🔩 Grubość powłok niemagnetycznych na podłożu magnetycznym (farby, lakiery, powłoki galwaniczne i cynkowe, emalie, tworzywa) — metoda magnetyczna, pomiar stykowy i nieniszczący; PN-EN ISO 2178:2016-06 (ISO 2178:2016)

Materiały i NDT PN-EN ISO 2178

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN ISO 2178:2016-06, w całości: „W niniejszej Normie Międzynarodowej podano metodę nieniszczących pomiarów grubości powłok niemagnesowalnych na metalowym podłożu magnesowalnym. Pomiary są stykowe i nieniszczące, przeprowadzane na typowych powłokach. Czujnik lub przyrząd z wbudowanym czujnikiem umieszcza się bezpośrednio na powłoce, która podlega pomiarowi. Grubość powłoki wyświetla przyrząd. W niniejszej Normie Międzynarodowej termin «powłoka» jest używany w odniesieniu do materiałów takich jak, na przykład, farby i lakiery, powłoki elektrolityczne, powłoki emalierskie, powłoki z tworzyw sztucznych, powłoki proszkowe, okładziny. UWAGA Niniejszą metodę można również stosować do pomiarów powłok magnesowalnych na metalowym podłożu niemagnesowalnym lub innych materiałach (patrz ISO 2361).” To polskie brzmienie zakresu ISO 2178:2016 — katalog evs.ee (odczyt 08.10.2026) podaje go po angielsku zdanie w zdanie tak samo: „ISO 2178:2016 specifies a method for non-destructive measurements of the thickness of non-magnetizable coatings on magnetizable base metals. The measurements are tactile and non-destructive on typical coatings. The probe or an instrument with integrated probe is placed directly on the coating to be measured. The coating thickness is displayed on the instrument. In ISO 2178:2016 the term "coating" is used for material such as, for example, paints and varnishes, electroplated coatings, enamel coatings, plastic coatings, powder coatings, claddings. NOTE This method can also be applied to the measurement of magnetizable coatings on non-magnetizable base metals or other materials (see ISO 2361).” Tekstu opublikowanego wydania nie mieliśmy. Zasady metody czytamy w PROJEKCIE KOŃCOWYM ISO/FDIS 2178 (głosowanie od 26.11.2015 do 26.01.2016), od okładki do punktu 5.2, ze spisem treści; zakres w projekcie brzmi tak samo jak w opisie wydania 2016, ale pozostały tekst mógł się po głosowaniu zmienić.

WEDŁUG PROJEKTU KOŃCOWEGO ISO/FDIS 2178 (rozdziały 1–5.2). Komitet: ISO/TC 107 „Metallic and other inorganic coatings”; wydanie trzecie miało zastąpić drugie (ISO 2178:1982). Powołania (2): ISO 2064 (definicje i zasady pomiaru grubości powłok metalowych i nieorganicznych), ISO 4618 (terminy farb i lakierów), ISO 5725-1:1994 (dokładność metod pomiarowych) i ISO/IEC Guide 98-3 (GUM). Terminy (3): adiustacja systemu pomiarowego to czynności, po których system daje wskazania odpowiadające danym wartościom (np. ustawienie zera, przesunięcia, zakresu) i po których zwykle wzorcuje się go ponownie; wzorcowanie jest warunkiem adiustacji i nie wolno ich mylić — potocznie „kalibracją” błędnie nazywa się adiustację, a „sprawdzeniem” — wzorcowanie. Zasada (4.1): gęstość strumienia magnetycznego przy źródle pola (magnes trwały albo elektromagnes) zależy od odległości od magnesowalnego podłoża, co pozwala wyznaczyć grubość niemagnetycznej powłoki; wszystkie metody normy oceniają gęstość strumienia, zamienianą na prąd, napięcie albo siłę; metody z 4.3 i 4.4 można łączyć w jednej sondzie z metodą prądów wirowych (ISO 2360, ISO 21968); wymagania wobec grubościomierzy podaje załącznik B. Metoda odrywania (4.2): siła przyciągania magnesu trwałego do podłoża maleje z odległością, więc jest miarą grubości; przyrząd ma magnes trwały, urządzenie odrywające o stale rosnącej sile (sprężyny albo układ elektromagnetyczny) i skalę; część przyrządów kompensuje grawitację, pozostałe wolno używać tylko w położeniu wskazanym przez producenta; miejsce pomiaru ma być czyste, bez powłok ciekłych albo mazistych, magnes — bez cząstek, a ładunki elektrostatyczne trzeba usunąć. Zasada indukcyjna (4.3): indukcyjność cewki zmienia się w pobliżu żelaza; sondy mają zwykle dwie cewki — pierwotną, wytwarzającą zmienne pole niskiej częstotliwości, i wtórną, w której mierzy się indukowane napięcie; zależność napięcia od grubości jest nieliniowa i zależy od przenikalności μr podłoża, więc wyznacza się ją wzorcowaniem; rdzeń o dużej przenikalności zwiększa czułość i zmniejsza wpływ geometrii, sonda dwubiegunowa uśrednia po powierzchni, a jednobiegunowa mierzy miejscowo; częstotliwość zwykle poniżej kiloherca nie wzbudza prądów wirowych, więc można mierzyć powłoki przewodzące i nieprzewodzące. Grubościomierz strumienia magnetycznego (4.4): detektor — czujnik Halla albo magnetorezystancyjny — przy magnesie mierzy gęstość strumienia, która maleje, gdy rośnie udział substancji niemagnesowalnej; zależność też jest nieliniowa, zależy od μr i wyznacza się ją wzorcowaniem. Czynniki wpływające (5, wg spisu treści): sama grubość powłoki, właściwości magnetyczne podłoża, właściwości elektryczne powłoki, grubość podłoża, efekt krawędzi, krzywizna powierzchni, chropowatość, czystość (odstęp sondy), nacisk sondy, jej pochylenie, temperatura i zewnętrzne pola elektromagnetyczne. Według 5.1 czułość sondy maleje ze wzrostem grubości: w dolnej części zakresu niepewność jest stała w wartości bezwzględnej, w górnej — w przybliżeniu stałym ułamkiem grubości. Według 5.2 zależność wyniku od grubości silnie zależy od przenikalności podłoża, więc wzorcowanie i pomiary trzeba wykonywać na tym samym materiale.

STATUS (stan na 08.10.2026). Karta PN-EN ISO 2178:2016-06 (wersja angielska) bez etykiety wycofania: tytuł „Powłoki niemagnetyczne na podłożu magnetycznym -- Pomiar grubości powłok -- Metoda magnetyczna”, publikacja 20-06-2016, 50 stron, grupa cenowa T, Sektor Hutnictwa, KT 106 Korozji i Ochrony przed Korozją Materiałów Metalowych, „Wprowadza: EN ISO 2178:2016 [IDT], ISO 2178:2016 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN ISO 2178:1998 – wersja polska”, ICS 25.220.40 i 25.220.50. Karta PN-EN ISO 2178:1998 (wersja polska): „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN ISO 2178:2016-06 – wersja angielska”, publikacja 26-02-1998, wycofanie 20-06-2016, 8 stron, wprowadzała EN ISO 2178:1995 i ISO 2178:1982, a sama zastąpiła PN-H-04623:1986; jej zakres wymieniał dwie zasady — pomiar siły magnetycznego przyciągania między magnesem a metalem podłoża albo zmiany strumienia magnetycznego. Wyszukiwarka PKN, hasło „ISO 2178” (08.10.2026): 7 pozycji, z numerem 2178 tylko te dwa wydania. Aktualne wydanie ma więc tylko wersję angielską. Katalog evs.ee: ISO 2178:2016 obowiązuje od 17.03.2016, w historii ISO 2178:1982.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji i aktualne dokumenty PCA, odczyt 08.10.2026). W kopii bazy numer stoi w 12 rekordach u 8 laboratoriów, w aktualnych dokumentach PCA (wydania od 16.07.2025 do 02.09.2026) — w 12 pozycjach u tych samych laboratoriów; żadna nie jest zawieszona. Zapis: „PN-EN ISO 2178:2016-06” — AB 067 (trzy pozycje: próba ocynkowania izolatorów, obok norm PN-EN 61109, PN-EN 62231, PN-EN 61952, PN-EN 60383-1 i PN-EN 60168), AB 240 (obok PN-EN ISO 2360:2017-10) i AB 910 (z gwiazdką — opinie i interpretacje); „PN-EN ISO 2178:2016-05” — AB 089 (wydania z takim miesiącem katalog PKN nie zna — jest 2016-06, publikacja 20-06-2016); bez roku — AB 023 (trzy pozycje, obok PN-EN ISO 2360 albo PN-EN ISO 2808, jedna ze znakiem „N”), AB 128 (obok PN-EN ISO 2361 i PN-EN ISO 2808 metoda 7B2), AB 369 (obok PN-EN ISO 2808 metoda 7B.2) i AB 904. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN ISO 2178”) pokazuje wszystkie 8 laboratoriów (11 z 12 rekordów — jeden rekord AB 023 zaczyna się w bazie od PN-EN ISO 2808); hasło nie wciąga norm o innym numerze.

CO BADAJĄ LABORATORIA (dokumenty PCA). Wielkość: grubość powłoki, metodą magnetyczną albo magnetyczno-indukcyjną. Zakresy: 0–500 µm (AB 089 oraz jedna pozycja AB 023), 4–2000 µm (AB 023, w jednej komórce z metodą prądów wirowych), 0–800 µm (AB 904 — powłoka niemagnetyczna na podłożu Fe), do 900 µm (AB 067 — trzy pozycje próby ocynkowania izolatorów), 0–960 µm (AB 910 — powłoka ochronna na wyrobach metalowych), 0–1000 µm (AB 240 — niemagnetyczne powłoki metalowe na podłożu magnetycznym, z wyłączeniem powłok niklowych), 11,4–1018 µm (AB 369). Przedmiot: izolatory kompozytowe, polimerowe, ceramiczne i szklane — próba ocynkowania (AB 067); elementy szkieletowej konstrukcji metalowej, powłoki i wyroby powłokowe do ochrony elementów metalowych (AB 023); metale i stopy, tworzywa, kompozyty, polimery i powłoki malarskie (AB 089); powłoki organiczne i nieorganiczne na wyrobach metalowych (AB 128); metale i stopy z powłokami metalowymi i nieorganicznymi (AB 240); zestawy malarskie oraz powłoki i pokrycia przeciwkorozyjne (AB 369); powłoki (AB 904); wyroby z materiałów metalowych (AB 910).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — układ powłoka–podłoże: norma dotyczy powłok niemagnesowalnych na podłożu magnesowalnym; powłoki nieprzewodzące na podłożu niemagnetycznym, np. tlenkowe na aluminium, laboratoria mierzą metodą prądów wirowych według ISO 2360 (tak rozdziela to AB 240, które dodatkowo wyłącza powłoki niklowe), a dla powłok magnesowalnych na podłożu niemagnesowalnym uwaga w zakresie normy odsyła do ISO 2361 (stoi ona obok u AB 128). Drugie — podłoże: zależność wskazania od grubości silnie zależy od przenikalności podłoża, więc wzorcowanie na innym materiale niż badany wyrób daje błąd. Trzecie — adiustacja a wzorcowanie: projekt normy rozróżnia te czynności i zaznacza, że potoczna „kalibracja” przyrządu to zwykle adiustacja. Czwarte — geometria i stan powierzchni: wynik zależy m.in. od grubości podłoża, bliskości krawędzi, krzywizny, chropowatości, czystości, nacisku i pochylenia sondy, temperatury i zewnętrznych pól. Piąte — zakres: czułość sondy maleje ze wzrostem grubości, a niepewność w górnej części zakresu rośnie proporcjonalnie do grubości. Szóste — zapis: cztery laboratoria piszą numer bez roku, AB 089 podaje miesiąc wydania, którego nie ma w katalogu PKN („2016-05” zamiast „2016-06”), a w kilku pozycjach metoda magnetyczna stoi w jednej komórce z metodą prądów wirowych i z ISO 2808, więc ze sprawozdania powinno wynikać, którą metodą zmierzono.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mieliśmy tekstu opublikowanego wydania ISO 2178:2016 ani PN-EN ISO 2178:2016-06. Z projektu końcowego nie mamy punktów 5.3–10 ani załączników: szczegółów wpływu poszczególnych czynników, metod wzorcowania i adiustacji, przebiegu pomiaru i liczby pomiarów, szacowania niepewności, precyzji (powtarzalności r i odtwarzalności R), zawartości sprawozdania i wymagań wobec grubościomierzy.

Zasada metody

Gęstość strumienia magnetycznego przy źródle pola (magnesie trwałym albo elektromagnesie) zależy od odległości od magnesowalnego podłoża, więc pozwala wyznaczyć grubość leżącej na nim powłoki niemagnetycznej. Według projektu końcowego ISO/FDIS 2178 stosuje się trzy zasady: odrywania (siła przyciągania magnesu trwałego maleje z grubością), indukcyjną (zmiana napięcia w cewce wtórnej sondy przy polu zmiennym niskiej częstotliwości) i strumienia magnetycznego (czujnik Halla albo magnetorezystancyjny); zależność wskazania od grubości jest nieliniowa i zależy od przenikalności podłoża, dlatego przyrząd wzorcuje się na tym samym materiale, na którym się mierzy. Pomiar jest stykowy i nieniszczący — sondę kładzie się na powłoce, a grubość pokazuje przyrząd.

Zastosowania

• Farby, lakiery i powłoki proszkowe na stali — grubość powłok ochronnych i zestawów malarskich; w aktualnych zakresach akredytacji 8 laboratoriów
• Powłoki cynkowe — próba ocynkowania w badaniach izolatorów (AB 067, obok norm dla izolatorów)
• Powłoki galwaniczne, emalie i powłoki z tworzyw na podłożu magnesowalnym; platerowanie
• Pomiary na konstrukcjach i wyrobach gotowych — pomiar stykowy, nieniszczący

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN ISO 2178:2016-06 (wersja angielska; wprowadza EN ISO 2178:2016 [IDT] i ISO 2178:2016 [IDT])

Tytuł (PL)

Powłoki niemagnetyczne na podłożu magnetycznym — Pomiar grubości powłok — Metoda magnetyczna

Title (EN)

Non-magnetic coatings on magnetic substrates — Measurement of coating thickness — Magnetic method

Procedura krok po kroku

1. Dobór metody do układu

   Sprawdzić, czy powłoka jest niemagnesowalna, a podłoże magnesowalne; powłoki nieprzewodzące na podłożu niemagnetycznym — metodą prądów wirowych (ISO 2360); powłoki magnesowalne na podłożu niemagnesowalnym — patrz ISO 2361 (uwaga w zakresie).

2. Wzorcowanie i adiustacja

   Wzorcować na podłożu z tego samego materiału co badany wyrób (projekt, 5.2); metod wzorcowania i adiustacji z rozdziału 6 NIE PODAJEMY.

3. Przygotowanie miejsca pomiaru

   Powierzchnia czysta, bez powłok ciekłych albo mazistych; przy metodzie odrywania magnes bez cząstek, ładunki elektrostatyczne usunięte (projekt, 4.2).

4. Pomiar

   Położyć sondę bezpośrednio na powłoce i odczytać grubość; uwzględnić czynniki z rozdziału 5 (krawędź, krzywizna, chropowatość, nacisk i pochylenie sondy, temperatura, pola zewnętrzne). Liczby pomiarów i oceny wyników (rozdział 7) NIE PODAJEMY.

5. Niepewność i sprawozdanie

   Szacowania niepewności (rozdział 8), precyzji (rozdział 9) i zawartości sprawozdania (rozdział 10) NIE PODAJEMY; w sprawozdaniu wskazać wydanie normy i metodę, gdy w zakresie stoi kilka.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Pomiar nieniszczący; przy pracy na konstrukcjach i wyrobach poza laboratorium obowiązują zasady bezpieczeństwa danego miejsca
• UWAGA MERYTORYCZNA: tylko powłoki niemagnesowalne na podłożu magnesowalnym; wzorcowanie na tym samym materiale podłoża; zasady metody opisano według projektu końcowego ISO/FDIS 2178 — opublikowanego tekstu nie mieliśmy

Najczęstsze pytania