🌿 Oznaczanie epichlorohydryny w wodzie do spożycia i w wodzie do produkcji wody do spożycia — 100 ml próbki (z wzorcem wewnętrznym ¹³C3-epichlorohydryną przy GC-MS albo 2-chloropropionianem etylu przy GC-ECD) przepuszcza się z szybkością 1–3 ml/min przez kolumienkę z co najmniej 200 mg sorbentu styren-diwinylobenzenowego, usuwa wodę azotem do 250–350 mg reszty wody, eluuje 2 ml eteru diizopropylowego i oznacza chromatografią gazową na kolumnie kapilarnej z detektorem MS (jony m/z 49/51) albo ECD; kalibracja pięciopunktowa przez całą procedurę; granica oznaczalności ok. 0,5 µg/l, możliwa do obniżenia do 0,1 µg/l, PN-EN 14207

Środowisko PN-EN 14207

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Tekst normy czytamy w próbce iTeh dokumentu SIST EN 14207:2003 (tekst angielski EN 14207:2003): strona tytułowa EN, spis treści, przedmowa, rozdziały 1–8 i rozdział 9 do punktu 9.2 (kalibracja ze wzorcem wewnętrznym, objaśnienia symboli wzoru 1) — próbka kończy się na stronie 9. W tekście brakuje kilku fragmentów (m.in. pierwszego zdania 4.2, części 5.7.1, końca 5.10 o odzysku, punktu 6.1 i nagłówka 8.1.2). Rozdziałów 10–13 (obliczanie i wyrażanie wyników, sprawozdanie, dane precyzji) ani załączników A–C (przykłady sorbentów, kolumn, chromatogramów i widm) nie czytamy; tytuły znamy ze spisu treści.

WEDŁUG TEKSTU EN 14207:2003. Normę przygotował CEN/TC 230 „Analiza wody” (sekretariat DIN), zatwierdził CEN 17.01.2003; normy krajowe miały ją wprowadzić najpóźniej w październiku 2003; załączniki A–C są informacyjne; badanie powinien wykonywać wykwalifikowany personel. Zakres (1): oznaczanie epichlorohydryny w wodzie do spożycia i w wodzie do produkcji wody do spożycia; granica oznaczalności w analizie rutynowej ok. 0,5 µg/l (sprawdzona w badaniu międzylaboratoryjnym), z możliwością obniżenia do monitorowania 0,1 µg/l. Powołania (2): EN 25667-1 i -2 (projektowanie programów i techniki pobierania), EN ISO 5667-3 (utrwalanie i postępowanie z próbkami), ISO 5667-5 (woda do spożycia), ISO 8466-1 (kalibracja liniowa). Zasada (3): ekstrakcja epichlorohydryny z wody do fazy stałej, potem chromatografia gazowa z detektorem mas, alternatywnie z detektorem wychwytu elektronów (ECD). Interferencje i straty (4): epichlorohydryna łatwo się rozkłada — unikać przechowywania i analizować możliwie szybko, a gdy przechowywanie jest konieczne, w 2–5 °C; sorbenty bywają różnej jakości, z dużymi różnicami między partiami — kalibracja i analiza na tej samej partii, bez strat przy usuwaniu wody z sorbentu; warunki GC-MS według producenta, regularnie sprawdzane, stabilność układu kontrolowana np. wzorcem. Odczynniki (5): czystość „do analizy pozostałości”, ślepa próba sprawdzana regularnie, zwłaszcza przed użyciem nowej partii; woda podwójnie destylowana; azot ≥ 99,996 % (V/V) do usuwania wody z sorbentu; eter diizopropylowy; metanol do kondycjonowania; środek redukujący, np. tiosiarczan sodu; roztwór podstawowy epichlorohydryny 50 mg w 100 ml eteru diizopropylowego, w 2–5 °C, trwały ok. 6 miesięcy, ze sprawdzeniem stężenia przed analizą; wzorzec wewnętrzny nieobecny w próbce — ¹³C3-epichlorohydryna do GC-MS (np. roztwór certyfikowany 100 µg/ml w nonanie; nie więcej niż 100 µl rozcieńczonego roztworu w eterze na 100 ml próbki, bo większa objętość obniża odzysk; pole piku wzorca ma odpowiadać ok. 1 µg/l analitu) albo 2-chloropropionian etylu do GC-ECD; roztwory do wzbogacania w eterze diizopropylowym w 2–5 °C najwyżej miesiąc; wodne roztwory kalibracyjne na pięciu poziomach, przygotowywane codziennie (np. 10 µl roztworu do 100 ml wody, nie więcej niż 100 µl) — przykład w tablicy 1: 0,1; 0,3; 0,5; 0,7 i 0,9 µg/l; sorbent na bazie kopolimeru styren-diwinylobenzen, kolumienki handlowe albo szklane z co najmniej 200 mg sorbentu. Aparatura (6): sprzęt bez związków przeszkadzających; butelki 500 ml, najlepiej z brązowego szkła, z korkami szklanymi lub zakrętkami z PTFE; kolumienki SPE; układ próżniowy lub ciśnieniowy; kolby miarowe; fiolki z brązowego szkła z przegrodami z PTFE; kapilarny chromatograf gazowy z MS albo ECD, najlepiej z automatycznym podajnikiem; dozownik split/splitless, na zimną kolumnę albo PTV; kolumny kapilarne (przykłady w załączniku B); strzykawki 5 i 10 µl. Pobieranie (7): według EN 25667-1, -2, EN ISO 5667-3 i ISO 5667-5; butelki z brązowego szkła 500 ml napełnione całkowicie; analiza jak najszybciej, a w razie konieczności przechowywanie w 2–5 °C; próbki z wolnym chlorem lub innym utleniającym środkiem dezynfekcyjnym utrwala się środkiem redukującym — ok. 100 mg/l tiosiarczanu sodu dodanego do butelki przed pobraniem. Postępowanie (8): kondycjonowanie kolumienki (200 mg) 5 ml eteru diizopropylowego, 5 ml metanolu i 5 ml wody, bez dopuszczenia do wyschnięcia złoża i bez pęcherzyków powietrza; 100 ml próbki z wzorcem wewnętrznym przepuszcza się ze stałą szybkością 1–3 ml/min — objętość 100 ml nie może być przekroczona, by uniknąć przebicia epichlorohydryny; wodę ze złoża usuwa się azotem 1–2 l/min przez 5 min, zostawiając 250–350 mg wody, by uniknąć strat (wilgotny sorbent jest brązowy, suchy — jasnopomarańczowy); elucja 2 ml eteru diizopropylowego po ok. 10 min równoważenia (resztka wody tworzy w eluacie osobną fazę); chromatografia na kolumnach z fazą dimetylopolisiloksanową, detekcja MS albo ECD; przed analizą próbek co najmniej jedna ślepa próba ze 100 ml wody całą procedurą — pik w oknie czasu retencji epichlorohydryny oznacza zanieczyszczenie do usunięcia. Identyfikacja (8.4): czas retencji zgodny z ostatnim wzorcem kalibracyjnym w granicach ± 0,08 min (4,8 s) oraz albo wszystkie jony powyżej 10 % względnej intensywności w widmie wzorca obecne w widmie próbki z różnicą do ± 20 % bezwzględnych, albo stosunek jonów diagnostycznych m/z 49 i 51 w granicach ± 13 % wzorca; jony m/z 62/64 nie nadają się przy wzorcu ¹³C3 (nakładają się z m/z 64/66 wzorca), jon molekularny nie powstaje, a jon m/z 57 nie jest swoisty (dają go np. n-alkany); przy ECD wyniki dodatnie potwierdza się na dwóch kolumnach o różnej polarności. Kalibracja (9): zależność liniowa sygnału, zakres pracy z co najmniej pięciu punktów według ISO 8466-1, ważna tylko w zmierzonym zakresie i sprawdzana regularnie (rutynowo dwoma punktami); ze wzorcem wewnętrznym wynik nie zależy od błędów nastrzyku, strat w przygotowaniu i efektów matrycy, jeśli odzysk analitu i wzorca jest podobny; roztwory kalibracyjne (co najmniej pięć poziomów, najniższy blisko, ale powyżej granicy oznaczalności) przechodzą całą procedurę z rozdziału 8; funkcja kalibracji — stosunek sygnałów analitu i wzorca w funkcji stosunku stężeń (wzór 1).

STATUS (stan na 03.10.2026). W wyszukiwarce PKN (hasło „14207”, 03.10.2026) PN-EN 14207:2005 (wersja polska, „Wprowadza: EN 14207:2003 [IDT]”) nie ma adnotacji o wycofaniu; PN-EN 14207:2003 (wersja angielska) — „Wycofana i zastąpiona przez PN-EN 14207:2005 – wersja polska”. Karta PN-EN 14207:2005: data publikacji 20.04.2005, 20 stron, KT 122 Jakości Wody — Badania Chemiczne — Substancje Organiczne, bez adnotacji o wycofaniu. W katalogu iTeh (odczyt 03.10.2026) EN 14207:2003 ma status „Published”, etap 90.93 (decyzja o potwierdzeniu po przeglądzie).

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 03.10.2026). Numer 14207 stoi w 3 rekordach u 3 laboratoriów: AB 313, AB 400, AB 412. W aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; AB 412 wyd. nr 34 z 26.06.2026, AB 313 wyd. nr 43 z 08.07.2026, AB 400 wyd. nr 37 z 07.08.2026) numer stoi w 3 wierszach u tych samych 3 laboratoriów; w każdym dokumencie liczba znaczników stron równa się liczbie stron PDF, bez powtórzeń; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP 03.10.2026 nie dało laboratoriów spoza kopii bazy. Postać „PN-EN 14207:2005” (AB 313, AB 400) i „PN-EN 14207” (AB 412). Żadna z tych pozycji nie jest zawieszona (w dokumencie AB 412 słowo „zawieszony” dotyczy pyłu zawieszonego). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-EN 14207”) pokazuje wszystkie 3 laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 03.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (pozycje w PCA). Przedmiot: woda (AB 313, AB 412), woda do spożycia przez ludzi (AB 400). Cecha: stężenie epichlorohydryny. Zakresy: (0,030–1,00) µg/l (AB 313), (0,025–1,00) µg/l (AB 400); AB 412 zakresu nie podaje. Technika: GC-MS (AB 313, AB 412), GC z tandemową spektrometrią mas GC-MS-MS (AB 400).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Przy dolnej granicy: norma podaje granicę oznaczalności ok. 0,5 µg/l w analizie rutynowej i możliwość obniżenia do 0,1 µg/l (1), a tablica 1 zaczyna kalibrację od 0,1 µg/l — AB 313 i AB 400 podają zakres od 0,030 i 0,025 µg/l, poniżej tych wartości; najniższy punkt kalibracji ma leżeć blisko, ale powyżej granicy oznaczalności (9.2). Przy detektorze: norma przewiduje MS albo ECD; AB 400 stosuje tandemową spektrometrię mas — kryteria identyfikacji z 8.4 dotyczą widm i jonów m/z 49/51 w GC-MS. Przy próbce: epichlorohydryna łatwo się rozkłada, więc analiza jak najszybciej, przechowywanie tylko w 2–5 °C (4.1, 7); woda chlorowana wymaga tiosiarczanu dodanego przed pobraniem (7). Przy ekstrakcji: przekroczenie 100 ml próbki grozi przebiciem złoża, zbyt mocne osuszenie azotem — stratą analitu (reszta wody 250–350 mg), a kalibrację i analizę trzeba robić na tej samej partii sorbentu (4.2, 8.1). Przy identyfikacji: jon m/z 57 nie jest swoisty, a m/z 62/64 nakłada się ze wzorcem ¹³C3 (8.4). Przy matrycy: zakres normy to woda do spożycia i woda do jej produkcji (1); AB 313 i AB 412 zapisują przedmiot ogólnie jako „woda”.

CZEGO NIE PODAJEMY. Wzorów obliczeniowych poza funkcją kalibracji, sprawozdania i danych precyzji (rozdziały 10–13) ani przykładów sorbentów, kolumn i widm z załączników A–C nie przytaczamy — leżą poza próbką. Nie podajemy wartości parametrycznej epichlorohydryny z przepisów o wodzie do spożycia.

Zasada metody

100 ml wody z wzorcem wewnętrznym (¹³C3-epichlorohydryna dla GC-MS) przepuszcza się przez kolumienkę z sorbentem styren-diwinylobenzenowym, usuwa nadmiar wody azotem i eluuje epichlorohydrynę 2 ml eteru diizopropylowego. Eluat rozdziela się chromatografią gazową na kolumnie z fazą dimetylopolisiloksanową i wykrywa spektrometrem mas (identyfikacja: czas retencji ± 0,08 min, jony m/z 49 i 51) albo detektorem wychwytu elektronów. Stężenie oblicza się z pięciopunktowej kalibracji przeprowadzonej przez całą procedurę.

Zastosowania

• Epichlorohydryna w wodzie do spożycia i w wodzie do produkcji wody do spożycia; granica oznaczalności ok. 0,5 µg/l, do 0,1 µg/l (1)
• Woda i woda do spożycia przez ludzi — pozycje w zakresach akredytacji 3 laboratoriów w PCA

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN 14207:2005

Tytuł (PL)

Jakość wody — Oznaczanie epichlorohydryny

Title (EN)

Water quality — Determination of epichlorohydrin

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Butelka z brązowego szkła napełniona całkowicie, przy chlorze z tiosiarczanem; analiza jak najszybciej, inaczej 2–5 °C (7). PN-EN 14207:2005 bez adnotacji o wycofaniu w PKN (03.10.2026).

2. Kondycjonowanie

   5 ml eteru diizopropylowego, 5 ml metanolu, 5 ml wody; złoże nie może wyschnąć (8.1.1).

3. Ekstrakcja

   100 ml próbki z wzorcem wewnętrznym, 1–3 ml/min; osuszanie azotem 1–2 l/min, 5 min, do 250–350 mg wody (8.1).

4. Elucja i GC

   2 ml eteru diizopropylowego po ok. 10 min; GC-MS (m/z 49/51) albo GC-ECD; ślepa próba przed próbkami (8.1.3–8.4).

5. Kalibracja i wynik

   Pięć poziomów przez całą procedurę, ze wzorcem wewnętrznym; wynik w µg/l (9; obliczenia w rozdziale 10, poza próbką).

Wymagany sprzęt i aparatura

Odczynniki, podłoża i materiały eksploatacyjne

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Epichlorohydryna — substancja toksyczna; roztwory wzorcowe przygotowywać pod wyciągiem, w rękawicach
• Eter diizopropylowy i metanol — łatwopalne; z dala od źródeł zapłonu (ostrzeżenie w przedmowie)

Najczęstsze pytania