🏗️ Pomiar terenowy izolacyjności od dźwięków powietrznych elementów ściany zewnętrznej (metody elementu) i całych fasad (metody globalne) na podstawie pomiarów ciśnienia akustycznego — osiem metod z tablicy 1 (głośnik lub hałas drogowy, kolejowy, lotniczy), przybliżona izolacyjność właściwa R′45° i R′tr,s, różnica poziomów D2m standaryzowana D2m,nT i znormalizowana D2m,n, wielkości ekspozycyjne dla pojedynczych zdarzeń, pomieszczenia 10–250 m³, pasma 50–5000 Hz, PN-EN ISO 16283-3

Budownictwo PN-EN ISO 16283-3

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w dwóch próbkach iTeh: SIST EN ISO 16283-3:2016 (tekst angielski) — od strony tytułowej przez przedmowę europejską, przedmowę ISO, wprowadzenie i spis treści do rozdziału 1 (zakres) na stronie 1 włącznie — oraz ISO 16283-3:2016 (wersja francuska) — rozdział 1 z tablicą 1 (przegląd metod), rozdział 2 (powołania normatywne) i rozdział 3 (terminy) do terminu 3.22 na stronie 7 włącznie. Poza próbkami zostają dalsze terminy, rozdziały 4 (aparatura, wzorcowanie, sprawdzanie), 5 (zakres częstotliwości), 6 (zasady ogólne), 7 (pomiary poziomu w pomieszczeniu: pozycje mikrofonu, odległości minimalne, czasy uśredniania, procedura niskoczęstotliwościowa, tło), 8 (czas pogłosu), 9 (pomiary z głośnikiem), 10 (pomiary z hałasem drogowym), 11 (przeliczenie na pasma oktawowe), 12 (wyrażanie wyników), 13 (niepewność), 14 (sprawozdanie) i załączniki A–F.

WEDŁUG TEKSTU ISO 16283-3:2016 (przedmowy, wprowadzenie, rozdziały 1–3 do 3.22). Normę przygotował ISO/TC 43/SC 2 „Akustyka budowlana” we współpracy z CEN/TC 126 (sekretariat AFNOR); CEN zatwierdził EN ISO 16283-3 02.01.2016 bez zmian względem ISO; pierwsze wydanie ISO (01.02.2016) zastąpiło ISO 140-5:1998 i ISO 140-14:2004, a EN ISO 16283-3:2016 — EN ISO 140-5:1998 i EN ISO 140-14:2004. Seria ISO 16283 ma części: 1 — izolacyjność od dźwięków powietrznych, 2 — od dźwięków uderzeniowych, 3 — ściany zewnętrznej. Według wprowadzenia pomiary z ISO 140-4, 140-5 i 140-7 zakładały pole w przybliżeniu dyfuzyjne i nie mówiły, czy operator może przebywać w pomieszczeniu; ISO 16283 stosuje się do pomieszczeń z polem dyfuzyjnym lub nie, wyjaśnia pomiar mikrofonem ręcznym lub miernikiem poziomu dźwięku trzymanym w ręce i przejmuje wytyczne z ISO 140-14; metody orientacyjne dla fasad są w ISO 10052. Zakres (1): procedury wyznaczania izolacyjności od dźwięków powietrznych elementów fasady (metody elementu) i całych fasad (metody globalne) na podstawie pomiarów ciśnienia akustycznego, dla pomieszczeń o objętości 10–250 m³ i częstotliwości 50–5000 Hz, w pomieszczeniach umeblowanych lub nie; wynik zależny od częstotliwości można zamienić na wskaźnik jednoliczbowy według ISO 717-1. Metody elementu szacują izolacyjność właściwą elementu, np. okna; najdokładniejsza używa głośnika jako sztucznego źródła, mniej dokładne — istniejącego hałasu komunikacyjnego. Metoda elementu z głośnikiem daje przybliżoną izolacyjność właściwą, którą w pewnych warunkach można porównać z wynikiem laboratoryjnym według ISO 10140 — jest preferowana, gdy celem jest ocena elementu wobec jego właściwości laboratoryjnych. Metoda elementu z hałasem drogowym służy temu samemu celowi, gdy głośnika nie można użyć; obie dają często nieco inne wyniki, a hałas drogowy zwykle niższe wartości izolacyjności niż głośnik; załącznik E uzupełnia ją o hałas lotniczy i kolejowy. Metoda globalna z hałasem drogowym daje rzeczywiste tłumienie fasady w danym miejscu względem punktu 2 m przed fasadą, z wszystkimi drogami bocznymi — preferowana do oceny całej fasady względem pobliskich dróg; metoda globalna z głośnikiem przydaje się, gdy rzeczywistego źródła nie można użyć; wyników metod globalnych nie można porównać z laboratorium. Tablica 1 wymienia osiem metod: 1 — element, głośnik (9.5), R′45°, metoda zalecana dla przybliżonej izolacyjności właściwej elementów fasady; 2 — element, hałas drogowy (10.3), R′tr,s; 3 — element, hałas kolejowy (załącznik E), R′rt,s; 4 — element, hałas lotniczy (załącznik E), R′at,s — metody 2–4 jako alternatywy dla metody 1 przy wystarczającym poziomie danego źródła; 5 — globalna, głośnik (9.6), Dls,2m,nT i Dls,2m,n, alternatywa dla metod 6–8; 6 — globalna, hałas drogowy (10.4), Dtr,2m,nT i Dtr,2m,n; 7 — globalna, hałas kolejowy, Drt,2m,nT i Drt,2m,n; 8 — globalna, hałas lotniczy, Dat,2m,nT i Dat,2m,n (7 i 8 w załączniku E) — metody 6–8 zalecane dla izolacyjności całej fasady narażonej na dane źródło. Powołania normatywne (2): ISO 717-1, ISO 3382-2 (czas pogłosu), ISO 12999-1 (niepewność), ISO 15712-3, ISO 18233, IEC 60942 (kalibratory akustyczne), IEC 61183, IEC 61260 (filtry pasmowe), IEC 61672-1 (mierniki poziomu dźwięku). Terminy (3, do 3.22): L1,s — średni poziom ciśnienia akustycznego na powierzchni badanej, z odbiciami od elementu i fasady; L1,2m — średni poziom 2 m przed fasadą; L2 — średni (energetycznie) poziom w pomieszczeniu w strefie środkowej, gdzie promieniowanie bliskiego pola przegród jest pomijalne; L2,Corner — poziom w narożach dla pasm tercjowych 50, 63 i 80 Hz; L2,LF — średni poziom niskoczęstotliwościowy ważony z naroży i strefy środkowej; T — czas pogłosu (spadek o 60 dB); poziom tła; mikrofon stały, mikrofon przesuwany mechanicznie ruchem ciągłym (okrąg lub łuk 270°–360°), mikrofon przesuwany ręcznie po określonej drodze, mikrofon trzymany w ręce w stałym punkcie co najmniej na długość ramienia od tułowia operatora; R′45° = 10 lg(W1,45°/(W2 + W3)), wyznaczana jako R′45° = L1,s − L2 + 10 lg(S/A) − 1,5 dB (S — pole elementu według załącznika A, A — chłonność równoważna pomieszczenia odbiorczego; wzór zakłada jeden kąt padania 45° i pole dyfuzyjne w pomieszczeniu); R′tr,s = L1,s − L2 + 10 lg(S/A) − 3 dB (dźwięk ze wszystkich kierunków); D2m = L1,2m − L2 (Dtr,2m dla hałasu ruchu, Dls,2m dla głośnika); D2m,nT = D2m + 10 lg(T/T0), dla pomieszczeń mieszkalnych T0 = 0,5 s (w umeblowanych mieszkaniach czas pogłosu jest w przybliżeniu niezależny od objętości i częstotliwości i bliski 0,5 s); D2m,n = D2m − 10 lg(A/A0), dla pomieszczeń mieszkalnych A0 = 10 m²; A = 0,16 V/T (wzór Sabine’a); LE — poziom ekspozycji pojedynczego zdarzenia (p0 = 20 µPa, t0 = 1 s); DE,2m = LE1,2m − LE2 i jej postaci standaryzowana DE,2m,nT i znormalizowana DE,2m,n (dla hałasu lotniczego i kolejowego); R′at,s = LE1,s − LE2 + 10 lg(S/A) − 3 dB.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN ISO 16283-3”, 03.10.2026) są dwie pozycje bez adnotacji o wycofaniu: PN-EN ISO 16283-3:2016-04 w wersji polskiej i w wersji angielskiej, obie „Wprowadza: EN ISO 16283-3:2016 [IDT], ISO 16283-3:2016 [IDT]”. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN ISO 16283-3:2016 ma status „Published” (etap 60.60 z 24.02.2016), a ISO 16283-3:2016 — status „Published”, etap 90.92 „norma do rewizji” od 17.10.2024. Poprzedniczkę, PN-EN ISO 140-5:1999 (wycofaną), opisuje osobny wpis.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 16283-3 stoi w 7 rekordach u 5 laboratoriów: AB 838 (2), AB 1162, AB 1391, AB 1621, AB 1924 (2). W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 07.02.2025 do 25.02.2026) numer stoi w 5 wierszach — po jednym u każdego laboratorium; w żadnym z pięciu dokumentów numery stron się nie powtarzają. Różnica: u AB 838 i AB 1924 baza przypisuje numer także wierszowi wskaźników ważonych, który w PCA powołuje tylko PN-EN ISO 717-1. We wszystkich pięciu wierszach obok stoi wycofana PN-EN ISO 140-5:1999, a postać to „PN-EN ISO 16283-3:2016-04” (AB 1162, AB 1621, AB 1924), „PN-EN ISO 16283-3:2016-04 z wyłączeniem punktów 7.2.2 i 7.2.3” (AB 1391 — bez mikrofonu przesuwanego mechanicznie i ręcznie) oraz „PN-EN ISO 16283-3:2016-04E z wyłączeniem punktu 13” (AB 838 — bez rozdziału o niepewności). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 16283-3”) pokazuje 3 laboratoria: AB 838, AB 1162 i AB 1924; AB 1391 i AB 1621 są pod „PN-EN ISO 140-5”, bo to oznaczenie stoi u nich pierwsze — sprawdzone zapytaniami zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Obiekty i elementy budowlane (AB 838, AB 1162, AB 1391, AB 1621), obiekty budowlane (AB 1924). Cechy: znormalizowana różnica poziomów Dls,2m,n, standaryzowana (w zakresach: „wzorcowa”) różnica poziomów Dls,2m,nT i przybliżona izolacyjność właściwa R′45° w pasmach tercjowych (AB 838, AB 1162), u AB 1621 w pasmach oktawowych i tercjowych, u AB 1924 R′45 lub D2m,nT w pasmach oktawowych lub tercjowych, u AB 1391 poziom ciśnienia akustycznego w pasmach tercjowych; zakres częstotliwości środkowych pasm (50–5000) Hz, u AB 1924 (100–5000) Hz; metoda pomiaru terenowego. Oznaczenia Dls i R′45° wskazują metody z głośnikiem (metody 1 i 5 z tablicy 1); metod z hałasem drogowym, kolejowym ani lotniczym żaden zakres nie wymienia.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy wyborze wielkości: R′45° (element) i D2m,nT, D2m,n (fasada) to różne wyniki — tylko metoda elementu z głośnikiem może być w pewnych warunkach porównywana z laboratorium według ISO 10140; metod globalnych nie porównuje się z laboratorium (1). Przy poprawce: −1,5 dB dla głośnika pod kątem 45°, −3 dB dla hałasu drogowego padającego ze wszystkich kierunków (3.12, 3.13). Przy źródle: hałas drogowy daje zwykle niższe wartości izolacyjności niż głośnik (1). Przy normalizacji: T0 = 0,5 s i A0 = 10 m² to wartości dla pomieszczeń mieszkalnych (3.15, 3.16). Przy niskich częstotliwościach: dla pasm 50, 63 i 80 Hz poziom L2,LF uwzględnia naroża pomieszczenia (3.4, 3.5). Przy objętości: procedury dotyczą pomieszczeń 10–250 m³ (1). Przy zapisie wyniku: oznaczenie wskazuje źródło — „ls” głośnik, „tr” hałas drogowy, „rt” kolejowy, „at” lotniczy (3.14–3.22).

CZEGO NIE PODAJEMY. Wymagań aparatury, liczby i rozmieszczenia pozycji mikrofonu, odległości minimalnych, czasów uśredniania, procedury niskoczęstotliwościowej, poprawek na tło, pomiaru czasu pogłosu, ustawienia głośnika (kąt, odległość, wymagania załącznika C), warunków dla hałasu drogowego, przeliczenia na oktawy, niepewności ani wzoru sprawozdania nie czytaliśmy (rozdziały 4–14, załączniki A–F). Nie podajemy też wymagań izolacyjności fasad z przepisów budowlanych.

Zasada metody

Izolacyjność fasady wyznacza się z różnicy poziomów ciśnienia akustycznego na zewnątrz i w pomieszczeniu odbiorczym. W metodach elementu mikrofon zewnętrzny jest na powierzchni badanego elementu, a źródłem jest głośnik pod kątem 45° (R′45° = L1,s − L2 + 10 lg(S/A) − 1,5 dB) lub hałas komunikacyjny (poprawka −3 dB). W metodach globalnych mikrofon zewnętrzny stoi 2 m przed fasadą, a różnicę D2m = L1,2m − L2 standaryzuje się do czasu pogłosu T0 = 0,5 s albo normalizuje do chłonności A0 = 10 m²; chłonność pomieszczenia wylicza się z czasu pogłosu wzorem Sabine’a.

Zastosowania

• Elementy fasady, np. okna — przybliżona izolacyjność właściwa w budynku, w pewnych warunkach porównywalna z laboratorium (1, tablica 1)
• Całe fasady narażone na hałas drogowy, kolejowy lub lotniczy — izolacyjność w danym miejscu, z drogami bocznymi (1, tablica 1)
• Obiekty i elementy budowlane — pomiary terenowe z głośnikiem w zakresach akredytacji 5 laboratoriów w PCA, razem z PN-EN ISO 140-5 i PN-EN ISO 717-1

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 16283-3:2016-04

Tytuł (PL)

Akustyka — Pomiar terenowy izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych — Część 3: Izolacyjność akustyczna ściany zewnętrznej

Title (EN)

Acoustics — Field measurement of sound insulation in buildings and of building elements — Part 3: Façade sound insulation

Procedura krok po kroku

1. Wybór metody

   Według celu i źródła: element z głośnikiem (porównanie z laboratorium), element z hałasem komunikacyjnym, globalna z hałasem rzeczywistym lub głośnikiem (tablica 1). PN-EN ISO 16283-3:2016-04 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Poziom na zewnątrz

   L1,s na powierzchni elementu (metody elementu) albo L1,2m 2 m przed fasadą (metody globalne) (3.1, 3.2).

3. Poziom w pomieszczeniu

   L2 w strefie środkowej; dla 50, 63 i 80 Hz także naroża (L2,LF) (3.3–3.5); pozycje mikrofonu i czasy według rozdziału 7 (nieczytany).

4. Czas pogłosu

   T w pomieszczeniu odbiorczym; A = 0,16 V/T (3.6, 3.17).

5. Wynik

   R′45°, R′tr,s albo D2m,nT, D2m,n w pasmach; wskaźnik jednoliczbowy według ISO 717-1 (1, 3.12–3.16).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Głośnik o dużej mocy — ochrona słuchu operatora i informacja dla mieszkańców
• Pomiary 2 m przed fasadą i przy drodze — zabezpieczenie stanowiska w pobliżu ruchu

Najczęstsze pytania