🌿 Glicerol w powietrzu na stanowiskach pracy — filtr polipropylenowy, wymywanie metanolem, chromatografia gazowa (w zakresach laboratoriów GC-FID); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 1 mg/m³, NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej; PN-Z-04374:2009

Środowisko PN-Z-04374

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji glicerolu na filtrze polipropylenowym, wymywaniu zatrzymanego zwiąku metanolem i oznaczaniu w otrzymanym roztworze metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie glicerolu, jakie można oznaczyć tą metodą wynosi 1 mg/m3” (pisownia „zwiąku” jak na karcie, bez kropki na końcu). Karta nie podaje detektora ani objętości powietrza. Tekstu normy (6 stron) nie mieliśmy. Indeks metod CIOP z lat 2000–2017 notuje „Glicerol – nr 4(38) 2003”; artykułu nie czytaliśmy i nic z niego nie podajemy.

WARTOŚĆ NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 275: „Glicerol [56-81-5] – frakcja wdychalna” — NDS 10 mg/m³, bez NDSCh i bez notacji „skóra”; frakcję wdychalną określa się według PN-EN 481 (przypis 6 wykazu: frakcja aerozolu „wnikająca przez nos i usta”). Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 1 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04374:2009 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 20-05-2009, 6 stron, grupa cenowa C, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04374” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę; pod hasłem „glicerolu” jest to jedyna norma z serii PN-Z.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04374 stoi w 4 rekordach u 4 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 26.01.2026 do 17.09.2026) — w 4 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Pozycja AB 1226 (wyd. nr 26 z 17.09.2026) jest zapisana pogrubioną kursywą — akredytacja zawieszona na wniosek podmiotu od 10.06.2026 r. do 07.12.2026 r.; w kopii bazy przedmiot ma przy niej gwiazdkę. Wszystkie zapisy mają postać „PN-Z-04374:2009”; AB 632 — obok instrukcji IB-04 wydanie 1 z 09.01.2021 r. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04374”) pokazuje wszystkie 4 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na filtry (u AB 1226 bez dopisku). Wielkość: stężenie (zawartość) glicerolu — z dopiskiem „frakcja wdychalna” u AB 632, AB 746 i AB 1226, bez niego u AB 849. Zakresy w mg/m³: 0,28–22,22 (AB 632), 0,5–20 (AB 849), 0,80–20 (AB 746), 1,01–20,20 (AB 1226, zawieszone); w próbce od 0,050 mg (AB 632). Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — wszystkie 4 laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — frakcja: NDS dotyczy frakcji wdychalnej, a jej pobieranie wymaga próbnika spełniającego PN-EN 481; karta mówi tylko o filtrze polipropylenowym, a AB 849 nie zapisuje frakcji — sprawozdanie powinno podać, jakim próbnikiem pobrano frakcję. Drugie — granica oznaczalności: według karty 1 mg/m³; AB 1226 podaje 1,01 mg/m³, AB 746 — 0,80, AB 849 — 0,5, a AB 632 — 0,28 mg/m³, co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Trzecie — „adsorpcja” na filtrze: tak pisze karta; glicerol w powietrzu stanowiska pracy występuje według wykazu jako aerozol (frakcja wdychalna) — opis karty nie mówi, czy metoda obejmuje pary. Czwarte — zawieszenie: pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026 r.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy próbnika, objętości ani strumienia pobierania powietrza, objętości metanolu, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu ani obliczeń.

Zasada metody

Glicerol z powietrza stanowiska pracy zatrzymuje się na filtrze polipropylenowym, wymywa metanolem i oznacza w roztworze chromatografią gazową (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 1 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — glicerol, frakcja wdychalna — w aktualnych zakresach 4 laboratoriów (jedna pozycja zawieszona)
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 275 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04374:2009

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie glicerolu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of glycerol at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Powietrze przez filtr polipropylenowy (karta PKN); dla oceny wobec NDS — frakcja wdychalna według PN-EN 481; parametrów NIE PODAJEMY.

2. Wymywanie

   Metanolem (karta PKN); objętości i czasu NIE PODAJEMY.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa (karta PKN); w zakresach laboratoriów — GC-FID; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 10 mg/m³ dla frakcji wdychalnej (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 1 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Metanol — czynności pod wyciągiem, zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: NDS dotyczy frakcji wdychalnej; pozycja AB 1226 zawieszona do 07.12.2026 r.

Najczęstsze pytania