🏗️ Grubość nawierzchni asfaltowej — pomiar na odwiertach rdzeniowych i metoda elektromagnetyczna

Budownictwo PN-EN 12697-36

Przegląd

Norma opisuje dwie metody badania grubości nawierzchni asfaltowej. Pierwsza opiera się na pomiarach wykonywanych na jednym lub kilku odwiertach rdzeniowych wywierconych na pełną głębokość płyty albo konstrukcji drogowej i jest metodą niszczącą. Druga wykorzystuje pomiar elektromagnetyczny i jest nieniszcząca. Norma nie ma odwołań normatywnych ani listy terminów i definicji.

Metoda niszcząca jest w polskiej praktyce drogowej badaniem akredytowanym: laboratoria drogowe deklarują ją w wykazach badań z zakresem pomiarowym do 500 mm, wskazując punkt 6.1 normy, czyli właśnie pomiar na odwiertach.

Przy metodzie elektromagnetycznej aparaturę stanowi folia albo blacha aluminiowa przyklejona do warstwy asfaltowej lub przymocowana do niezwiązanego kruszywa podłoża. Jakość takiego przeciwbieguna musi być cały czas taka sama, a w promieniu 1 m od niego nie może znajdować się żaden inny przedmiot metalowy, ponieważ wpływa to na pomiar.

Zasada metody

W metodzie niszczącej z nawierzchni wycina się odwierty rdzeniowe reprezentatywne dla płyty, z której są pobierane, wiercone na pełną głębokość nawierzchni. Grubość każdego rdzenia albo każdej warstwy mierzy się z dokładnością do 1 mm, prostopadle do górnej płaszczyzny rdzenia, między powierzchnią górną i dolną albo między wyraźnie zaznaczonymi liniami granicznymi warstw. Wykonuje się cztery pomiary rozmieszczone równomiernie na obwodzie każdego rdzenia, a miejsca pomiaru wyraźnie zaznacza się na rdzeniu. Gdy rdzeń ma jedną warstwę albo gdy istotna jest tylko grubość całkowita, jako wynik przyjmuje się średnią z czterech pomiarów. Gdy rdzeń ma więcej warstw i ważne są ich grubości pojedyncze, w każdym z czterech punktów prowadzi się linię do dolnej powierzchni rdzenia, prostopadle do górnej, zaznacza na niej linie graniczne warstw i mierzy grubości narastająco, zaczynając od warstwy górnej; grubość pojedynczej warstwy oblicza się jako różnicę dwóch kolejnych pomiarów narastających, z dokładnością do 1 mm.

Zastosowania

• Odbiór warstw nawierzchni asfaltowej po wykonaniu
• Kontrola zgodności grubości warstw z dokumentacją projektową
• Badania akredytowane laboratoriów drogowych (zakres do 500 mm, punkt 6.1 normy)
• Ocena konstrukcji istniejącej nawierzchni przed remontem
• Pomiary nieniszczące grubości metodą elektromagnetyczną tam, gdzie odwierty są niepożądane

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 12697-36:2022

Tytuł (PL)

Mieszanki mineralno-asfaltowe — Metody badań — Część 36: Oznaczanie grubości nawierzchni asfaltowej

Title (EN)

Bituminous mixtures — Test methods — Part 36: Determination of the thickness of bituminous pavement

Procedura krok po kroku

1. Pobranie odwiertów

   Wywiercić rdzenie reprezentatywne dla płyty nawierzchni, z której są pobierane, na pełną głębokość nawierzchni. Oś rdzenia powinna leżeć w granicach 5° od normalnej do powierzchni. Zalecana średnica to 100 mm albo 150 mm.

2. Ocena przydatności rdzeni

   Sprawdzić, czy końce rdzeni są wolne od cech nietypowych dla powierzchni nawierzchni. Rdzeni z wadami wpływającymi na pomiar oraz uszkodzonych przy wierceniu — pofragmentowanych, rozwarstwionych lub wygiętych — nie używać.

3. Zaznaczenie punktów pomiarowych

   Wyznaczyć cztery punkty rozmieszczone równomiernie na obwodzie rdzenia i wyraźnie zaznaczyć ich położenie wzdłuż rdzenia.

4. Pomiar rdzenia jednowarstwowego

   Zmierzyć grubość w czterech punktach z dokładnością do 1 mm, prostopadle do górnej płaszczyzny rdzenia, między powierzchnią górną i dolną. Jako grubość nawierzchni zapisać średnią z czterech pomiarów.

5. Przygotowanie rdzenia wielowarstwowego

   W każdym z czterech punktów poprowadzić linię do dolnej powierzchni rdzenia, prostopadle do powierzchni górnej, i zaznaczyć na niej linie graniczne warstw. Gdy granice są trudne do rozróżnienia, rdzeń można przetoczyć po podłodze albo zwilżyć; gdy to nie wystarcza, a rdzeń nie jest potrzebny do innych celów, przeciąć go wzdłuż na pół.

6. Pomiar warstw

   Zaczynając od warstwy górnej, mierzyć grubości narastająco w punktach przecięcia czterech linii prostopadłych z liniami granicznymi warstw.

7. Obliczenie grubości warstw

   Obliczyć grubość każdej warstwy jako różnicę dwóch kolejnych pomiarów narastających, z dokładnością do 1 mm.

8. Rdzeń odchylony od pionu

   Jeżeli kąt między ścianą rdzenia a płaszczyzną pionową przekracza 5°, rdzeń ułożyć górną powierzchnią na poziomej podstawie, a grubość całkowitą oraz grubości poszczególnych warstw mierzyć względem PIONU, a nie równolegle do osi rdzenia — poza tym postępować jak w krokach 3–7.

9. Pomiar nieniszczący i sprawozdanie

   Przy metodzie elektromagnetycznej zapewnić stałą jakość przeciwbieguna i brak innych przedmiotów metalowych w promieniu 1 m od niego. Wymagania dotyczące sprawozdania podaje rozdział 7 normy, którego w podglądzie NIE ma — jego treści tu nie odtwarzamy; zakres sprawozdania odczytać z tekstu normy.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Wiercenie rdzeni w jezdni odbywa się w pasie drogowym — organizacja ruchu, oznakowanie i zabezpieczenie miejsca pracy
• Wiertnica z chłodzeniem wodnym — porażenie prądem przy zasilaniu w wilgotnym otoczeniu, zabezpieczenie różnicowoprądowe
• Pył krzemionkowy przy cięciu i wierceniu na sucho — praca na mokro albo odciąg, maska przeciwpyłowa
• Ostre krawędzie rdzeni i odłamków asfaltu — rękawice przy przenoszeniu i przecinaniu
• Otwory po odwiertach pozostawione w jezdni — natychmiastowe zabezpieczenie i uzupełnienie

Najczęstsze pytania