🔵 Glin w wodzie metodą z eriochromocyjaniną R wg PN-C-04605-02 — norma wycofana, a wartość parametryczna niska

Fizykochemia PN-92/C-04605

Przegląd

STATUS (stan karty PKN na 23.09.2026). PN-C-04605-02:1992 — wersja polska — jest WYCOFANA. Data publikacji 31-03-1992, DATA WYCOFANIA 14-11-2012, liczba stron 4, organ techniczny KT 121 (Jakości Wody — Badania Chemiczne — Substancje Nieorganiczne), ICS 13.060.50. Karta nie zawiera wiersza „Zastąpiona przez".

CO POWOŁUJĄ LABORATORIA (pomiar na bazie zakresów, odczyt 23.09.2026): 26 pozycji u 21 laboratoriów po wszystkich postaciach zapisu; 23 pozycje u 20 laboratoriów przy dopasowaniu po POCZĄTKU zapisu w starym schemacie („PN-92/C-04605") — tę liczbę pokazuje zakładka „Laboratoria". Sprawdzone: ten prefiks nie wciąga innych części serii.

NOWY SCHEMAT ZAPISU ZNAJDUJE JEDNO LABORATORIUM. Zapis „PN-C-04605-02:1992" stoi w 3 pozycjach u 1 laboratorium, podczas gdy stary schemat „PN-92/C-04605/02" — w 17 pozycjach, a „PN-92/C-04605.02" — w 6. Kto szuka po nowym schemacie, znajduje jedno laboratorium z dwudziestu jeden.

TECHNIKA ZGADZA SIĘ Z ODCZYNNIKIEM. Dwadzieścia trzy pozycje deklarują metodę spektrofotometryczną, a norma w tytule wskazuje odczynnik: eriochromocyjaninę R, barwnik tworzący z glinem barwny kompleks. Tu nazwa techniki w zakresach i opis w tytule normy nie rozjeżdżają się — inaczej niż przy chlorze, formaldehydzie i siarczanach (osobne wpisy w tej bazie).

ZAKRESY POMIAROWE: (0,020 – 0,500) mg/l, (0,020 – 0,60) mg/l, (0,04 – 1,0) mg/l, (0,040 – 0,28) mg/l, (0,040 – 0,40) mg/l, (0,040 – 1,0) mg/l, a w jednej pozycji (0,06 – 1000) mg/l. Ta ostatnia wartość górna — 1000 mg/l glinu w wodzie do spożycia — odbiega od pozostałych o trzy rzędy wielkości; nie rozstrzygamy, czy to zakres dla innej matrycy, czy omyłka zapisu, ale przy czytaniu zakresów warto ją zobaczyć.

WOBEC CZEGO TE LICZBY OBOWIĄZUJĄ. Wartość parametryczna dla glinu (Al) w wodzie przeznaczonej do spożycia wynosi 200 µg/l, czyli 0,2 mg/l — pozycja 3 wykazu parametrów wskaźnikowych rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 748, obowiązuje od 24 czerwca 2026 r.). To samo rozporządzenie wymaga, by metoda pozwalała zmierzyć stężenie równe wartości parametrycznej przy granicy oznaczalności wynoszącej 30 % tej wartości lub mniej — dla glinu jest to 0,06 mg/l — a niepewność pomiaru dla glinu nie przekraczała 25 % wartości parametrycznej. DEKLAROWANE DOLNE GRANICE 0,020–0,040 mg/l MIESZCZĄ SIĘ W TYM WYMAGANIU; granica 0,06 mg/l leży dokładnie na progu.

GLIN JEST TEŻ CHEMIKALIEM DO UZDATNIANIA — I DLATEGO BYWA MIERZONY. Rozporządzenie wymienia glin (obok żelaza) wśród parametrów, które bada się, „jeżeli są stosowane jako chemikalia do uzdatniania wody". Koagulanty glinowe są powszechne, więc oznaczanie glinu w wodzie uzdatnionej jest kontrolą skuteczności samego uzdatniania, a nie tylko badaniem zanieczyszczenia surowca.

MATRYCE W ZAKRESACH: „Woda, Woda do spożycia przez ludzi" (7 pozycji), „Woda do spożycia przez ludzi" (6), „Woda (w tym woda na pływalniach), Woda do spożycia" (3), „Woda, woda do spożycia przez ludzi" (2). Tytuł normy obejmuje wodę i ścieki, ale w zakresach akredytacji stoi przy niej woda.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy. Składu odczynnika z eriochromocyjaniną R, buforowania próbki, sposobu usuwania przeszkadzającego wpływu fluorków i żelaza ani długości fali pomiaru NIE PODAJEMY.

DWIE NAZWY TEGO SAMEGO PIERWIASTKA (23.09.2026). W zakresach akredytacji glin występuje także pod nazwą „aluminium" — pomiar na kopii zakresów, nazwa badania albo parametr, z odmianą przez przypadki: „glin" 140 laboratoriów / 254 pozycje, „aluminium" 15 / 34. Szukając laboratoriów, warto wpisać obie nazwy.

Zasada metody

Glin obecny w próbce tworzy z eriochromocyjaniną R barwny kompleks, a natężenie zabarwienia mierzy się spektrofotometrycznie wobec krzywej wzorcowej. Odczynnik wskazuje sam tytuł normy. SZCZEGÓŁÓW WYKONANIA — pH reakcji, składu buforu, postępowania przy obecności substancji przeszkadzających, długości fali — NIE OPISUJEMY: tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Oznaczanie glinu w wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi
• Kontrola skuteczności uzdatniania wody koagulantami glinowymi
• Badanie wody na pływalniach, gdzie glin bywa pozostałością po koagulacji
• Odczytanie zakresu akredytacji, w którym przy glinie stoi norma wycofana w 2012 roku

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-C-04605-02:1992 (wersja polska)

Tytuł (PL)

Woda i ścieki — Badania zawartości glinu — Oznaczanie glinu metodą z eriochromocyjaniną R

Procedura krok po kroku

1. Sprawdzenie, jaki dokument stoi w zakresie

   PN-C-04605-02:1992, w zakresach zapisywana najczęściej jako PN-92/C-04605/02, jest wycofana od 14-11-2012 i nie ma następcy wskazanego w karcie.

2. Sprawdzenie wymagań wobec metody

   Rozporządzenie o jakości wody do spożycia wymaga dla glinu granicy oznaczalności nie większej niż 30 % wartości parametrycznej (0,06 mg/l) i niepewności pomiaru nie większej niż 25 % tej wartości. Zakres deklarowany przez laboratorium trzeba czytać wobec tych dwóch liczb.

3. Przygotowanie próbki

   Próbkę przygotować według procedury laboratorium — reakcja barwna zależy od pH, a wynik od czystości naczyń, bo oznaczane stężenia są rzędu setnych części miligrama na litr. Szczegółów z normy nie podajemy.

4. Wywołanie zabarwienia

   Dodać odczynnik z eriochromocyjaniną R i odczekać czas ustalony w procedurze. Wzorce traktować dokładnie tak samo jak próbki.

5. Pomiar spektrofotometryczny

   Zmierzyć natężenie zabarwienia wobec krzywej wzorcowej obejmującej zakres wokół wartości parametrycznej 0,2 mg/l.

6. Odniesienie do wartości parametrycznej

   Porównać z wartością 200 µg/l (0,2 mg/l) dla wody przeznaczonej do spożycia (Dz.U. 2026 poz. 748). Jeżeli woda była uzdatniana koagulantem glinowym, wynik jest jednocześnie miarą skuteczności uzdatniania.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma jest wycofana od 14-11-2012 i nie ma następcy w karcie — powołanie samego jej numeru nie mówi, skąd pochodzi dzisiejszy opis metody
• Wartość parametryczna 0,2 mg/l jest niska wobec zanieczyszczeń wnoszonych przez szkło i odczynniki — wynik zawyżony przez naczynia wygląda tak samo jak prawdziwy
• Granica oznaczalności 0,06 mg/l leży dokładnie na progu dopuszczalnym (30 % wartości parametrycznej); każde jej pogorszenie wyprowadza metodę poza wymaganie przepisu
• Zakres z górną granicą 1000 mg/l przy wodzie do spożycia odbiega od pozostałych o trzy rzędy wielkości — przy czytaniu zakresu akredytacji warto to sprawdzić u źródła
• Wyszukiwanie laboratoriów po nowym schemacie numeru znajduje jedno laboratorium z dwudziestu jeden — trzeba szukać po obu schematach

Najczęstsze pytania