🔊 Wyznaczanie poziomów ciśnienia akustycznego emisji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach (np. obserwatorów) w polu zasadniczo swobodnym nad płaszczyzną odbijającą — w komorze półbezechowej albo na zewnątrz — bez poprawek środowiskowych, z poprawką tylko na tło akustyczne; poziom skorygowany charakterystyką A, w razie potrzeby w pasmach częstotliwości i szczytowy poziom C; klasa dokładności 1 (dokładna) albo 2 (techniczna), miernik klasy 1 według IEC 61672-1, PN-EN ISO 11201

Środowisko PN-EN ISO 11201

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w dwóch próbkach iTeh: SIST EN ISO 11201:2010 (tekst angielski) — strona tytułowa, przedmowa europejska i załącznik ZA EN ISO 11201:2010 — oraz ISO 11201:2010 (tekst angielski) — od strony tytułowej przez spis treści, przedmowę, wprowadzenie i rozdziały 1–4 do punktu 5.1 (środowisko badania, postanowienia ogólne) na stronie 7. Poza próbkami zostają kryteria przydatności środowiska i tła (od 5.2), wielkości mierzone i wyznaczane (6, 7), montaż i praca maszyny (8), położenie mikrofonów (9), pomiary (10), niepewność (11), informacje do zapisania (12), sprawozdanie (13) oraz załączniki A (przypisanie klasy dokładności), B (kryteria tła w pasmach), C (niepewność), D (zasady metodologii) i E (przykład stołu badawczego).

WEDŁUG TEKSTU ISO 11201:2010 I PRZEDMOWY EN ISO 11201:2010. Normę przygotował ISO/TC 43 „Akustyka”, podkomitet SC 1 „Hałas”, we współpracy z CEN/TC 211 „Akustyka” (sekretariat DS); CEN zatwierdził EN ISO 11201:2010 22.04.2010 bez zmian względem ISO; zastąpiła EN ISO 11201:2009; przygotowano ją na podstawie mandatu Komisji Europejskiej i EFTA, a załącznik ZA wiąże ją z wymaganiami zasadniczymi dyrektywy maszynowej 2006/42/WE — po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE i wprowadzeniu do norm krajowych zgodność z jej postanowieniami normatywnymi daje w jej zakresie domniemanie zgodności z odpowiednimi wymaganiami zasadniczymi. Wydanie drugie zastępuje pierwsze (ISO 11201:1995) jako rewizja techniczna i obejmuje poprawkę ISO 11201:1995/Cor.1:1997. Wprowadzenie: norma należy do serii ISO 11200–11205 metod wyznaczania poziomu ciśnienia akustycznego emisji na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach; wybór metody wskazuje ISO 11200; od pozostałych metod serii różni się tym, że nie stosuje żadnej poprawki środowiskowej; wymagania dla środowiska określono dla klasy dokładności 1 (dokładnej) i 2 (technicznej) w pomieszczeniach i na zewnątrz; pomiary klasy 1 można zwykle prowadzić w komorach półbezechowych albo na zewnątrz, a w niektórych przypadkach także na większych otwartych powierzchniach w otoczeniu przemysłowym wolnych od obiektów odbijających; ISO 11201:1995 dawała tylko klasę 2 — obecne wydanie zawiera zasadniczo tę samą metodę klasy 2 i dokładniejszą metodę klasy 1, a autorzy i użytkownicy przepisów badania hałasu powinni jasno wskazać, którą klasę stosują; poziomy emisji są zwykle mniejsze lub równe poziomom przy pracy maszyny w normalnym otoczeniu, bo wyklucza się wpływ tła i odbić (poza płaszczyzną odbijającą); do obliczenia poziomu na stanowisku operatora w pomieszczeniu potrzebne są poziom mocy akustycznej i poziom ciśnienia akustycznego oraz informacje o pomieszczeniu (metoda w ISO/TR 11690-3); typowe różnice wynoszą 1–5 dB, w skrajnych przypadkach więcej. Zakres (1): metoda wyznaczania poziomów ciśnienia akustycznego emisji maszyn i urządzeń na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach w pobliżu, w polu zasadniczo swobodnym nad płaszczyzną odbijającą; stanowisko zajmuje operator i może znajdować się w otwartej przestrzeni, w pomieszczeniu z maszyną, w kabinie związanej z maszyną albo w obudowie oddalonej od niej; określone miejsca mogą być w pobliżu stanowiska albo maszyny obsługiwanej lub nieobsługiwanej (miejsca obserwatorów); poziomy wyznacza się jako poziomy skorygowane charakterystyką A, a w razie potrzeby także w pasmach częstotliwości i jako szczytowe poziomy skorygowane charakterystyką C; wyniki mają klasę dokładności 1 albo 2; stosuje się poprawki na tło, ale nie na środowisko akustyczne; norma podaje instrukcje montażu i pracy maszyny oraz wyboru położenia mikrofonów; jednym z celów jest porównanie egzemplarzy danej rodziny maszyn w określonych warunkach; według uwagi dane mogą służyć do deklarowania i weryfikacji wartości emisji według ISO 4871; metoda nadaje się do wszystkich rodzajów hałasu według ISO 12001 (ustalonego, nieustalonego, fluktuującego, pojedynczych impulsów itd.) i wszystkich rodzajów i wielkości źródeł; wymagane jest pole zasadniczo swobodne nad płaszczyzną odbijającą (w pomieszczeniu lub na zewnątrz); norma obejmuje stanowiska przy maszynie (wiele maszyn przemysłowych i urządzeń domowych), w kabinie będącej częścią maszyny (wiele wózków przemysłowych i maszyn do robót ziemnych), w obudowie lub za ekranem dostarczonym przez producenta, stanowiska otoczone przez maszynę, miejsca obserwatorów i inne określone miejsca, także drogę, po której porusza się operator. Powołania (2): ISO 3744, ISO 3745, ISO 3746, ISO 5725, ISO 12001, IEC 60942:2003, IEC 61260:1995 (z Amd.1:2001), IEC 61672-1:2002, ISO/IEC Guide 98-3:2008. Terminy (3) m.in.: emisja; ciśnienie akustyczne emisji — na stanowisku lub w innym miejscu przy źródle pracującym w określonych warunkach na płaszczyźnie odbijającej, z wyłączeniem wpływu tła i odbić innych niż od dopuszczonych płaszczyzn; poziom ciśnienia akustycznego emisji Lp = 10 lg(p²/p0²) dB, p0 = 20 µPa; uśredniony w czasie poziom Lp,T; szczytowe ciśnienie emisji i poziom szczytowy (zwykle C, LpC,peak); poziom emisji pojedynczego zdarzenia LE (odniesiony do 1 s); pole swobodne nad płaszczyzną odbijającą i pole zasadniczo swobodne; zakres częstotliwości — pasma oktawowe 125–8000 Hz albo tercjowe 100–10 000 Hz; stanowisko pracy, operator, określone miejsce; okres i cykl pracy (przykład: zmywarka — mycie, płukanie, suszenie); przedział czasu pomiaru; przebieg czasowy; tło akustyczne i poprawka na tło K1; prostopadłościan odniesienia i powierzchnia pomiarowa odniesienia SM; poprawka środowiskowa K2 (w tej normie tylko jako wskaźnik kwalifikujący środowisko) i lokalna poprawka środowiskowa K3 (tu niestosowana, występuje w ISO 11202 i ISO 11204). Aparatura (4): układ pomiarowy z mikrofonami, kablami i osłoną przeciwwietrzną musi spełniać IEC 61672-1:2002 klasy 1, a filtry IEC 61260:1995 klasy 1; przed i po każdej serii pomiarów sprawdza się cały układ kalibratorem klasy 1 według IEC 60942:2003 — różnica wskazań bez regulacji nie może przekraczać 0,5 dB, inaczej wyniki serii się odrzuca; kalibrator i zgodność układu z IEC 61672-1 sprawdza się okresowo w laboratorium zapewniającym spójność — jeśli przepisy krajowe nie stanowią inaczej, kalibrator powinno się wzorcować co rok, a zgodność układu sprawdzać nie rzadziej niż co 2 lata. Środowisko (5.1): klasa 1 albo 2 w polu zasadniczo swobodnym nad płaszczyzną odbijającą, gdzie poprawka na środowisko nie jest potrzebna ani dozwolona; użytkownik wybiera klasę, a wybraną zapisuje się i podaje w sprawozdaniu; wymagania są surowe i często niemożliwe do spełnienia in situ; klasa 1 lub 2 jest możliwa w komorze półbezechowej i na zewnątrz na płaszczyźnie odbijającej bez obiektów odbijających wpływających na wynik, a klasa 2 — w pomieszczeniach i na zewnątrz, jeśli tło i odbicia nie przekraczają określonych granic.

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „PN-EN ISO 11201”, 03.10.2026) jest PN-EN ISO 11201:2012 (wersja polska, „Wprowadza: EN ISO 11201:2010 [IDT], ISO 11201:2010 [IDT]”) bez adnotacji o wycofaniu oraz wycofane wcześniejsze wydania: dwie pozycje PN-EN ISO 11201:2010 w wersji angielskiej (jedna zastąpiona przez PN-EN ISO 11201:2012), PN-EN ISO 11201:1999 (wersja polska) i PN-B-11201:1996. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) ISO 11201:2010 ma status „Published”, etap 90.93 (norma potwierdzona) od 08.07.2026.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 11201 stoi w 7 rekordach u 5 laboratoriów: AB 001, AB 082, AB 116, AB 665, AB 838 (u AB 116 i AB 838 pozycja jest w kopii podzielona na dwa rekordy). W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026, wydania od 02.09.2025 do 04.08.2026) numer stoi w 5 wierszach — po jednym u każdego; w każdym z pięciu dokumentów liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich 1291 dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy (17 laboratoriów z wykazu nie ma na BIP odnośnika do dokumentu zakresu). Postać „PN-EN ISO 11201:2012” (AB 001, AB 082, AB 116), u AB 838 „PN-EN ISO 11201:2012 z wyłączeniem punktu 11” (bez rozdziału o niepewności) obok PN-EN ISO 11202:2012 z A1:2021-10, oraz „PN-EN ISO 11201” bez roku (AB 665); u AB 082 i AB 665 w jednej komórce z innymi normami serii i normami hałasu, u AB 116 — z PN-EN ISO 4254-1:2016-02 (załącznik B). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (w dokumencie AB 116 słowo „zawieszane” opisuje maszyny rolnicze, nie zawieszenie akredytacji). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 11201”) pokazuje wszystkie 5 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Przedmiot: maszyny i urządzenia — hałas (AB 838; u AB 665 w elastycznym zakresie akredytacji), maszyny i urządzenia, maszyny i środki transportu — hałas (AB 082), maszyny rolnicze samobieżne, zawieszane, półzawieszane i przyczepiane — hałas (AB 116), urządzenia techniczne, konstrukcje stalowe i budowlane, ich elementy i urządzenia zabezpieczające, obiekty budowlane — hałas (AB 001). Cechy: poziom ciśnienia akustycznego skorygowany charakterystyką A, szczytowy C i poziom emisji z obliczeń (AB 001 — zakres (24–139) dB, metoda bezpośrednia), poziom skorygowany A, poziom pojedynczego zdarzenia, poziomy w pasmach oktawowych i tercjowych (100–10 000) Hz, (24–133) dB (AB 082), poziom skorygowany A (40–120) dB, metoda techniczna, poziom emisji z obliczeń (AB 116), właściwości akustyczne — pomiary bezpośrednie (AB 665), równoważny i maksymalny poziom A, poziom emisji pojedynczego zdarzenia (24–137) dB, szczytowy poziom C (69–140) dB, równoważny poziom A dla czasu odniesienia (AB 838).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy klasie dokładności: trzeba ją wybrać i podać (1 lub 2); klasa 1 tylko w komorze półbezechowej lub na zewnątrz bez obiektów odbijających (5.1). Przy środowisku: norma nie dopuszcza poprawki środowiskowej, a jej wymagania dla środowiska są surowe i często niemożliwe do spełnienia in situ; poprawki środowiskowe stosują inne normy serii (wprowadzenie, 3.23, 5.1). Przy kalibracji: różnica wskazań kalibratora przed i po serii powyżej 0,5 dB unieważnia serię (4.2). Przy aparaturze: miernik i filtry klasy 1 (4.1). Przy interpretacji: poziom emisji nie jest poziomem narażenia operatora w hali — typowo jest o 1–5 dB niższy (wprowadzenie).

CZEGO NIE PODAJEMY. Kryteriów tła i środowiska, położenia mikrofonów, warunków montażu i pracy maszyny, przebiegu pomiarów, niepewności ani zawartości sprawozdania nie czytaliśmy (od 5.2, rozdziały 6–13, załączniki A–E). Poziomów dopuszczalnych hałasu maszyn nie podajemy.

Zasada metody

Maszynę ustawia się i uruchamia w określonych warunkach w polu zasadniczo swobodnym nad płaszczyzną odbijającą (komora półbezechowa albo otwarta przestrzeń) i mierzy miernikiem klasy 1 poziom ciśnienia akustycznego na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach. Wynik koryguje się wyłącznie na tło akustyczne (bez poprawki środowiskowej) i podaje jako poziom ciśnienia akustycznego emisji skorygowany charakterystyką A, opcjonalnie w pasmach i jako szczytowy C, w klasie dokładności 1 lub 2.

Zastosowania

• Maszyny i urządzenia wszystkich rodzajów i wielkości, wszystkie rodzaje hałasu — stanowiska operatora, kabiny, obudowy, miejsca obserwatorów (1)
• Porównanie egzemplarzy rodziny maszyn; deklarowanie i weryfikacja wartości emisji według ISO 4871 (1.1); wymagania zasadnicze dyrektywy 2006/42/WE (załącznik ZA)
• Maszyny i urządzenia, środki transportu, maszyny rolnicze, urządzenia techniczne — pozycje w zakresach akredytacji 5 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 11201:2012

Tytuł (PL)

Akustyka — Hałas emitowany przez maszyny i urządzenia — Wyznaczanie poziomów ciśnienia akustycznego emisji na stanowisku pracy i w innych określonych miejscach w warunkach zbliżonych do pola swobodnego nad płaszczyzną odbijającą dźwięk z pomijalnymi poprawkami środowiskowymi

Title (EN)

Acoustics — Noise emitted by machinery and equipment — Determination of emission sound pressure levels at a work station and at other specified positions in an essentially free field over a reflecting plane with negligible environmental corrections

Procedura krok po kroku

1. Wybór klasy i środowiska

   Klasa 1 lub 2 zapisana w sprawozdaniu; pole zasadniczo swobodne nad płaszczyzną odbijającą (5.1). PN-EN ISO 11201:2012 bez adnotacji o wycofaniu (03.10.2026).

2. Kalibracja

   Kalibrator klasy 1 przed i po serii; różnica ≤ 0,5 dB (4.2).

3. Montaż i praca maszyny, mikrofony

   Według przepisu badania hałasu lub rozdziałów 8–9 (nieczytane); stanowisko, miejsca obserwatorów, droga operatora (1.4).

4. Pomiary i wynik

   LpA (opcjonalnie pasma, LpC,peak), poprawka na tło K1; przebieg i niepewność według rozdziałów 10–11 (nieczytane).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Praca w pobliżu pracującej maszyny — osłony, ochrona słuchu przy wysokich poziomach

Najczęstsze pytania