🌿 Epoksyetan (tlenek etylenu) w powietrzu na stanowiskach pracy — adsorpcja par na węglu aktywnym, desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³, NDS 1 mg/m³ (0,55 ppm), notacja „skóra”; PN-Z-04300:2002

Środowisko PN-Z-04300

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Podano metodę polegającą na adsorpcji par epoksyetanu na węglu aktywnym, desorpcji związku disiarczkiem węgla i analizie otrzymanego roztworu metodą chromatografii gazowej. Najmniejsze stężenie epoksyetanu, jakie można oznaczyć tą metodą, wynosi 0,1 mg/m3” (na karcie bez kropki na końcu). Tekstu normy (7 stron) nie mieliśmy. W indeksie metod CIOP z lat 2000–2017 nie ma artykułu z metodą dla epoksyetanu; wyszukiwanie 04.10.2026 też go nie dało.

WARTOŚĆ NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 211: „Epoksyetan – tlenek etylenu [75-21-8]” — NDS 1 mg/m³ (0,55 ppm), bez NDSCh i NDSP, notacja „skóra”. Najmniejsze stężenie oznaczalne według karty, 0,1 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04300:2002 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” — norma jest AKTUALNA: publikacja 29-03-2002, 7 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; norma krajowa, bez pól „Wprowadza” i „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04300” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04300 stoi w 9 rekordach u 8 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 04.09.2025 do 30.07.2026) — w 9 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04300:2002” — 6 laboratoriów (AB 1207 obok procedury PB-06K wydanie 3 z 20.01.2025 r.); AB 719 — „PN-Z-04300:2002 pkt 8” obok procedury PA-22 wydanie 7 z 24.01.2025 r.; AB 379 — „PN-Z-04300” bez roku, obok procedury PB-02/SA, w pozycji „Zawartość lotnych związków organicznych”. Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04300”) pokazuje wszystkie 8 laboratoriów — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i PCA). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze, próbki pobrane na rurki z sorbentem (AB 719: z węglem aktywnym); AB 935 także gazy odlotowe („PN-Z-04300:2002 z wyłączeniem punktu 8”, 0,10–100 mg/m³); AB 379 — środowisko pracy i pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, powietrze. Wielkość: stężenie (zawartość) epoksyetanu; u AB 379 — zawartość lotnych związków organicznych, bez nazwy epoksyetanu. Zakresy w mg/m³: 0,030–200 (AB 1207, także 0,010–64,87 ppm), 0,06–2,04 (AB 849), 0,07–2,13 (AB 484, także 0,04–1,17 ppm), 0,1–100 (AB 935, także 0,05–54,7 ppm), 0,1–10 (AB 875, także 0,055–5,5 ppm), 0,10–10 (AB 622); AB 719 — 0,0020–2,00 mg w próbce; AB 379 — bez zakresu. Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — 7 laboratoriów; AB 1207 — chromatografia gazowa z detekcją spektrometrią mas (GC-MS).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — granica oznaczalności: według karty najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą to 0,1 mg/m³; trzy laboratoria podają dolną granicę niższą (AB 1207 — 0,030, AB 849 — 0,06, AB 484 — 0,07 mg/m³), co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Drugie — jednostki: NDS jest podana w mg/m³ i w ppm (1 mg/m³ = 0,55 ppm w wykazie); cztery laboratoria podają zakres także w ppm — przy porównaniu z NDS trzeba trzymać się jednej jednostki. Trzecie — skóra: notacja „skóra” według przypisu 4 wykazu oznacza, „że wchłanianie substancji przez skórę może być tak samo istotne jak przy narażeniu drogą oddechową”; pomiar w powietrzu tego nie obejmuje. Czwarte — pozycje nietypowe: AB 379 powołuje numer normy bez roku w pozycji dla lotnych związków organicznych ogółem, także dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi — z samej pozycji nie wynika, że wynikiem jest stężenie epoksyetanu; AB 935 stosuje normę do gazów odlotowych z wyłączeniem punktu 8, a NDS dotyczy tylko powietrza na stanowiskach pracy. Piąte — detektor: AB 1207 oznacza epoksyetan techniką GC-MS według procedury PB-06K, z normą obok.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy objętości ani strumienia pobierania powietrza, typu rurki i masy węgla, sposobu zabezpieczenia próbek, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu, współczynnika desorpcji, obliczeń ani treści punktu 8, który powołuje AB 719 i wyłącza AB 935.

Zasada metody

Pary epoksyetanu z powietrza stanowiska pracy adsorbuje się na węglu aktywnym, związek desorbuje disiarczkiem węgla, a otrzymany roztwór analizuje chromatografią gazową; wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 1 mg/m³ (0,55 ppm). Najmniejsze stężenie oznaczalne tą metodą — 0,1 mg/m³ (karta PKN). Szczegółów pobierania, desorpcji i warunków chromatografii NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — epoksyetan (tlenek etylenu) — w zakresach 8 laboratoriów
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 1 mg/m³ (0,55 ppm), notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 211 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04300:2002

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie epoksyetanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej

Title (EN)

Air purity protection — Determination of epoxyethane at workplaces by gas chromatography

Procedura krok po kroku

1. Status i zakres

   PN-Z-04300:2002 aktualna (stan karty na 04.10.2026); pary epoksyetanu w powietrzu stanowisk pracy.

2. Pobieranie

   Adsorpcja par na węglu aktywnym; szczegółów NIE PODAJEMY.

3. Desorpcja i analiza

   Desorpcja disiarczkiem węgla, chromatografia gazowa; warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 1 mg/m³ (0,55 ppm) (Dz.U. 2026 poz. 447); najmniejsze oznaczalne stężenie 0,1 mg/m³.

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Disiarczek węgla jako rozpuszczalnik desorpcji — praca pod wyciągiem, zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: notacja „skóra” — pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę; dolna granica poniżej 0,1 mg/m³ wymaga warunków innych niż w normie

Najczęstsze pytania