⚡ Pomiar grubości izolacji kabli i przewodów elektrycznych oraz światłowodowych dla najczęstszych mieszanek izolacyjnych (usieciowanych, PVC, PE, PP) — cienki plasterek izolacji cięty prostopadle do osi żyły, mikroskop pomiarowy lub projektor profili o powiększeniu co najmniej 10× albo optyczny cyfrowy analizator obrazu, odczyt 0,01 mm, sześć pomiarów promieniowych, pierwszy w najcieńszym miejscu, oznakowanie wgłębne poza średnią, PN-EN 60811-201

Elektronika i EMC PN-EN 60811-201

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Karta PKN PN-EN 60811-201:2012 (wersja polska) podaje zakres: „W niniejszej części 201 IEC 60811 podano metody pomiaru grubości izolacji odnoszące się do najbardziej powszechnych typów mieszanek izolacyjnych (usieciowanych, PVC, PE, PP, itp.)”. Tekst czytamy w próbce IEC 60811-201:2012+AMD1:2017+AMD2:2023 CSV (wydanie 1.2, 2023-11, wersja redline: dodatki zielone, skreślenia czerwone) — próbka obejmuje cały tekst normy, rozdziały 1–5 i rysunki 1–6; zmiany odczytaliśmy z obrazów stron 6 i 7. Dla porównania przeczytaliśmy też próbkę IEC 60811-201:2012 (wydanie 1.0). Norma odsyła do IEC 60811-100:2012 (wymagania ogólne serii), której tu nie czytaliśmy.

WEDŁUG TEKSTU IEC 60811-201:2012+AMD1:2017+AMD2:2023 (przedmowa, wprowadzenie, rozdziały 1–5, rysunki 1–6). Wydanie 1.2 łączy wydanie pierwsze (2012-03) ze zmianą 1 (2017-07) i zmianą 2 (2023-11); normę przygotował IEC TC 20 „Kable elektryczne”; według przedmowy nie ma zmian technicznych wobec poprzedniego wydania — odsyła ona do przedmowy IEC 60811-100:2012; część 201 stosuje się razem z IEC 60811-100. Wprowadzenie: seria IEC 60811 podaje metody badań materiałów niemetalowych wszystkich kabli, do powoływania w normach konstrukcji i materiałów kabli (izolacje, powłoki, wypełnienia, obwoje); metody opracowano dla kabli energetycznych, ale szeroko stosuje się je też do kabli światłowodowych, telekomunikacyjnych, sterowniczych, okrętowych i offshore. Zakres (1): metody pomiaru grubości izolacji dla najczęstszych mieszanek izolacyjnych (usieciowanych, PVC, PE, PP itd.). Powołanie (2): IEC 60811-100:2012; terminy (3) z IEC 60811-100. Postanowienia ogólne (4.1): stosować razem z IEC 60811-100; zdanie „o ile nie określono inaczej, badania prowadzi się w temperaturze pokojowej” zostało zmianami skreślone; pomiar grubości izolacji bywa badaniem samodzielnym albo krokiem innych badań (np. właściwości mechanicznych); sposób doboru próbek — według normy wyrobu kablowego. Przyrządy (4.2): mikroskop pomiarowy lub projektor profili o powiększeniu co najmniej 10× albo optyczny cyfrowy analizator obrazu; przyrządy mają umożliwiać odczyt 0,01 mm; przy izolacji o grubości wymaganej mniejszej niż 0,5 mm odczyt szacuje się do trzeciego miejsca po przecinku; w razie wątpliwości metodą odniesienia jest mikroskop pomiarowy. Próbki (4.3): zdjąć wszystkie pokrycia z izolacji i wyjąć żyłę (z separatorem, jeśli jest), nie uszkadzając izolacji; warstw półprzewodzących związanych z izolacją nie usuwa się; próbka to cienki plasterek izolacji cięty w płaszczyźnie prostopadłej do osi żyły; żył kabli płaskich bez powłoki nie rozdziela się; przy oznakowaniu wgłębnym (lokalnie zmniejszającym grubość) próbkę pobiera się tak, by je obejmowała. Pomiar (4.4): płaszczyzna cięcia prostopadła do osi optycznej; a) przy kołowym profilu wewnętrznym sześć pomiarów promieniowych co około 60° (rysunek 1), przy żyłach sektorowych sześć pomiarów według rysunku 2; b) izolacja z żyły wielodrutowej — sześć pomiarów promieniowych według rysunków 3 i 4; c) nierówny profil zewnętrzny — według rysunku 5; d) nieusuwalne warstwy ekranujące pod izolacją lub na niej wyłącza się z pomiaru; e) gdy takie warstwy otaczają izolację nieprzezroczystą, stosuje się mikroskop pomiarowy; f) kable płaskie bez powłoki — według rysunku 6, a grubość izolacji w kierunku drugiej żyły przyjmuje się jako połowę odległości między żyłami. We wszystkich przypadkach pierwszy pomiar wykonuje się w najcieńszym miejscu izolacji. Oznakowania wgłębnego nie włącza się do pomiarów, z których liczy się grubość średnią; we wszystkich przypadkach grubość w miejscu oznakowania ma spełniać wymaganie minimalne normy wyrobu (zmiana zastąpiła tu „w każdym przypadku” sformułowaniem „we wszystkich przypadkach”). Odczyty w milimetrach do dwóch miejsc po przecinku przy grubości wymaganej 0,5 mm i większej, do trzech szacowanych — przy mniejszej. Ocena (4.5): według wymagań normy wyrobu kablowego. Sprawozdanie (5): według IEC 60811-100; po zmianach zawiera rodzaj użytego przyrządu (mikroskop, projektor profili albo optyczny cyfrowy analizator obrazu) i zastosowane powiększenie — w miejsce wcześniejszej „specyfikacji przyrządów pomiarowych”. Rysunki 1–6 (tm — grubość minimalna): kołowy profil wewnętrzny, żyła sektorowa, żyła wielodrutowa (dwa rysunki), nierówny profil zewnętrzny, dwużyłowy kabel płaski bez powłoki.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 60811-201:2012 (wersja polska, publikacja 15-11-2021, 14 stron, grupa cenowa G) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Elektrotechniki, KT 53 Kabli i Przewodów, ICS 29.060.20 i 29.035.01, „Wprowadza: EN 60811-201:2012 [IDT], IEC 60811-201:2012 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 60811-1-1:1999 – wersja polska, PN-EN 60811-1-1:1999/A1:2002 – wersja polska”; w informacjach dodatkowych: norma częściowo zastępuje PN-EN 60811-1-1:1999 w zakresie pomiarów grubości izolacji, a łącznie z PN-EN 60811-100:2012, -202:2012, -203:2012 i -501:2012 zastępuje ją całkowicie. Zmiany: PN-EN 60811-201:2012/A1:2018-02 (wersja polska, publikacja 22-12-2021, 5 stron; zmienia 4.1, 4.2, 4.4 i 5; wprowadza EN 60811-201:2012/A1:2017 i IEC 60811-201:2012/AMD1:2017) i PN-EN 60811-201:2012/A2:2024-03 (wersja angielska, publikacja 08-03-2024, 10 stron; zmienia 4.2; wprowadza EN 60811-201:2012/A2:2023 i IEC 60811-201:2012/AMD2:2023) — obie bez nagłówka „Wycofana”.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 60811-201 stoi w 7 rekordach u 7 laboratoriów: AB 044, AB 207, AB 261, AB 1776, AB 1814, AB 1917, AB 1974. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 10.10.2025 do 18.08.2026) wszystkie siedem laboratoriów podaje wydanie 2012 razem z obiema zmianami: zapisem polskim (AB 261 — PN-EN 60811-201:2012, /A1:2018-02, /A2:2024-03; AB 207 — to samo z numerami EN i IEC w nawiasach; AB 044 — PN-EN, EN i IEC w postaci „+A1+A2”) albo samym zapisem IEC (AB 1776 i AB 1974 — IEC 60811-201:2012, 2012-03/AMD1:2017-07, 2012-03/AMD2:2023-11; AB 1917 — IEC 60811-201:2012, +AMD1:2017, +AMD2:2023; AB 1814 — „IEC 60811-201:2012+AMD1:2017+AMD2:2023” rozbite w dokumencie PCA na dwa wiersze, dlatego wyszukiwanie numeru w tekście tego dokumentu go nie znajduje). W żadnym z tych zakresów wiersze nie są oznaczone jako zawieszone. Zakładka „Laboratoria” pokazuje pod „PN-EN 60811-201” 3 laboratoria (AB 044, AB 207, AB 261), a pod „IEC 60811-201” 5 (AB 044, AB 1776, AB 1814, AB 1917, AB 1974) — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). AB 044 — elektroenergetyczne kable i przewody: grubość izolacji (obok PN-EN 50396 i PN-HD 605). AB 207 — kable i przewody o napięciu znamionowym do 18/30 kV i średnicy zewnętrznej do 100 mm: wymiary liniowe — grubość izolacji (0–50) mm, grubość powłok niemetalowych (0–50) mm, wymiary zewnętrzne (0–300) mm. AB 261 — kable i przewody o tych samych granicach: sprawdzenie budowy i wymiarów elementów. AB 1776 i AB 1974 — kable: grubość izolacji i powłoki (0,01–40) mm (obok ISO 19642). AB 1814 — kable: grubość izolacji i powłoki (0,01–25) mm (obok ISO 6722, ISO 19642 i DIN/TS 70112-1). AB 1917 — kable i osprzęt kablowy o Un = (3,6–500) kV: sprawdzenia konstrukcji i wymiarów — budowa żyły, grubość izolacji i powłoki, średnice (obok HD 620, IEC 60502-2, IEC 60840, IEC 62067 i IEC 60228).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy pierwszym pomiarze: we wszystkich przypadkach wykonuje się go w najcieńszym miejscu izolacji (4.4). Przy oznakowaniu wgłębnym: próbka ma je obejmować (4.3), ale nie wchodzi ono do średniej, a grubość w tym miejscu sprawdza się osobno względem minimum normy wyrobu (4.4). Przy cienkiej izolacji: poniżej 0,5 mm odczyt szacuje się do trzech miejsc po przecinku (4.2, 4.4). Przy ekranach: nieusuwalne warstwy ekranujące wyłącza się z pomiaru, a przy izolacji nieprzezroczystej trzeba użyć mikroskopu pomiarowego (4.4 d, e). Przy kablach płaskich: grubość w kierunku drugiej żyły to połowa odległości między żyłami (4.4 f). Przy sporze: metodą odniesienia jest mikroskop pomiarowy (4.2). Przy sprawozdaniu: po zmianach trzeba w nim podać rodzaj przyrządu i powiększenie (5). Przy temperaturze: zdanie o badaniu w temperaturze pokojowej skreślono — warunki trzeba brać z IEC 60811-100 i normy wyrobu.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie czytaliśmy IEC 60811-100 — nie podajemy więc ogólnych wymagań serii (kondycjonowanie, temperatura badania, liczba próbek). Nie podajemy wymaganych grubości izolacji ani sposobu liczenia wyniku — według 4.5 wynikają one z normy wyrobu kablowego. Nie przypisujemy poszczególnych poprawek tekstu do zmiany A1 albo A2 ponad to, co podają karty PKN (A1: 4.1, 4.2, 4.4, 5; A2: 4.2).

Zasada metody

Z żyły kabla wycina się cienki plasterek izolacji w płaszczyźnie prostopadłej do osi i mierzy go pod mikroskopem pomiarowym, projektorem profili (co najmniej 10×) albo optycznym cyfrowym analizatorem obrazu z odczytem 0,01 mm — zwykle sześć pomiarów promieniowych, z pierwszym w najcieńszym miejscu; z odczytów wyznacza się grubość średnią (bez oznakowania wgłębnego) i minimalną, które ocenia się według normy wyrobu kablowego.

Zastosowania

• Kable i przewody elektroenergetyczne, w tym średniego i wysokiego napięcia (do 500 kV) — sprawdzenie konstrukcji i wymiarów; 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Kable badane razem z normami przewodów samochodowych — obok ISO 19642 (AB 1776, AB 1974), a także ISO 6722 (AB 1814)
• Krok innych badań materiałów niemetalowych kabli (np. właściwości mechanicznych), w których potrzebna jest grubość izolacji (4.1)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 60811-201:2012 (wersja polska; EN 60811-201:2012 i IEC 60811-201:2012 IDT) ze zmianami PN-EN 60811-201:2012/A1:2018-02 (wersja polska) i PN-EN 60811-201:2012/A2:2024-03 (wersja angielska)

Tytuł (PL)

Kable i przewody elektryczne oraz światłowodowe — Metody badań materiałów niemetalowych — Część 201: Badania ogólne — Pomiar grubości izolacji

Title (EN)

Electric and optical fibre cables — Test methods for non-metallic materials — Part 201: General tests — Measurement of insulation thickness

Procedura krok po kroku

1. Próbki

   Dobór próbek według normy wyrobu kablowego; zdjąć pokrycia, wyjąć żyłę bez uszkodzenia izolacji, warstw półprzewodzących związanych z izolacją nie usuwać (4.1, 4.3). PN-EN 60811-201:2012 z A1 i A2 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Plasterek

   Cienki plasterek izolacji cięty prostopadle do osi żyły; przy oznakowaniu wgłębnym — obejmujący je; żył kabli płaskich bez powłoki nie rozdzielać (4.3).

3. Pomiar

   Płaszczyzna cięcia prostopadła do osi optycznej; sześć pomiarów według rysunków 1–6, pierwszy w najcieńszym miejscu; ekrany nieusuwalne wyłączyć z pomiaru (4.4).

4. Odczyty

   W milimetrach do dwóch miejsc po przecinku (grubość wymagana ≥ 0,5 mm) lub do trzech szacowanych (< 0,5 mm); oznakowanie wgłębne poza średnią, sprawdzone osobno względem minimum (4.4).

5. Ocena i sprawozdanie

   Ocena według normy wyrobu kablowego (4.5); sprawozdanie według IEC 60811-100 z rodzajem przyrządu i powiększeniem (5).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• W tekście części 201 norma nie podaje wymagań bezpieczeństwa

Najczęstsze pytania