granicą pomiaru. Wyniki Dn, DnT albo R′ podaje się dla wszystkich pasm z dokładnością do 0,1 dB, w tabeli i na wykresie.

WYNIKI I SPRAWOZDANIE (rozdz. 8–9). Wykres: oś częstotliwości logarytmiczna, 5 mm na pasmo tercjowe i 20 mm na 10 dB; zaleca się formularze według załącznika E jako skróconą postać sprawozdania. Wartości w pasmach oktawowych oblicza się z trzech pasm tercjowych wzorami (9)–(11): Dn,oct = −10 lg [Σ(j=1…3) 10^(−Dn,1/3 oct,j/10) / 3] dB, tak samo DnT,oct i R′oct. Gdy pomiar R′ powtarza się w tym samym albo przeciwnym kierunku, podaje się średnią arytmetyczną wszystkich wyników w każdym paśmie. Sprawozdanie zawiera: powołanie tej części ISO 140; wykonawcę; nazwę i adres zleceniodawcy; datę badania; opis i identyfikację konstrukcji i układu badania; objętości obu pomieszczeń; Dn albo DnT między pomieszczeniami albo R′ przegrody w funkcji częstotliwości; pole S użyte do obliczenia R′; krótki opis procedury i aparatury; wyniki będące granicą pomiaru (zapis „≥ … dB", gdy poziomu w paśmie nie da się zmierzyć z powodu tła akustycznego albo elektrycznego — 6.6); przenoszenie boczne, jeśli je mierzono (załącznik C), z opisem, które części przenoszonej mocy akustycznej obejmuje. Ocenę jednoliczbową z krzywych Dn(f), DnT(f) i R′(f) wykonuje się według ISO 717-1 i zaznacza wyraźnie, że opiera się na wyniku metody terenowej.

STATUS (stan karty na 29.09.2026). Karta PN-EN ISO 140-4:2000 (wersja polska): „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 16283-1:2014-05 - wersja angielska", publikacja 08-02-2000, „Data wycofania: 06-05-2014", 27 stron, grupa cenowa N, Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 253 Akustyki Architektonicznej, ICS 91.120.20, „Wprowadza: EN ISO 140-4:1998 [IDT], ISO 140-4:1998 [IDT]", „Zastępuje: PN-B-02154-04:1983 - wersja polska", „Zastąpiona przez: PN-EN ISO 16283-1:2014-05 - wersja angielska, PN-EN ISO 16283-1:2014-05 - wersja polska".

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 28.09.2026). Wszystkie zapisy numeru 140-4: 15 zapisów kopii u 12 laboratoriów (AB 023 — dwie pozycje; AB 838 i AB 1924 — po dwa zapisy, bo kopia przypisała tę normę także wierszowi wskaźników ważonych pod pozycją). „PN-EN ISO 140-4:2000" — 11 laboratoriów, bez roku — AB 1241; wyłączenie „Załącznika C" (informacyjnego; według tekstu normy wyjaśnia moc przenoszoną drogami bocznymi) — AB 1413. W tej samej pozycji z PN-EN ISO 16283-1:2014-05 (zwykle ze zmianą A1:2018-02) — 10 laboratoriów (sprawdzone w wierszach dokumentów PCA); samą tę normę w pozycji mają AB 023 i AB 818 — AB 818 powołuje PN-EN ISO 16283-1 w osobnym wierszu, przy izolacyjności od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami. Wyłączenia w części 16283-1: „pkt 7.4" (mikrofon poruszany mechanicznie) — AB 796, AB 869, AB 1162, AB 1413, AB 1621 i AB 1924, „punktów 7.4 i 7.5" (także mikrofon prowadzony ręcznie) — AB 1391, „punktu 13" (niepewność) — AB 838. PN-EN ISO 717-1 (wskaźniki jednoliczbowe) — w wierszu bezpośrednio pod pozycją z tą normą — ma 9 laboratoriów: AB 796, AB 838, AB 869, AB 1162, AB 1271, AB 1391, AB 1413, AB 1621 i AB 1924; AB 1162 dopisuje PN-EN ISO 140-14:2006. Zakładka „Laboratoria" szuka zapisów ZACZYNAJĄCYCH SIĘ od „PN-EN ISO 140-4" i pokaże 11 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 29.09.2026: 11; AB 1162 zostaje poza nią (zapis zaczyna się od PN-EN ISO 16283-1). Aktualne zakresy na stronach PCA (odczyt 29.09.2026, wydania od 07.02.2025 do 28.07.2026): wszystkie pozycje stoją w obowiązujących wydaniach, każda para liczb zakresu z kopii występuje w aktualnym dokumencie i żadna pozycja nie jest zawieszona.

PRZEDMIOT I ZAKRESY. Obiekty i elementy budowlane — większość; stropy, ściany wewnętrzne i drzwi wewnętrzne — AB 023 i AB 818; ściany i przegrody wewnętrzne — AB 1241. Oznaczane: R′ i DnT (większość), także Dn (AB 838, AB 1162); AB 1391 zapisuje „poziom ciśnienia akustycznego w pasmach 1/3 oktawowych". W wierszach z PN-EN ISO 717-1: wskaźnik ważony R′w z widmowymi wskaźnikami adaptacyjnymi C i Ctr — 8 laboratoriów (DnT,w — 7, bez AB 1271; Dn,w — AB 838 i AB 1162), a AB 1391 zapisuje „izolacyjność akustyczna od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami (z obliczeń)". Pasma: (50 – 5000) Hz — 9 laboratoriów, (100 – 5000) Hz — AB 023 (z możliwością 50, 63 i 80 Hz), AB 818 i AB 1924; oktawy obok tercji — AB 1413, AB 1621, AB 1924. Technika: „metoda terenowego pomiaru w warunkach pola rozproszonego" (AB 796, AB 869), „metoda pomiaru terenowego" (AB 838, AB 1162), „in situ" (AB 023, AB 1241, AB 1271), „metoda pomiarowa bezpośrednia" (AB 1391, AB 1413).

OBOK TEJ NORMY. Następca — PN-EN ISO 16283-1 — według wstępu ISO 16283-1:2014 zastąpił ISO 140-4, 140-5 i 140-7 (oraz ISO 140-14) i różni się tym, że obejmuje także pomieszczenia, w których pole akustyczne nie jest rozproszone, wyjaśnia, jak operator może mierzyć ręcznym mikrofonem lub miernikiem, i włącza wskazówki dawnej ISO 140-14; dotyczy pomieszczeń o objętości od 10 do 250 m³ i pasm od 50 do 5000 Hz. Karta PN-EN ISO 16283-1:2014-05 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana" — następca jest AKTUALNY (stan karty na 29.09.2026): publikacja wersji polskiej 18-06-2019, 52 strony, KT 253 Akustyki Architektonicznej, „Wprowadza: EN ISO 16283-1:2014 [IDT], ISO 16283-1:2014 [IDT]", „Zastępuje: PN-EN ISO 140-5:1999, PN-EN ISO 140-14:2006, PN-EN ISO 140-4:2000, PN-EN ISO 140-7:2000"; zmiana PN-EN ISO 16283-1:2014-05/A1:2018-02 (EN ISO 16283-1:2014/A1:2017) według karty uzupełnia punkt 3.14 i zmienia m.in. 4.1, 4.2, 8.2.1, 8.5 i 9.2. Pomiar hałasu wyposażenia technicznego budynków (PN-EN ISO 16032, PN-EN ISO 10052) ma w Bazie Wiedzy osobne wpisy.

CZEGO NIE PODAJEMY. Fragment kończy się przed załącznikami, więc nie podajemy treści załączników (A — wymagania dla źródła dźwięku, B — pomiary w oktawach, C–F — informacyjne, w tym formularzy z załącznika E) ani wymagań precyzji według ISO 140-2 poza zasadą z rozdziału 7.

Zasada metody

W pomieszczeniu nadawczym głośnik wytwarza ustalony szum o widmie ciągłym; w nadawczym i odbiorczym mierzy się średnie energetycznie poziomy ciśnienia akustycznego L1 i L2 w pasmach tercjowych (co najmniej 100–3150 Hz), a w odbiorczym — czas pogłosu T i z niego chłonność A = 0,16 V/T. Z różnicy poziomów D = L1 − L2 oblicza się znormalizowaną różnicę Dn (A0 = 10 m²), wzorcową DnT (T0 = 0,5 s) albo izolacyjność właściwą przybliżoną R′ = D + 10 lg (S/A), po poprawce na tło; wskaźniki jednoliczbowe — według ISO 717-1 (ISO 140-4:1998, rozdz. 1–9).

Zastosowania

• Ściany wewnętrzne, stropy i drzwi między pomieszczeniami w budynkach — sprawdzenie izolacyjności akustycznej z wymaganiami (12 laboratoriów)
• Porównanie izolacyjności między pomieszczeniami; porównanie z wynikami laboratoryjnymi — przy wspólnej przegrodzie około 10 m²

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 140-4:2000 (wersja polska; EN ISO 140-4:1998, ISO 140-4:1998 IDT)

Tytuł (PL)

Akustyka — Pomiar izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — Pomiary terenowe izolacyjności od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami

Title (EN)

Acoustics — Measurement of sound insulation in buildings and of building elements — Part 4: Field measurements of airborne sound insulation between rooms

Procedura krok po kroku

1. Przygotowanie

   Wybór pomieszczenia nadawczego (większe, gdy liczy się DnT), dyfuzory w pustych pomieszczeniach o jednakowym kształcie; kalibracja toru pomiarowego.

2. Poziomy w pomieszczeniach

   Szum w nadawczym (różnice między sąsiednimi tercjami ≤ 6 dB); pomiar L1 i L2 w ≥ 5 stałych pozycjach mikrofonu albo mikrofonem ruchomym; jeden głośnik — co najmniej dwa położenia.

3. Tło

   Pomiar tła w odbiorczym; poprawka przy różnicy 6–10 dB, przy ≤ 6 dB — 1,3 dB i adnotacja o granicy pomiaru.

4. Czas pogłosu

   W odbiorczym według ISO 354; chłonność A = 0,16 V/T.

5. Wyniki

   Dn, DnT albo R′ w pasmach tercjowych z dokładnością 0,1 dB, w tabeli i na wykresie; pasma oktawowe — z trzech tercji wzorami (9)–(11); przy powtórzonym pomiarze R′ — średnia arytmetyczna; sprawozdanie według rozdz. 9; wskaźniki jednoliczbowe według ISO 717-1 z adnotacją, że wynik pochodzi z metody terenowej.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pomiary z użyciem głośnika dużej mocy — ochrona słuchu osób w pomieszczeniu nadawczym i uprzedzenie użytkowników budynku
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma jest wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 16283-1 — 10 z 12 laboratoriów powołuje obie w tej samej pozycji; pytając o badanie, ustal, według której normy wyrażony będzie wynik

Najczęstsze pytania