🌿 Epichlorohydryna (1-chloro-2,3-epoksypropan) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki (w zakresach laboratoriów GC-FID); NDS 1 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04029-01:1981 (wycofana 30-05-2014)

Środowisko PN-Z-04029-01

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „Metodę stosuje się do oznaczania stężenia par epichlorohydryny w powietrzu na stanowiskach pracy, przy przeprowadzaniu kontroli warunków sanitarno-higienicznych.” O technice mówi tylko tytuł: „Oznaczanie epichlorohydryny na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z wzbogacaniem próbki”. Karta nie podaje sorbentu, rozpuszczalnika ani najmniejszego oznaczalnego stężenia. Tekstu normy (3 strony) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o epichlorohydrynie (przeszukanie 04.10.2026).

WARTOŚĆ NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 100: „1-Chloro-2,3-epoksypropan – epichlorohydryna [106-89-8]” — NDS 1 mg/m³, bez NDSCh, notacja „skóra” (według przypisu 4 wykazu wchłanianie przez skórę „może być tak samo istotne jak przy narażeniu drogą oddechową”).

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04029-01:1981 (wersja polska) ma nagłówek „Wycofana”: publikacja 14-12-1981, data wycofania 30-05-2014, 3 strony, grupa cenowa B, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie wskazuje normy zastępującej. Wyszukiwarka PKN pod hasłem „PN-Z-04029” (04.10.2026) pokazuje dwa arkusze serii — 00:1981 (postanowienia ogólne) i 01:1981 — oba z etykietą „Wycofana”. Hasło „epichlorohydryny” zwraca jeszcze wycofaną PN-Z-04091:1970 („Oznaczanie zawartości epichlorohydryny w powietrzu”), aktualną PN-EN 14207:2005 („Jakość wody — Oznaczanie epichlorohydryny” — inna matryca) i wycofaną PN-C-89085-18:1987 (wolna epichlorohydryna w żywicach epoksydowych); aktualnej normy dla epichlorohydryny w powietrzu na stanowiskach pracy pod tym hasłem nie pokazuje. Pokazuje ją dopiero hasło z nazwą systematyczną „1-chloro-2,3-epoksypropanu”: PN-Z-04540:2022-08 „Ochrona czystości powietrza -- Oznaczanie 1-chloro-2,3-epoksypropanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas” — karta bez nagłówka „Wycofana”, publikacja 22-08-2022, najmniejsze oznaczalne stężenie 0,1 mg/m³; karta nie ma pola „Zastępuje”, więc nie łączy jej z normą z 1981 r. Normę z 2022 r. opisuje osobny wpis tej bazy. PN-Z-04091 nie powołuje w kopii żadne laboratorium.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04029-01 (z łącznikiem, kropką albo ukośnikiem przed numerem arkusza) stoi w 4 rekordach u 4 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania od 27.10.2025 do 28.07.2026 — wszystkie wydane po wycofaniu normy) — w 4 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postać „PN-Z-04029-01:1981” — AB 1642 (obok „NIOSH Method 1010, Issue 2, 15 August 1994”) i AB 719 („PN-Z-04029-01:1981 pkt 8” obok procedury PA-31 wydanie 7 z 24.01.2025 r.); „PN-81/Z-04029.01” — AB 632; „PN-81/Z-04029/01” — AB 663. Zakładka „Laboratoria”: „PN-Z-04029-01” pokazuje 2 laboratoria, „PN-81/Z-04029/01” — 1, „PN-81/Z-04029.01” — 1, razem 4, tak samo w kopii i na serwerze produkcyjnym labcoda.pl (zapytania zakładki 04.10.2026).

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy). Przedmiot: środowisko pracy — powietrze; AB 632 — próbki pobrane na rurki z sorbentem, AB 719 — na rurki sorpcyjne z węglem aktywnym, AB 1642 — na sorbent stały, AB 663 — bez dopisku. Wielkość: stężenie (zawartość) 1-chloro-2,3-epoksypropanu (epichlorohydryny). Zakresy w mg/m³: 0,024–527 (AB 1642, także 0,01–137 ppm), 0,1–2,0 (AB 632), 0,12–4 (AB 663); AB 719 — 0,0050–5,00 mg w próbce. Technika: chromatografia gazowa z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) — wszystkie 4 laboratoria.

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — status: norma wycofana od 30-05-2014, a dla epichlorohydryny w powietrzu stanowiska pracy aktualna jest PN-Z-04540:2022-08 (w katalogu PKN pod nazwą „1-chloro-2,3-epoksypropan”); 4 laboratoria mają ją w zakresach wydanych od października 2025 r. — zamawiający powinien wiedzieć, że wynik powstaje według normy wycofanej z katalogu PKN. Drugie — co jest stosowane: AB 1642 powołuje obok normy metodę NIOSH 1010, a AB 719 — tylko punkt 8 normy z procedurą PA-31; sprawozdanie powinno mówić, według którego dokumentu pobrano i oznaczono próbkę. Trzecie — czułość: karta nie podaje oznaczalności, więc nie da się sprawdzić, czy dolne granice laboratoriów (0,024–0,12 mg/m³, czyli 2,4–12 % NDS) mieszczą się w normie. Czwarte — skóra: NDS ma notację „skóra”, a pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę. Piąte — PN-EN 14207 dotyczy wody, nie powietrza.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy, a karta nie opisuje metody poza tytułem — nie podajemy sorbentu, rozpuszczalnika, objętości ani strumienia pobierania powietrza, kolumny, detektora wymaganego przez normę, warunków chromatografu, oznaczalności ani obliczeń; treści punktu 8 normy nie znamy. Nie twierdzimy, że inna norma zastąpiła PN-Z-04029-01:1981 — PKN takiej nie wskazuje.

Zasada metody

Pary epichlorohydryny z powietrza stanowiska pracy oznacza się chromatografią gazową z wzbogacaniem próbki (tytuł normy); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 1 mg/m³. Karta nie opisuje sorbentu, rozpuszczalnika ani oznaczalności. Norma jest wycofana (30-05-2014); szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — epichlorohydryna — w aktualnych zakresach 4 laboratoriów, mimo wycofania normy
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 1 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 100 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04029-01:1981

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Badania zawartości epichlorohydryny — Oznaczanie epichlorohydryny na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej z wzbogacaniem próbki

Title (EN)

Air purity protection — Tests for epichlorohydrin content — Determination of epichlorohydrin at workplaces by gas chromatography with sample enrichment

Procedura krok po kroku

1. Status

   PN-Z-04029-01:1981 wycofana 30-05-2014, bez wskazanej następczyni; dla epichlorohydryny na stanowiskach pracy aktualna jest PN-Z-04540:2022-08 (stan kart na 04.10.2026).

2. Pobieranie i wzbogacanie

   Sposobu NIE PODAJEMY — karta go nie opisuje.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa (tytuł normy); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 1 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447).

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Epichlorohydryna — notacja „skóra” w wykazie NDS; zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: norma wycofana 30-05-2014; karta nie podaje oznaczalności — dolnej granicy nie da się odnieść do normy

Najczęstsze pytania