🌿 Epichlorohydryna (1-chloro-2,3-epoksypropan) w powietrzu na stanowiskach pracy — chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (GC-MS); najmniejsze oznaczalne stężenie według normy 0,1 mg/m³, NDS 1 mg/m³, notacja „skóra”; PN-Z-04540:2022-08

Środowisko PN-Z-04540

Przegląd

CO TA NORMA OPISUJE. Zakres z karty PKN, w całości: „W niniejszej normie podano metodę oznaczania 1-chloro-2,3-epoksypropanu (nr CAS: 106-89-8) w powietrzu na stanowiskach pracy, z zastosowaniem chromatografii gazowej ze spektrometrią mas. Metodę stosuje się podczas kontroli warunków sanitarnohigienicznych. Najmniejsze stężenie 1-chloro-2,3-epoksypropanu, jakie można oznaczać w warunkach pobierania próbek powietrza i wykonywania oznaczania opisanych w normie, wynosi 0,1 mg/m3.” Karta nie podaje próbnika, rozpuszczalnika ani objętości powietrza. Tekstu normy (8 stron) nie mieliśmy; indeks metod CIOP z lat 2000–2017 nie notuje artykułu o epichlorohydrynie ani 1-chloro-2,3-epoksypropanie (przeszukanie 04.10.2026).

WARTOŚCI NDS (wykaz w załączniku do rozporządzenia z 26 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 447). Poz. 100: „1-Chloro-2,3-epoksypropan – epichlorohydryna [106-89-8]” — NDS 1 mg/m³, bez NDSCh, notacja „skóra”. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty, 0,1 mg/m³, to 10 % wartości NDS.

STATUS (stan karty na 04.10.2026). Karta PN-Z-04540:2022-08 (wersja polska) nie ma nagłówka „Wycofana” ani wiersza „Data wycofania”: publikacja 22-08-2022, 8 stron, grupa cenowa D, Sektor Zdrowia, Środowiska i Medycyny, KT 159 Zagrożeń Chemicznych i Pyłowych w Środowisku Pracy, ICS 13.040.30; karta nie ma pola „Zastępuje”. Wyszukiwarka PKN pod hasłami „PN-Z-04540” i „1-chloro-2,3-epoksypropanu” (04.10.2026) zwraca tylko tę normę; hasło „epoksypropanu” zwraca ją obok norm o 1,2-epoksypropanie i 1-butoksy-2,3-epoksypropanie. Hasło „epichlorohydryny” (sześć wyników, odczyt 04.10.2026) jej nie pokazuje — zwraca m.in. wycofane PN-Z-04029-00:1981 i PN-Z-04029-01:1981 (stanowiska pracy, chromatografia gazowa z wzbogacaniem próbki) oraz PN-Z-04091:1970. Wycofaną PN-Z-04029-01:1981 opisuje osobny wpis tej bazy; karta normy z 2022 r. nie łączy się z nią polem „Zastępuje”.

ILE LABORATORIÓW I W JAKIEJ POSTACI (kopia bazy zakresów akredytacji, wsad do 17.09.2026, odczyt 04.10.2026). Numer 04540 stoi w 3 rekordach u 2 laboratoriów; w aktualnych dokumentach PCA (odczyt 03.10.2026; wydania z 11.06.2026 i 23.07.2026) — w 3 wierszach u tych samych laboratoriów; przeszukanie wszystkich dokumentów PCA pobranych z BIP nie dało laboratoriów spoza kopii bazy; żadna pozycja nie jest zawieszona, a w żadnym dokumencie nie powtarzają się strony. Postaci: „PN-Z-04540:2022-08” — AB 882 w dwóch pozycjach (obok procedury PB-01 wydanie 5 z 12.01.2026 r. i obok procedury PB-10 wydanie 1 z 31.08.2022 r.); „PN-Z-04540:2022” (bez miesiąca) — AB 1207 (obok procedury PB-06K wydanie 3 z 20.01.2025 r.). Zakładka „Laboratoria” (hasło „PN-Z-04540”) pokazuje oba laboratoria — sprawdzone zapytaniem zakładki na serwerze produkcyjnym labcoda.pl 04.10.2026.

CO BADAJĄ LABORATORIA (kopia bazy i dokumenty PCA). AB 882 — środowisko pracy, próbki powietrza: 0,07–2,4 mg/m³ (0,002–0,072 mg w próbce) z PB-01 i chromatografią gazową z detekcją płomieniowo-jonizacyjną (GC-FID) oraz 0,031–0,64 mg/m³ (0,00092–0,019 mg w próbce) z PB-10 i chromatografią gazową ze spektrometrią mas (GC-MS). AB 1207 — 0,024–60 mg/m³ (0,0005–1,20 mg w próbce), GC-MS; pozycja stoi w grupie z trzema przedmiotami badań: środowisko pracy (próbki powietrza pobrane na rurki z węglem aktywnym), środowisko ogólne (próbki powietrza atmosferycznego) i pomieszczenia (próbki powietrza pobrane na rurki z węglem aktywnym).

GDZIE ŁATWO O WYNIK POZORNIE POPRAWNY. Pierwsze — wyszukiwanie: pod nazwą „epichlorohydryna” katalog PKN pokazuje dla powietrza tylko normy wycofane, więc łatwo uznać, że aktualnej normy nie ma — jest, pod nazwą systematyczną. Drugie — detektor: tytuł i karta mówią o spektrometrii mas, a AB 882 w pozycji z PB-01 stosuje detekcję płomieniowo-jonizacyjną — wynik z tej pozycji nie jest otrzymany techniką z tytułu normy. Trzecie — dolna granica: według karty 0,1 mg/m³; AB 882 podaje 0,07 i 0,031 mg/m³, AB 1207 — 0,024 mg/m³, co wymaga warunków innych niż w normie — sprawozdanie powinno je nazwać. Czwarte — górna granica: AB 882 w pozycji GC-MS kończy zakres na 0,64 mg/m³, czyli poniżej NDS (1 mg/m³); wynik przy NDS lub powyżej wykracza poza ten akredytowany zakres. Piąte — skóra: NDS ma notację „skóra”, a pomiar w powietrzu nie obejmuje wchłaniania przez skórę. Szóste — przedmiot: u AB 1207 pozycja stoi w grupie obejmującej też powietrze atmosferyczne i pomieszczenia — dla tych przedmiotów NDS nie jest wartością odniesienia.

CZEGO NIE PODAJEMY. Tekstu normy nie mieliśmy — nie podajemy próbnika, sorbentu, objętości ani strumienia pobierania powietrza, rozpuszczalnika, kolumny, jonów oznaczanych w spektrometrze mas, warunków chromatografu ani obliczeń.

Zasada metody

1-Chloro-2,3-epoksypropan (epichlorohydrynę) w powietrzu stanowiska pracy oznacza się chromatografią gazową ze spektrometrią mas (karta PKN); wynik w mg/m³ porównuje się z NDS 1 mg/m³. Najmniejsze oznaczalne stężenie według karty — 0,1 mg/m³. Szczegółów NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

Zastosowania

• Powietrze na stanowiskach pracy — epichlorohydryna (1-chloro-2,3-epoksypropan) — w aktualnych zakresach 2 laboratoriów (3 pozycje)
• Ocena narażenia zawodowego wobec NDS 1 mg/m³, notacja „skóra” (Dz.U. 2026 poz. 447, poz. 100 wykazu)

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-Z-04540:2022-08

Tytuł (PL)

Ochrona czystości powietrza — Oznaczanie 1-chloro-2,3-epoksypropanu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas

Title (EN)

Air purity protection — Determination of 1-chloro-2,3-epoxypropane at workplaces by gas chromatography with mass spectrometry

Procedura krok po kroku

1. Pobieranie

   Próbnika i objętości NIE PODAJEMY — karta ich nie podaje.

2. Przygotowanie próbki

   Warunków NIE PODAJEMY — tekstu normy nie mieliśmy.

3. Analiza

   Chromatografia gazowa ze spektrometrią mas (karta PKN); warunków NIE PODAJEMY.

4. Wynik i ocena

   Stężenie w mg/m³; porównanie z NDS 1 mg/m³ (Dz.U. 2026 poz. 447); notacja „skóra” — pomiar w powietrzu nie obejmuje drogi przez skórę.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Epichlorohydryna — notacja „skóra” w wykazie NDS; zasady bezpieczeństwa laboratorium chemicznego
• UWAGA MERYTORYCZNA: aktualna norma jest w katalogu PKN tylko pod nazwą systematyczną; AB 882 w jednej z dwóch pozycji stosuje GC-FID zamiast spektrometrii mas

Najczęstsze pytania