⚡ Emisja harmonicznych prądu (odbiorniki do 16 A na fazę) — PN-EN IEC 61000-3-2

Elektronika i EMC PN-EN IEC 61000-3-2

Przegląd

CO TO ZA BADANIE. Norma ogranicza prądy harmoniczne, które urządzenie wprowadza do publicznej sieci zasilającej: ustala poziomy dopuszczalne składowych harmonicznych prądu zasilającego, jakie urządzenie badane może wytwarzać w określonych warunkach. Dotyczy urządzeń elektrycznych i elektronicznych o ZNAMIONOWYM fazowym prądzie zasilającym do 16 A włącznie, przeznaczonych do przyłączenia do publicznych sieci niskiego napięcia (zakres z karty PKN, zgodny z rozdz. 1 tekstu normy). Badania według tej normy są badaniami TYPU.

GRANICE ZAKRESU, KTÓRE TRZEBA ZNAĆ PRZED ZLECENIEM (rozdz. 1 i pkt 6.1 wydania IEC 61000-3-2:2018): • nieprofesjonalny sprzęt do spawania łukowego o prądzie znamionowym do 16 A jest objęty normą; sprzęt profesjonalny wg IEC 60974-1 jest wyłączony i może podlegać ograniczeniom instalacyjnym opisanym w IEC 61000-3-12; • wymagania i poziomy dotyczą zacisków zasilania urządzeń do sieci 220/380 V, 230/400 V i 240/415 V o częstotliwości 50 Hz albo 60 Hz; dla sieci o napięciu znamionowym poniżej 220 V (faza–przewód neutralny) poziomów jeszcze nie ustalono; • od wydania z 2018 r. o objęciu normą decyduje prąd ZNAMIONOWY, a nie prąd pobierany — zmiana wprowadzona dla spójności z IEC 61000-3-12 (lista zmian w przedmowie wydania 2018, pozycja l).

CZTERY KLASY — OD KLASY ZALEŻĄ POZIOMY DOPUSZCZALNE (pkt 5.1 wydania 2018): • klasa A — wszystko, czego nie przypisano do klas B, C i D; norma podaje przykłady: urządzenia trójfazowe symetryczne, sprzęt gospodarstwa domowego (poza klasami B–D), odkurzacze, myjki wysokociśnieniowe, narzędzia z wyjątkiem przenośnych, niezależne ściemniacze fazowe, sprzęt audio, profesjonalne oprawy oświetleniowe sceniczne i studyjne; • klasa B — narzędzia przenośne oraz nieprofesjonalny sprzęt do spawania łukowego; • klasa C — sprzęt oświetleniowy; • klasa D — sprzęt o mocy określonej wg pkt 6.3.2 nie większej niż 600 W: komputery osobiste i ich monitory, odbiorniki telewizyjne oraz chłodziarki i zamrażarki z napędem sprężarki o zmiennej prędkości. MIEJSCE BŁĘDU Z POZORNIE POPRAWNYM WYNIKIEM: przypisanie wyrobu do złej klasy. Pomiar jest wtedy prawidłowy, ale porównany z cudzymi poziomami — sprawozdanie podaje zgodność albo niezgodność, której nie ma.

TRZY WIELKOŚCI Z DEFINICJI (pkt 3.10–3.12): THC — wartość skuteczna składowych harmonicznych rzędów od 2 do 40; THD — stosunek wartości skutecznej sumy harmonicznych rzędów 2–40 do wartości skutecznej składowej podstawowej; POHC — wartość skuteczna nieparzystych harmonicznych rzędów 21–39. Zakres „(2 – 40) harmonicznej", deklarowany w trzech pozycjach zakresów akredytacji, odpowiada więc przedziałowi rzędów z definicji THC i THD.

METODA UPROSZCZONA DLA URZĄDZEŃ PO DROBNYCH ZMIANACH (pkt 6.1): dopuszczalna, jeżeli w poprzednim pełnym badaniu emisje prądu były poniżej 60 % poziomów dopuszczalnych, a THD prądu zasilającego poniżej 15 %. Polega na sprawdzeniu, że zmienione urządzenie ma moc czynną w granicach ±20 % mocy wyrobu badanego pierwotnie i THD poniżej 15 %. W razie wątpliwości rozstrzyga pełne badanie według rozdziałów 6 i 7.

OGRANICZENIE SPOSOBÓW STEROWANIA (pkt 6.2): sterowanie niesymetryczne i prostowanie półokresowe bezpośrednio z sieci wolno stosować tylko wtedy, gdy jest to jedyne praktyczne rozwiązanie wykrywania stanów niebezpiecznych, albo sterowana moc czynna nie przekracza 100 W, albo urządzenie jest przenośne, z dwużyłowym przewodem giętkim i pracuje przez kilka minut.

WYDANIA I ZMIANY (stan kart PKN na 25.09.2026). PN-EN IEC 61000-3-2:2019-04 — wersja angielska, publikacja 08-04-2019, 44 strony, KT 104 Kompatybilności Elektromagnetycznej; wprowadza EN IEC 61000-3-2:2019 i IEC 61000-3-2:2018 [IDT]; zastępuje PN-EN 61000-3-2:2014-10 w wersji angielskiej i polskiej. Karta bez nagłówka „Wycofana". Do normy należą dwie zmiany: A1:2021-08 (publikacja 31-08-2021, wprowadza IEC 61000-3-2:2018/AMD1:2020) i A2:2024-12 (publikacja 13-12-2024, wprowadza IEC 61000-3-2:2018/AMD2:2024). Wersji polskiej obowiązującego wydania katalog nie ma — ostatnia wersja polska, PN-EN 61000-3-2:2014-10, została wycofana 08-04-2019. U wydawcy obowiązuje wersja skonsolidowana IEC 61000-3-2:2018+AMD1:2020+AMD2:2024, wydanie 5.2 z 2024-03-04, z datą stabilności 2026 (strona IEC, odczyt 25.09.2026).

CO PRZYNIOSŁY ZMIANY — TYLE, ILE WIDAĆ ZE SPISÓW TREŚCI. W wydaniu bazowym z 2018 r. nie ma punktów 5.3 „External power supplies" i 6.5 „Multifunction equipment" ani rozdziału 8 „Compliance with this document" z punktem 8.2 „Decision rules and measurement uncertainty". Wszystkie trzy są w spisie treści wersji skonsolidowanej 5.2 — weszły więc ze zmianą A1 albo A2; której, ze spisów nie da się ustalić, a treści tych punktów nie mamy. Praktycznie znaczy to jedno: badanie według wydania bez zmian i badanie według wydania ze zmianami oceniają zgodność według innych reguł, dlatego w zakresie i w sprawozdaniu liczy się pełne oznaczenie razem ze zmianami.

JAK NORMĘ POWOŁUJĄ ZAKRESY AKREDYTACJI. Pomiar 25.09.2026 na bazie zakresów akredytacji PL (1310 laboratoriów z pozycjami); pozycja liczona raz, jeżeli którykolwiek jej dokument odniesienia jest tą normą w dowolnej postaci zapisu. Wynik: 42 pozycje u 15 laboratoriów. Jedna pozycja niesie zwykle kilka zapisów naraz — normę i jej zmiany osobno, po polsku i po angielsku: „PN-EN IEC 61000-3-2:2019-04/A1:2021-08" (17 zapisów), „EN IEC 61000-3-2:2019" (17), „EN IEC 61000-3-2:2019/A1:2021" (17), „PN-EN IEC 61000-3-2:2019-04" (16), „PN-EN IEC 61000-3-2:2019-04/A2:2024-12" (12), „EN IEC 61000-3-2:2019/A2:2024" (10), „IEC 61000-3-2:2018/AMD2:2024" (10). POSTAĆ, KTÓREJ NIE MA W KATALOGU: „PN-EN 61000-3-2:2019-04" bez członu IEC — 6 zapisów, do tego z dopiskami „/A1:2021-08" (3) i „/A2:2024-12" (2). Karta tego wydania ma oznaczenie z członem IEC. WYDANIA STARSZE: „PN-EN 61000-3-2:2007" oraz „/A1:2010" i „/A2:2010" (po 5 zapisów), „PN-EN 61000-3-2:2014-10" (4), „PN-EN 61000-3-2:2006" (1). Przedmiot badań to najczęściej „Urządzenia elektryczne i elektroniczne" z wyliczeniem grup wyrobów; metodyka najczęściej „Emisja harmonicznych prądu, fazowy prąd zasilający odbiornik ≤ 16 A" (9 pozycji). W tych samych pozycjach stoją też PN-EN 61000-3-12 (harmoniczne urządzeń o prądzie powyżej 16 A — 13 zapisów w wydaniach 2005 i 2012), PN-EN 61000-4-7 (przyrządy do pomiaru harmonicznych — 10 zapisów) oraz regulamin nr 10 EKG ONZ, załączniki 11 i 17 (pojazdy).

KLUCZ ZAKŁADKI „LABORATORIA": „PN-EN IEC 61000-3-2" — 9 laboratoriów i 19 pozycji, bez pozycji obcych. Zakładka nie pokaże 6 laboratoriów (AB 022, AB 053, AB 1555, AB 167, AB 171, AB 666), które piszą normę bez członu IEC, wydaniem starszym albo samym oznaczeniem EN lub IEC. Klucz bez członu IEC („PN-EN 61000-3-2") pokazałby tylko 7 laboratoriów.

CZEGO NIE PODAJEMY. Mieliśmy fragment wydania IEC 61000-3-2:2018 udostępniony przez wydawcę: przedmowę, spis treści i rozdziały 1–6.2. Nie mamy rozdziału 7 z tablicami poziomów dopuszczalnych dla klas A–D, punktu 6.3 o pomiarze i czasie obserwacji ani załączników A–C (obwód pomiarowy, źródło zasilania, warunki badania typu poszczególnych wyrobów). Dlatego nie podajemy żadnej wartości dopuszczalnej prądu harmonicznego ani czasu pomiaru.

Zasada metody

Urządzenie zasila się z sieci o określonym napięciu i częstotliwości, w warunkach pracy wskazanych w normie dla danego rodzaju wyrobu, i mierzy się składowe harmoniczne jego prądu zasilającego przyrządem do pomiaru harmonicznych. Wyniki porównuje się z poziomami dopuszczalnymi klasy, do której wyrób należy (A, B, C albo D). THC i THD liczy się z harmonicznych rzędów 2–40, a POHC z nieparzystych rzędów 21–39.

Zastosowania

• Badania typu urządzeń elektrycznych i elektronicznych o znamionowym prądzie fazowym do 16 A przyłączanych do publicznej sieci niskiego napięcia
• Sprzęt gospodarstwa domowego, narzędzia, sprzęt audio i telewizyjny, komputery i monitory, chłodziarki z napędem o zmiennej prędkości
• Sprzęt oświetleniowy (klasa C) — lampy, oprawy, osprzęt zasilający i ściemniacze inne niż fazowe
• Nieprofesjonalny sprzęt do spawania łukowego do 16 A (klasa B)
• Ocena urządzenia po drobnych zmianach metodą uproszczoną (pkt 6.1)
• W zakresach akredytacji także wyposażenie taboru i elektronika pojazdów — obok regulaminu nr 10 EKG ONZ

Kluczowe parametry

Norma

Numer normy

PN-EN IEC 61000-3-2:2019-04 wraz ze zmianami A1:2021-08 i A2:2024-12 (wersja angielska; wprowadza EN IEC 61000-3-2:2019 [IDT], IEC 61000-3-2:2018 [IDT])

Tytuł (PL)

Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) — Część 3-2: Poziomy dopuszczalne — Poziomy dopuszczalne emisji harmonicznych prądu (fazowy prąd zasilający odbiornika ≤ 16 A)

Title (EN)

Electromagnetic compatibility (EMC) — Part 3-2: Limits — Limits for harmonic current emissions (equipment input current ≤ 16 A per phase)

Procedura krok po kroku

1. Czy wyrób podlega normie

   Sprawdzić prąd znamionowy (≤ 16 A na fazę), rodzaj sieci (publiczna niskiego napięcia, 220/380–240/415 V, 50 lub 60 Hz) i to, czy wyrób nie jest profesjonalnym sprzętem spawalniczym wg IEC 60974-1.

2. Przypisanie klasy

   Ustalić klasę A, B, C albo D według pkt 5; przy klasie D sprawdzić moc (≤ 600 W wg 6.3.2). Klasę zapisać w sprawozdaniu — od niej zależą poziomy dopuszczalne.

3. Obwód pomiarowy i źródło zasilania

   Zestawić według załącznika A normy. Szczegółów NIE PODAJEMY — załącznika nie mieliśmy.

4. Warunki pracy wyrobu

   Wyrób pracuje w warunkach badania typu wskazanych w załącznikach normy dla jego rodzaju (m.in. odbiorniki TV, wzmacniacze audio, sprzęt oświetleniowy). Szczegółów NIE PODAJEMY.

5. Pomiar harmonicznych

   Zmierzyć składowe harmoniczne prądu zasilającego przyrządem wg IEC 61000-4-7 w czasie obserwacji określonym w pkt 6.3.4. Czasu NIE PODAJEMY.

6. Porównanie z poziomami i ocena zgodności

   Porównać wyniki z poziomami dopuszczalnymi klasy (rozdz. 7). W wydaniu ze zmianami obowiązują reguły decyzyjne i niepewność pomiaru z rozdz. 8.2 — treści tych reguł nie mamy.

7. Sprawozdanie

   Podać pełne oznaczenie normy RAZEM ze zmianami A1 i A2, klasę wyrobu i warunki pracy — bez oznaczenia zmian nie wiadomo, według których reguł oceniano zgodność.

Wymagany sprzęt i aparatura

Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)

• Praca przy obwodach pod napięciem sieci — zasady bezpieczeństwa przy urządzeniach elektrycznych, osłony zacisków
• Wyrób badany pracuje w trybie wymagającym pełnego obciążenia — kontrola nagrzewania i wentylacji stanowiska
• Sprzęt spawalniczy i narzędzia w ruchu — zabezpieczenie części ruchomych i promieniowania łuku

Najczęstsze pytania