🌿 Fenol w powietrzu na stanowiskach pracy — oznaczanie zawartości par fenolu (w zakresach akredytacji: metoda spektrofotometryczna); NDS 7,8 mg/m³, NDSCh 16 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04044:1970 (wycofana 10-04-2006)

Środowisko PN-Z-04044

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Karta PKN PN-Z-04044:1970 nie ma pola „Zakres” — o metodzie mówi tylko tytuł: „Oznaczanie zawartości par fenolu w powietrzu”. Tytuł nie wspomina stanowisk pracy ani techniki oznaczania; karta nie podaje oznaczalności. Tekstu normy (2 strony) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o samym fenolu (przeszukanie 04.10.2026 — są tylko pochodne fenolu).

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 245: „Fenol [108-95-2]” — NDS 7,8 mg/m³, NDSCh 16 mg/m³, notacja „skóra” (według przypisu 4 wykazu wchłanianie przez skórę „może być tak samo istotne jak przy narażeniu drogą oddechową”).

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04044:1970 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 18-11-1970, data wycofania 10-04-2006, 2 strony, grupa cenowa A, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30, „Zastępuje PN-Z-04044:1956”; karta nie wskazuje normy zastępującej. Wyszukiwarka PKN pod hasłami „PN-Z-04044” i „fenolu” (04.10.2026) pokazuje dla samego fenolu tylko normy z etykietą „Wycofana”: PN-Z-04044:1956 („Szybka metoda oznaczania zawartości par fenolu w powietrzu”, zastąpiona przez wydanie z 1970 r.), PN-Z-04044:1970 oraz serię PN-Z-04159 („Badania zawartości fenolu”) — arkusz 01:1986 (postanowienia ogólne), 02:1986 (oznaczanie fenolu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej), 05:1993 (powietrze atmosferyczne) i 10:1989 (pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi). Aktualne normy z tych wyników dotyczą innych substancji (chlorofenoli, nitrofenoli, metylofenoli i in.). Wycofanej PN-Z-04159-02:1986 nie powołuje w kopii bazy żadne laboratorium.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04044 stoi w 6 rekordach u 6 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 26.11.2025 do 01.10.2026 — wszystkie wydane po wycofaniu normy) — w 5 wierszach u 5 z nich: AB 438 ma normę w kopii bazy („PN-70/Z-04044”, 0,75–16 mg/m³), ale w zakresie wydanym 01.10.2026 r. (wyd. nr 27) — po dacie wsadu kopii — numeru 04044 już nie ma. Przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-70/Z-04044” — AB 409, AB 438, AB 581, AB 591 i AB 964; „PN-Z-04044:1970” — AB 484. Zakładka „Laboratoria”: „PN-70/Z-04044” pokazuje 5 laboratoriów, „PN-Z-04044” — 1, razem 6 (z AB 438), tak samo w kopii i na serwerze produkcyjnym labcoda.pl (zapytania zakładki 04.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze (u AB 409 próbki pobrane do roztworu pochłaniającego, z oznaczeniem „E” przy przedmiocie). Wielkość: stężenie (zawartość) fenolu (u AB 409 „hydroksybenzenu, kwasu karbolowego”). Zakresy w mg/m³: 0,50–35,00 (AB 484), 0,7–40 (AB 964), 0,75–16 (AB 438), 0,77–30,5 (AB 581), 0,78–16,0 (AB 591); AB 409 — bez zakresu w kopii. Technika: metoda spektrofotometryczna — wszystkie 6 laboratoriów.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — status: norma jest wycofana od 10-04-2006, a wyszukiwarka PKN nie pokazuje dla fenolu na stanowiskach pracy innej aktualnej normy; 5 laboratoriów ma ją w zakresach wydanych od listopada 2025 r. — zamawiający powinien wiedzieć, że wynik powstaje według normy wycofanej z katalogu PKN. Drugie — co obejmuje norma: tytuł mówi o „powietrzu” bez dopisku o stanowiskach pracy; czy norma przewiduje pomiar wobec NDS i NDSCh, z karty nie wynika. Trzecie — granica oznaczalności: karta jej nie podaje, a dolne granice laboratoriów (0,50–0,78 mg/m³) to 6–10 % NDS; nie da się ich porównać z normą. Czwarte — skóra: NDS ma notację „skóra”, a pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę. Piąte — wyszukiwanie: zapis „PN-70/Z-04044” nie trafia pod hasło „PN-Z-04044”.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy, a karta nie ma pola „Zakres” — nie podajemy sposobu pobierania próbek, roztworu pochłaniającego, odczynnika barwnego, długości fali, oznaczalności ani obliczeń. Nie twierdzimy, że inna norma zastąpiła PN-Z-04044:1970 — PKN takiej nie wskazuje.

Zasada metody

Pary fenolu w powietrzu oznacza się według normy z 1970 r. „Oznaczanie zawartości par fenolu w powietrzu”; laboratoria opisują metodę w zakresach jako spektrofotometryczną. Wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 7,8 mg/m³ i NDSCh 16 mg/m³. Karta nie ma pola „Zakres”. Norma jest wycofana (10-04-2006); szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — fenol — w aktualnych zakresach 5 laboratoriów, mimo wycofania normy
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 7,8 mg/m³ i NDSCh 16 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 245 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04044:1970

Tytuł (PL)

Oznaczanie zawartości par fenolu w powietrzu

Title (EN)

Determination of phenol vapour content in air

Procedura krok po kroku

1. Status

   PN-Z-04044:1970 wycofana 10-04-2006, bez wskazanej następczyni (stan karty na 04.10.2026).

2. Pobieranie

   Sposobu NIE PODAJEMY (karta bez pola „Zakres”); u AB 409 w zakresie — roztwór pochłaniający.

3. Pomiar

   W zakresach laboratoriów — metoda spektrofotometryczna; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 7,8 mg/m³ i NDSCh 16 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Fenol — notacja „skóra” w wykazie NDS; zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma wycofana 10-04-2006; karta bez pola „Zakres” — techniki i oznaczalności nie znamy z normy

Najczęstsze pytania