🏗️ Oznaczanie gęstości zagęszczonej mieszanki betonowej w laboratorium i w terenie — mieszankę zagęszcza się w sztywnym, szczelnym naczyniu o znanej objętości i masie (wibrator wgłębny, stolik wibracyjny, pręt lub drążek; mieszanka samozagęszczalna bez zagęszczania) i waży z dokładnością 0,01 kg, PN-EN 12350-6

Budownictwo PN-EN 12350-6

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN PN-EN 12350-6:2019-08 (wersja polska), w całości: „W niniejszym dokumencie określono metodę oznaczania gęstości zagęszczonej mieszanki betonowej, zarówno w laboratorium, jak i w terenie. Badanie może być niemiarodajne w przypadku bardzo sztywnych mieszanek, których nie można zagęścić podczas normalnej wibracji”. Tekst normy czytamy w próbce SIST EN 12350-6:2019 (tekst EN 12350-6:2019 bez zmian) od okładki do punktu 7.6 (ważenie naczynia z mieszanką); rozdziałów 8–10 (obliczenie gęstości, sprawozdanie, precyzja) i normatywnego załącznika A (wzorcowanie naczynia) nie mamy — znamy tylko ich tytuły ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU EN 12350-6:2019 (przedmowa, rozdziały 1–7.6, spis treści). Normę przygotował CEN/TC 104 „Beton i wyroby pokrewne”; zastępuje EN 12350-6:2009. Przedmowa: zagęszczanie ręczne, stolikiem wibracyjnym i wibratorem wgłębnym uznaje się za równoważne, ale wibrator wgłębny przy mieszance napowietrzonej należy stosować ostrożnie; dodano normatywny załącznik A z procedurą wzorcowania naczynia. Zmiany wobec wydania 2009: a) redakcyjne, b) odwołanie do wspólnej aparatury i jej specyfikacji w EN 12350-1, c) możliwość podania w sprawozdaniu wymaganej klasy konsystencji lub wartości docelowej konsystencji. Seria EN 12350 ma 12 części: od pobierania próbek (1) przez opad stożka (2), Vebe (3), stopień zagęszczalności (4), stolik rozpływowy (5), gęstość (6), zawartość powietrza (7) do czterech badań mieszanki samozagęszczalnej (8–12). Zakres (1): gęstość zagęszczonej mieszanki betonowej w laboratorium i w terenie; metoda może nie nadawać się do mieszanek bardzo sztywnych, których nie da się zagęścić normalną wibracją. Powołania (2): EN 12350-1, EN 206. Terminów (3) brak. Zasada (4): mieszankę zagęszcza się w sztywnym, szczelnym naczyniu o znanej objętości i masie, a następnie waży. Aparatura (5) — zgodna z EN 12350-1: naczynie o specyfikacji i wymiarach jak w EN 12350-1, nasadka ułatwiająca napełnianie, środki zagęszczania (wibrator wgłębny, stolik wibracyjny, pręt, drążek), waga, liniał do ściągania, szufelka, kielnia lub packa, naczynie do ponownego mieszania, łopata, młotek, wilgotna ściereczka. Próbka (6): pobrana według EN 12350-1 i ponownie wymieszana; inne sposoby mogą wynikać z przepisów obowiązujących w miejscu stosowania betonu. Procedura (7): objętość naczynia V z wzorcowania według załącznika A; naczynie czyste i zwilżone, masa m₁ z dokładnością 0,01 kg; napełnianie tyloma warstwami, ile trzeba do pełnego zagęszczenia, a mieszankę samozagęszczalną — jednorazowo; przy nasadce po zagęszczeniu w nasadce zostaje warstwa o grubości 10–20 % wysokości naczynia; zagęszczanie natychmiast po wbudowaniu, do pełnego zagęszczenia bez nadmiernej segregacji i mleczka; mieszanki samozagęszczalnej nie zagęszcza się wcale (UWAGA: przy wibrowaniu pełne zagęszczenie oznacza brak dużych pęcherzy i gładką, lśniącą powierzchnię). Wibrator wgłębny i stolik — najkrótszy czas potrzebny do pełnego zagęszczenia, bez przewibrowania (utrata powietrza wprowadzonego); wibrator pionowo, bez dotykania dna i ścian, zalecana nasadka. Ręcznie — uderzenia rozłożone równomiernie, bez silnego uderzania w dno przy pierwszej warstwie i bez przebijania warstwy poprzedniej; liczba uderzeń wystarczająca, typowo 25 dla konsystencji klas S1 i S2 według EN 206, aby usunąć powietrze uwięzione, ale nie wprowadzone; po każdej warstwie opukiwanie ścianek młotkiem, aż przestaną się pojawiać duże pęcherze i znikną wgłębienia. Nasadkę zdejmuje się zaraz po zagęszczeniu, powierzchnię wyrównuje i ściąga liniałem, naczynie wyciera z zewnątrz; masa m₂ z dokładnością 0,01 kg.

STATUS (stan kart na 02.10.2026). Karta PN-EN 12350-6:2019-08 (wersja polska, publikacja 22-03-2022, 14 stron, grupa cenowa G) nie ma nagłówka „Wycofana”: Sektor Budownictwa i Konstrukcji Budowlanych, KT 274 Betonu, ICS 91.100.30, „Wprowadza: EN 12350-6:2019 [IDT]”, „Zastępuje: PN-EN 12350-6:2011 – wersja polska”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-EN 12350-6” (02.10.2026) pokazuje też wydania 2001, 2009 (wersja angielska), 2011 i wersję angielską wydania 2019-08. Karta PN-EN 12350-6:2011 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: data wycofania 06-08-2019, „Zastąpiona przez: PN-EN 12350-6:2019-08” (wersja angielska i polska).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 02.10.2026). Numer 12350-6 stoi w 7 rekordach u 7 laboratoriów: AB 535, AB 1344, AB 1414, AB 1486, AB 1532, AB 1689, AB 1789. W aktualnych zakresach na stronach PCA (odczyt 02.10.2026, wydania od 20.08.2025 do 19.08.2026) wszystkie siedem podaje wydanie 2019-08, a AB 535 obok niego także zastąpione wydanie PN-EN 12350-6:2011. Zakładka „Laboratoria” („PN-EN 12350-6”) pokazuje 7 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 02.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Mieszanka betonowa — „Gęstość” (AB 1344, AB 1414, AB 1486, AB 1689), „metoda wagowo-objętościowa” (AB 535, AB 1789), „metoda objętościowo-wagowa” (AB 1532); we wszystkich siedmiu zakresach obok stoją pobieranie próbek według PN-EN 12350-1, a w większości także konsystencja (opad stożka, stolik rozpływowy) i zawartość powietrza metodą ciśnieniomierza według PN-EN 12350-7.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy zagęszczaniu: przewibrowanie może powodować utratę powietrza wprowadzonego — norma każe wibrować najkrócej, jak to potrzebne do pełnego zagęszczenia, a przy wibratorze wgłębnym i mieszance napowietrzonej zachować dużą ostrożność (7.4.2). Przy mieszance samozagęszczalnej: naczynie napełnia się jednorazowo i nie zagęszcza ani w trakcie, ani po napełnieniu (7.3, 7.4.1). Przy nasadce: po zagęszczeniu w nasadce ma zostać 10–20 % wysokości naczynia — za mało mieszanki oznacza niedopełnione naczynie po zdjęciu nasadki. Przy ważeniu: naczynie waży się zwilżone (m₁) i z mieszanką po wytarciu z zewnątrz (m₂), oba razy z dokładnością 0,01 kg. Przy objętości: V pochodzi z wzorcowania według załącznika A — objętość nominalna naczynia nie zastępuje wzorcowania. Przy wydaniu: AB 535 ma w zakresie obok wydania 2019-08 zastąpione wydanie 2011.

CZEGO NIE PODAJEMY. Nie mamy rozdziałów 8–10 ani załącznika A: wzoru na gęstość, sposobu zaokrąglania wyniku, zawartości sprawozdania, danych precyzji ani procedury wzorcowania naczynia — nie podajemy więc żadnej z tych liczb ani wzoru.

Zasada metody

Mieszankę betonową zagęszcza się w sztywnym, szczelnym naczyniu o znanej objętości i masie (wibrator wgłębny, stolik wibracyjny, pręt lub drążek; mieszanka samozagęszczalna — bez zagęszczania), wyrównuje powierzchnię i waży naczynie z mieszanką z dokładnością 0,01 kg; gęstość wynika z masy mieszanki i objętości naczynia.

Zastosowania

• Mieszanka betonowa (w tym samozagęszczalna) — kontrola w laboratorium i w terenie; 7 laboratoriów w zakresach PCA
• Badania mieszanki razem z konsystencją i zawartością powietrza (PN-EN 12350-2, -5, -7)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 12350-6:2019-08 (wersja polska; EN 12350-6:2019 IDT)

Tytuł (PL)

Badania mieszanki betonowej — Część 6: Gęstość

Title (EN)

Testing fresh concrete — Part 6: Density

Procedura krok po kroku

1. Próbka

   Pobrana według PN-EN 12350-1 i ponownie wymieszana w naczyniu łopatą. PN-EN 12350-6:2019-08 aktualna (stan kart na 02.10.2026).

2. Naczynie

   Objętość V z wzorcowania (załącznik A); naczynie czyste, zwilżone wilgotną ściereczką, masa m₁ z dokładnością 0,01 kg.

3. Napełnianie i zagęszczanie

   Warstwami, każdą zagęszczoną od razu (wibrator wgłębny lub stolik — tylko tak długo, jak potrzeba do pełnego zagęszczenia; ręcznie — typowo 25 uderzeń dla S1 i S2 i opukiwanie młotkiem); mieszankę samozagęszczalną wlewa się jednorazowo bez zagęszczania.

4. Wyrównanie i ważenie

   Zdjąć nasadkę, wyrównać powierzchnię kielnią lub packą, ściągnąć liniałem, wytrzeć naczynie z zewnątrz; masa m₂ z dokładnością 0,01 kg.

5. Wynik

   Gęstość z mas m₁, m₂ i objętości V według rozdziału 8 (wzoru ani zasad zaokrąglania nie mamy).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Norma w czytanym fragmencie nie zawiera ostrzeżeń bhp; mieszanka betonowa zawiera cement — zasady ochrony skóry i oczu ustala laboratorium
• UWAGA MERYTORYCZNA: przewibrowanie może powodować utratę powietrza wprowadzonego — przy wibratorze wgłębnym i mieszance napowietrzonej norma wymaga dużej ostrożności

Najczęstsze pytania